Chỉ số tiểu đường tuýp 1 là bao nhiêu? Cách nhận biết

Bệnh tiểu đường tuýp 1 là một rối loạn mạn tính khi cơ thể không còn khả năng sản xuất insulin, hormone có vai trò điều hòa lượng đường trong máu. Hiểu rõ chỉ số của bệnh tiểu đường tuýp 1 sẽ giúp người bệnh theo dõi tình trạng sức khỏe, điều chỉnh chế độ ăn uống, luyện tập và điều trị phù hợp. Cùng tìm hiểu cách kiểm soát đường huyết hiệu quả để ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm của căn bệnh này.

Chỉ số tiểu đường tuýp 1 bao nhiêu?

Để chẩn đoán chính xác bệnh tiểu đường tuýp 1, bác sĩ không chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng mà cần thực hiện các xét nghiệm chuyên biệt nhằm đánh giá nồng độ glucose trong máu. Dưới đây là những ngưỡng chỉ số quan trọng được khuyến nghị:

Đường huyết lúc đói (FPG): Nếu kết quả ≥ 126 mg/dL (7 mmol/L) sau khi nhịn ăn ít nhất 8 giờ, đây là dấu hiệu điển hình của đái tháo đường tuýp 1.
Đường huyết sau nghiệm pháp dung nạp glucose (OGTT): Sau 2 giờ uống dung dịch chứa 75g glucose, nếu nồng độ đường huyết ≥ 200 mg/dL (11,1 mmol/L), người bệnh được xem là mắc tiểu đường.
HbA1c (Hemoglobin A1c): Giá trị HbA1c ≥ 6,5% phản ánh tình trạng đường huyết cao kéo dài trong 2 - 3 tháng gần nhất, là tiêu chí chẩn đoán quan trọng.
Đường huyết bất kỳ: Nếu chỉ số ≥ 200 mg/dL, kèm theo các triệu chứng như khát nước, tiểu nhiều, sụt cân, mệt mỏi, khả năng mắc tiểu đường tuýp 1 là rất cao.

Trong trường hợp kết quả xét nghiệm chưa rõ ràng, bác sĩ sẽ yêu cầu lặp lại xét nghiệm sau vài ngày để đảm bảo độ chính xác.

Nguyên nhân làm tăng chỉ số đường huyết

Tăng đường huyết là tình trạng nồng độ glucose trong máu vượt ngưỡng bình thường, thường gặp ở người mắc đái tháo đường tuýp 1 do rối loạn cơ chế sản xuất hoặc sử dụng insulin. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự rối loạn miễn dịch và yếu tố di truyền, cụ thể như sau:

Cơ chế tự miễn dịch: Khoảng 95% trường hợp tiểu đường tuýp 1 là do hệ miễn dịch tấn công nhầm các tế bào beta tuyến tụy, nơi sản xuất hormone insulin. Khi các tế bào này bị phá hủy, cơ thể không còn đủ insulin để đưa đường từ máu vào tế bào, dẫn đến tích tụ glucose trong máu.
Yếu tố di truyền: Người có tiền sử gia đình mắc tiểu đường tuýp 1 hoặc mang gen nhạy cảm tự miễn (HLA-DQ, HLA-DR) có nguy cơ cao phát triển bệnh.
Tác nhân môi trường và nhiễm khuẩn: Một số virus (như Coxsackie B, Epstein-Barr, Rubella) có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường, làm tăng nguy cơ tổn thương tuyến tụy và khởi phát bệnh.
Rối loạn miễn dịch đi kèm: Người mắc tiểu đường tuýp 1 thường dễ gặp các bệnh tự miễn khác như viêm tuyến giáp Hashimoto, bệnh Graves hoặc bệnh Celiac, làm rối loạn quá trình chuyển hóa và tăng chỉ số đường huyết kéo dài.

Dấu hiệu cảnh báo tiểu đường tuýp 1 thường gặp

Bệnh đái tháo đường tuýp 1 thường tiến triển nhanh và biểu hiện rõ ràng chỉ trong vài tuần hoặc vài ngày. Dưới đây là những dấu hiệu cảnh báo phổ biến cần lưu ý:

Khát nước kéo dài: Khi đường huyết tăng cao, thận buộc phải tăng lọc và bài tiết glucose qua nước tiểu, kéo theo mất nước, khiến người bệnh uống nhiều nhưng vẫn luôn khát.
Đi tiểu nhiều, đặc biệt về đêm: Cơ thể cố gắng đào thải lượng đường dư thừa qua nước tiểu, dẫn đến tiểu nhiều lần và lượng nước tiểu tăng bất thường.
Khô miệng và da khô: Sự mất nước liên tục làm miệng, cổ họng và da trở nên khô rát, dễ nứt nẻ.
Đói thường xuyên: Dù ăn nhiều nhưng các tế bào không thể hấp thụ được glucose do thiếu insulin, khiến cảm giác đói kéo dài và ăn không no.
Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân: Cơ thể phải đốt cháy mỡ và khối cơ để tạo năng lượng thay thế cho glucose, dẫn đến giảm cân đột ngột.
Mệt mỏi, suy nhược: Do glucose không được chuyển hóa vào tế bào, người bệnh luôn cảm thấy thiếu năng lượng, uể oải, giảm khả năng tập trung.
Mờ mắt, thị lực giảm: Nồng độ đường huyết cao làm thay đổi áp suất thẩm thấu trong dịch mắt, gây nhìn nhòe, hoa mắt hoặc giảm thị lực tạm thời.
Vết thương lâu lành, dễ nhiễm trùng: Đường huyết cao làm giảm lưu thông máu và khả năng miễn dịch, khiến các vết thương nhỏ cũng khó phục hồi.

*Đi tiểu nhiều, đặc biệt về đêm là dấu hiệu cảnh báo tiểu đường tuýp 1 thường gặp*

Cách kiểm soát chỉ số tiểu đường tuýp 1

Kiểm soát chỉ số đường huyết ở người mắc tiểu đường tuýp 1 là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp giữa bác sĩ và bệnh nhân. Dưới đây là những cách kiểm soát chỉ số tiểu đường hiệu quả:

Sử dụng insulin và thuốc hỗ trợ

Do cơ thể không còn khả năng sản xuất insulin, người bệnh cần bổ sung insulin trọn đời. Bác sĩ sẽ lựa chọn loại insulin phù hợp (tác dụng nhanh, trung bình, kéo dài...) và điều chỉnh liều theo từng trường hợp. Ngoài ra, có thể dùng thêm thuốc hạ mỡ máu, thuốc điều trị huyết áp để kiểm soát bệnh lý đi kèm và bảo vệ tim mạch.

Theo dõi đường huyết định kỳ

Bệnh nhân cần đo đường huyết thường xuyên, đặc biệt trước bữa ăn (<130 mg/dL) và trước khi ngủ (<180 mg/dL). Xét nghiệm HbA1c mỗi 3-6 tháng giúp đánh giá kiểm soát đường huyết trong 2-3 tháng gần nhất, mục tiêu duy trì <7%.

Dinh dưỡng khoa học

Người bệnh nên ăn nhiều rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu chất xơ, hạn chế đường tinh luyện, đồ chiên rán và chất béo bão hòa. Cần phân bổ lượng carbohydrate hợp lý, tránh tăng đường huyết đột ngột.

Rèn luyện thể chất và lối sống lành mạnh

Tập thể dục 30 phút/ngày (đi bộ, bơi lội, yoga) giúp tăng nhạy cảm insulin và cải thiện sức khỏe tim mạch. Đồng thời, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, cai thuốc lá và kiểm soát căng thẳng giúp ổn định đường huyết tốt hơn.

Chỉ số tiểu đường bao nhiêu phải uống thuốc?

Chỉ số tiểu đường bao nhiêu thì phải uống thuốc phụ thuộc vào mức độ rối loạn đường huyết và đáp ứng với thay đổi lối sống. Thông thường, nếu đường huyết lúc đói ≥ 126 mg/dL hoặc HbA1c ≥ 6,5 % và sau 2-3 tháng điều chỉnh chế độ ăn, vận động mà vẫn không đạt mục tiêu, bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc hạ đường huyết. Trong trường hợp HbA1c > 9-10 % hoặc có triệu chứng tăng đường huyết rõ rệt, cần dùng thuốc hoặc insulin. Quyết định điều trị luôn cần cá thể hóa và có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn đọc hiểu rõ chỉ số tiểu đường tuýp 1 là bao nhiêu và cách kiểm soát bệnh hiệu quả. Theo dõi đường huyết thường xuyên, tuân thủ phác đồ điều trị, kết hợp với chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh sẽ giúp người bệnh duy trì sức khỏe ổn định, hạn chế biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy liên hệ bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và điều chỉnh kịp thời.

Xem thêm: