Cao huyết áp ở bà bầu: Triệu chứng, nguyên nhân và cách xử trí

Trong thai kỳ, huyết áp là chỉ số quan trọng cần được theo dõi đều đặn. Một số mẹ bầu chỉ phát hiện huyết áp cao khi đi khám thai, trong khi một số trường hợp có thể kèm đau đầu, nhìn mờ, phù hoặc mệt bất thường.

Triệu chứng cao huyết áp ở bà bầu

Trong thai kỳ, huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên, đo đúng cách ít nhất 2 lần cách nhau tối thiểu 4 giờ, cần được đánh giá. Nếu tình trạng này xuất hiện lần đầu sau 20 tuần thai ở người trước đó huyết áp bình thường, bác sĩ có thể nghĩ đến tăng huyết áp thai kỳ. Nếu kèm protein niệu hoặc dấu hiệu tổn thương cơ quan, cần nghi tiền sản giật.

Khi huyết áp tăng kèm dấu hiệu nghi ngờ tiền sản giật, mẹ bầu không nên tự theo dõi quá lâu tại nhà. Dưới đây là những triệu chứng cần được chú ý hơn trong thai kỳ.

Đau đầu dữ dội hoặc đau đầu không giảm

Đau đầu có thể do thiếu ngủ, căng thẳng hoặc thay đổi nội tiết. Tuy nhiên, nếu đau nhiều, kéo dài hoặc không giảm sau nghỉ ngơi, mẹ nên đi khám, nhất là khi kèm huyết áp cao. Không nên tự ý dùng thuốc giảm đau nếu chưa hỏi bác sĩ.

Nhìn mờ, thấy chấm sáng hoặc thay đổi thị lực

Mẹ bầu có thể thấy nhìn mờ, chói mắt, thấy chấm sáng hoặc giảm thị lực thoáng qua. Đây là dấu hiệu cần được kiểm tra sớm vì có thể liên quan đến biến chứng tăng huyết áp thai kỳ.

Phù mặt, phù tay hoặc tăng cân nhanh bất thường

Phù nhẹ ở chân có thể gặp trong thai kỳ, nhưng phù mặt, phù tay, phù tăng nhanh hoặc đi kèm đau đầu, nhìn mờ, huyết áp cao là dấu hiệu không nên xem nhẹ.

Đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải

Đau vùng trên rốn, đau tức thượng vị hoặc đau hạ sườn phải đôi khi dễ bị nhầm với đau dạ dày, đầy hơi hoặc khó tiêu. Tuy nhiên, nếu triệu chứng này xuất hiện ở mẹ bầu có huyết áp cao, cần được kiểm tra vì có thể liên quan đến biến chứng ảnh hưởng gan trong tiền sản giật.

Khó thở, tức ngực, buồn nôn hoặc mệt bất thường

Khó thở nhẹ có thể gặp khi thai lớn dần, nhưng khó thở đột ngột, tức ngực, buồn nôn nhiều hoặc mệt lả cần được đánh giá sớm. Nếu các dấu hiệu này đi kèm huyết áp cao, mẹ bầu nên đi khám để được theo dõi an toàn hơn.

Nguyên nhân gây cao huyết áp ở bà bầu

Cao huyết áp trong thai kỳ không phải lúc nào cũng có một nguyên nhân duy nhất. Tình trạng này có thể xuất hiện trước khi mang thai, phát hiện trong thai kỳ hoặc liên quan đến tiền sản giật sau tuần thai thứ 20.

Tăng huyết áp đã có trước khi mang thai

Một số phụ nữ bị tăng huyết áp từ trước hoặc có huyết áp cao trước 20 tuần thai. Nhóm này cần được theo dõi sát vì có thể tăng nguy cơ tiền sản giật chồng trên tăng huyết áp mạn, sinh non hoặc thai chậm phát triển.

Tăng huyết áp thai kỳ sau 20 tuần

Đây là tình trạng huyết áp cao xuất hiện lần đầu sau 20 tuần mang thai. Nếu đi kèm protein trong nước tiểu hoặc dấu hiệu ảnh hưởng gan, thận, thần kinh, máu hoặc phổi, bác sĩ có thể nghi ngờ tiền sản giật.

Yếu tố nguy cơ từ sức khỏe và thai kỳ

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ cao huyết áp ở bà bầu. Mẹ nên chú ý hơn nếu thuộc các nhóm sau:

• Mang thai lần đầu.
• Mang đa thai.
• Từng bị tiền sản giật ở lần mang thai trước.
• Có tiền sử tăng huyết áp, bệnh thận, đái tháo đường hoặc bệnh tự miễn.
• Thừa cân, béo phì trước hoặc trong thai kỳ.
• Mang thai khi tuổi mẹ cao.
• Có người thân từng bị tăng huyết áp hoặc tiền sản giật.

Các yếu tố này không có nghĩa mẹ chắc chắn sẽ bị cao huyết áp thai kỳ, nhưng là lý do để mẹ cần khám thai đều đặn và theo dõi huyết áp kỹ hơn.

Cao huyết áp ở bà bầu gây ảnh hưởng gì tới thai nhi?

Cao huyết áp ở bà bầu có thể ảnh hưởng đến thai nhi tùy mức độ tăng huyết áp, tuổi thai, tình trạng nhau thai và sức khỏe nền của mẹ. Không phải mọi trường hợp đều dẫn đến biến chứng, nhưng mẹ cần được theo dõi để hạn chế rủi ro.

Thai chậm phát triển hoặc nhẹ cân

Khi huyết áp cao ảnh hưởng đến lưu lượng máu qua nhau thai, thai nhi có thể nhận oxy và dưỡng chất kém hơn. Điều này có thể làm tăng nguy cơ thai chậm phát triển trong tử cung hoặc trẻ sinh ra nhẹ cân.

Sinh non hoặc cần kết thúc thai kỳ sớm

Nếu huyết áp tăng nặng hoặc có dấu hiệu tiền sản giật, bác sĩ có thể cân nhắc thời điểm sinh phù hợp để bảo vệ mẹ và bé. Một số trường hợp có thể cần kết thúc thai kỳ sớm nếu nguy cơ tiếp tục mang thai cao hơn lợi ích.

Nhau bong non và biến chứng cho mẹ

Cao huyết áp trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ nhau bong non, tức nhau thai tách khỏi thành tử cung trước khi sinh. 

Ngoài ra, tiền sản giật nặng có thể liên quan đến tổn thương thận, gan, rối loạn đông máu, phù phổi hoặc co giật. Vì vậy, mẹ bầu cần nhận biết dấu hiệu bất thường và đi khám kịp thời.

Nên làm gì khi bà bầu bị cao huyết áp?

Khi phát hiện huyết áp cao, mẹ bầu không nên tự mua thuốc, tự ngưng thuốc hoặc áp dụng mẹo dân gian. Cách xử trí phụ thuộc vào tuổi thai, mức huyết áp, dấu hiệu tiền sản giật, tình trạng thai nhi và bệnh nền của mẹ.

Đi khám và theo dõi huyết áp đúng lịch

Mẹ bầu nên khám thai đúng hẹn, đo huyết áp, xét nghiệm nước tiểu và thực hiện các kiểm tra cần thiết theo chỉ định. 

Nếu đo huyết áp tại nhà, mẹ nên nghỉ vài phút trước khi đo, ngồi thẳng lưng, đặt tay ngang tim, không bắt chéo chân và ghi lại kết quả để mang theo khi đi khám.

Tuân thủ thuốc và hướng dẫn của bác sĩ

Một số trường hợp cần dùng thuốc hạ áp phù hợp trong thai kỳ. Mẹ không nên tự ý dùng, đổi hoặc ngưng thuốc, kể cả khi thấy huyết áp ổn định hơn. Việc dùng thuốc cần theo đúng liều, đúng thời điểm và tái khám theo lịch hẹn.

Đi khám ngay khi có dấu hiệu cảnh báo

Mẹ bầu cần liên hệ cơ sở y tế nếu huyết áp khoảng 160/110 mmHg trở lên hoặc có các dấu hiệu như đau đầu dữ dội, nhìn mờ, đau thượng vị, khó thở, đau ngực, phù mặt hoặc phù tay đột ngột, thai máy giảm, ra máu âm đạo hoặc đau bụng nhiều. Những dấu hiệu này cần được kiểm tra sớm để bảo vệ an toàn cho mẹ và thai nhi.

Cách phòng ngừa cao huyết áp ở bà bầu

Không phải mọi trường hợp cao huyết áp trong thai kỳ đều có thể phòng ngừa hoàn toàn, nhất là tiền sản giật. Tuy nhiên, mẹ bầu có thể giảm nguy cơ và phát hiện sớm bằng cách chăm sóc thai kỳ đúng cách.

Khám tiền thai và khám thai định kỳ

Nếu có tiền sử tăng huyết áp, bệnh thận, đái tháo đường, lupus, béo phì hoặc từng bị tiền sản giật, phụ nữ nên trao đổi với bác sĩ trước khi mang thai hoặc ngay từ đầu thai kỳ.

Khám thai định kỳ giúp theo dõi huyết áp, nước tiểu, cân nặng, sự phát triển của thai nhi và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.

Ăn uống và sinh hoạt phù hợp

Mẹ bầu nên duy trì bữa ăn cân bằng, ưu tiên rau xanh, trái cây phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt, đạm lành mạnh và uống đủ nước. Nên giảm thực phẩm quá mặn, món chế biến sẵn, đồ uống nhiều đường, rượu bia và không hút thuốc lá.

Mẹ không nên tự ăn kiêng quá mức để giảm huyết áp, vì thai kỳ vẫn cần đủ năng lượng và dưỡng chất cho cả mẹ lẫn bé.

Kiểm soát cân nặng và bệnh nền

Tăng cân thai kỳ nên phù hợp với thể trạng ban đầu. Nếu mẹ có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh tự miễn, cần tuân thủ kế hoạch theo dõi và điều trị.

Một số thai phụ nguy cơ cao có thể được bác sĩ chỉ định biện pháp dự phòng phù hợp. Mẹ không nên tự dùng thuốc hoặc sản phẩm bổ sung với mục đích phòng ngừa cao huyết áp nếu chưa được tư vấn y tế.

Cao huyết áp ở bà bầu là tình trạng cần được theo dõi nghiêm túc vì có thể liên quan đến tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật và một số biến chứng cho mẹ, thai nhi. Mẹ bầu nên khám thai đúng hẹn, đo huyết áp đúng cách, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

Nếu có chỉ số huyết áp cao hoặc triệu chứng bất thường, mẹ không nên tự xử trí tại nhà. Hãy liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.