Cách lấy hạt trắng trong họng an toàn và đúng cách

Cảm giác cộm, vướng ở cổ họng hay hơi thở có mùi bất thường có thể là dấu hiệu của những hạt trắng nhỏ, hay còn gọi là sỏi amidan. Mặc dù thường không nguy hiểm, việc hiểu rõ về chúng và áp dụng các cách lấy hạt trắng trong họng phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho vùng họng nhạy cảm.

Hạt trắng trong họng là gì?

Hạt trắng trong họng, với tên gọi y khoa là sỏi amidan (tonsil stones hay tonsilloliths), là những khối nhỏ, cứng có màu trắng hoặc vàng nhạt hình thành trong các hốc, kẽ của amidan. Amidan là hai khối mô lympho nằm ở phía sau cổ họng, có vai trò như một hàng rào bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường hô hấp và đường ăn uống.

Cấu trúc của amidan có nhiều ngóc ngách được gọi là hốc amidan (tonsillar crypts). Đây là nơi các mảnh vụn thức ăn, tế bào chết, chất nhầy và vi khuẩn có thể bị mắc kẹt. Theo thời gian, các mảnh vụn này bị vôi hóa, cứng lại và tạo thành sỏi amidan. Chúng có thể có kích thước từ rất nhỏ như hạt gạo đến lớn hơn, gây ra cảm giác khó chịu rõ rệt.

Nguyên nhân xuất hiện hạt trắng trong họng

Sự hình thành sỏi amidan không phải là một hiện tượng hiếm gặp và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, chủ yếu liên quan đến cấu trúc amidan và vệ sinh răng miệng. Dưới đây là những yếu tố chính góp phần tạo ra các hạt trắng này:

• Cấu trúc amidan: Những người có amidan to, nhiều hốc kẽ sâu và ngoằn ngoèo sẽ có nguy cơ cao bị đọng lại các mảnh vụn, tạo điều kiện thuận lợi cho sỏi hình thành.
• Vệ sinh răng miệng kém: Việc không vệ sinh răng miệng sạch sẽ khiến thức ăn bị mắc kẹt lại các hốc trong amidan, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển từ đó gây hình thành sỏi.
• Viêm amidan mạn tính: Tình trạng viêm nhiễm mạn tính dẫn tới amidan bị quá phát, khi amidan to thì thức ăn cũng dễ mắc lại hơn. Ngoài ra khi viêm nhiễm mạn tính vi sinh vật thường xuyên cư trú ở amidan là tác nhân hình thành sỏi.
• Viêm mũi xoang mạn: Khi bị viêm mũi xoang dịch nhầy chảy từ mũi xoang xuống họng, dịch này thường mang theo vi khuẩn bị mắc lại các hốc của amidan, góp phần tạo thành sỏi amidan.
• Khô miệng: Nước bọt có vai trò làm sạch khoang miệng một cách tự nhiên. Khi miệng bị khô do tác dụng phụ của thuốc hoặc các vấn đề sức khỏe khác, khả năng làm sạch bị giảm đi, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.

Cách lấy hạt trắng trong họng tại nhà

Khi phát hiện sỏi amidan nhỏ và dễ thấy, bạn có thể thử một số cách lấy hạt trắng trong họng tại nhà một cách nhẹ nhàng. Điều quan trọng nhất là phải thực hiện cẩn thận để không làm tổn thương niêm mạc họng vốn rất mỏng manh.

Súc miệng bằng nước muối ấm

Đây là phương pháp đơn giản và an toàn nhất. Nước muối ấm có tác dụng sát khuẩn nhẹ, làm dịu cổ họng và có thể giúp nới lỏng các viên sỏi nhỏ, khiến chúng tự bong ra. Hãy pha nửa thìa cà phê muối vào một ly nước ấm, súc họng kỹ trong 15 - 30 giây rồi nhổ ra. Thực hiện vài lần mỗi ngày.

Ho mạnh có chủ đích

Đôi khi, chỉ cần một cơn ho mạnh cũng đủ lực để đẩy viên sỏi ra khỏi hốc amidan. Bạn có thể thử ho một cách có chủ đích nhưng không nên cố gắng quá sức để tránh gây rát họng.

Sử dụng tăm bông ẩm

Nếu viên sỏi lộ rõ và dễ tiếp cận, bạn có thể dùng một chiếc tăm bông sạch, làm ẩm đầu tăm bằng nước và nhẹ nhàng ấn vào vùng mô amidan xung quanh viên sỏi. Áp lực nhẹ này có thể giúp đẩy viên sỏi ra ngoài. Tuyệt đối không chọc thẳng vào viên sỏi.

Dùng máy tăm nước

Máy tăm nước có thể tạo ra một tia nước nhẹ nhàng để rửa trôi các mảnh vụn. Hãy điều chỉnh máy ở mức áp suất thấp nhất và hướng tia nước vào viên sỏi để đẩy nó ra ngoài. Cần hết sức cẩn thận để không làm tổn thương amidan.

Những cách lấy hạt trắng trong họng không nên thực hiện

Việc cố gắng loại bỏ sỏi amidan sai cách có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như chảy máu, nhiễm trùng hoặc làm tổn thương vĩnh viễn mô amidan. Vì vậy, bạn cần tuyệt đối tránh những hành động sau:

• Dùng vật sắc nhọn: Không nên tự ý sử dụng các vật như tăm xỉa răng, nhíp, kẹp gắp hay bất kỳ dụng cụ kim loại nào để cố gắng cạy hoặc gắp sỏi vì dễ gây chảy máu và nhiễm trùng.
• Dùng ngón tay: Móng tay chứa nhiều vi khuẩn và có thể làm trầy xước amidan. Việc đưa ngón tay vào sâu trong họng cũng có thể gây phản xạ nôn ói.
• Ấn hoặc đè quá mạnh: Dù sử dụng tăm bông, việc tác động một lực quá mạnh có thể đẩy viên sỏi vào sâu hơn trong hốc amidan hoặc gây bầm tím, tổn thương mô mềm xung quanh.

Khi nào cần đi khám?

Những cách lấy sỏi amidan tại nhà trên đây thường phù hợp với trường hợp sỏi có kích thước nhỏ và số lượng ít và chưa có dấu hiệu nặng. Tuy nhiên, bạn nên đi khám bác sĩ chuyên khoa Tai - Mũi - Họng nếu gặp một trong các trường hợp sau:

• Sỏi amidan có kích thước lớn, gây đau đớn, khó nuốt
• Cảm giác vướng víu, cộm ở họng kéo dài và không cải thiện.
• Amidan sưng đỏ, đau nhức kèm chảy máu, chảy mủ
• Hơi thở có mùi hôi khó chịu và dai dẳng
• Sỏi amidan tái phát thường xuyên, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
• Xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sốt, mệt mỏi, đau tai, ù tai.

Thăm khám bác sĩ chuyên khoa là cần thiết khi có triệu chứng nghiêm trọng. 

Tùy vào tình trạng phát triển của sỏi amidan mà bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp như: Dùng thuốc hoặc tiến hành thủ thuật như cắt amidan, chiếu laser, coblation sóng radio cao tần.

Bác sĩ có thể sử dụng các dụng cụ chuyên dụng để lấy sỏi một cách an toàn và nhanh chóng. Trong những trường hợp sỏi amidan mạn tính và gây nhiều phiền toái, bác sĩ có thể tư vấn các phương pháp điều trị triệt để hơn như cắt amidan.

Tóm lại, sỏi amidan là một tình trạng phổ biến và thường lành tính. Nếu sỏi amidan không gây khó chịu, bạn có thể không cần làm gì cả. Trên thực tế, sỏi amidan thường tự rụng và nguyên nhân gây ra cũng biến mất. Nhưng nếu bạn thường xuyên bị sỏi amidan, hoặc nếu chúng gây ra các triệu chứng khó chịu bạn nên thăm khám bác sĩ để được đề xuất các phương pháp điều trị khác. Để bảo vệ sức khỏe hô hấp một cách chủ động, hãy tìm hiểu các gói vắc xin phù hợp cho bản thân và gia đình. Việc tiêm phòng không chỉ giúp ngăn ngừa bệnh tật mà còn là nền tảng cho một hệ miễn dịch khỏe mạnh.