Ngủ dậy bị chảy máu mũi do đâu? Cách xử trí và phòng ngừa

Niêm mạc mũi chứa nhiều mạch máu nhỏ nằm gần bề mặt nên khá dễ bị tổn thương. Sau một đêm ngủ, các yếu tố như không khí khô, nghẹt mũi, xì mũi mạnh hoặc tác động cơ học có thể làm các mạch máu này vỡ và gây chảy máu. Phần lớn trường hợp không nghiêm trọng, nhưng nếu chảy máu lặp lại hoặc khó cầm thì cần được thăm khám để đánh giá nguyên nhân.

Ngủ dậy bị chảy máu mũi là do đâu?

Chảy máu mũi vào buổi sáng có thể liên quan đến nhiều yếu tố, từ môi trường khô, thói quen tác động vào mũi đến thuốc đang sử dụng hoặc một số vấn đề sức khỏe.

Không khí khô làm niêm mạc mũi dễ tổn thương

Không khí khô, đặc biệt trong thời tiết hanh hoặc khi ngủ trong phòng điều hòa, có thể làm niêm mạc mũi mất ẩm và dễ nứt. Khi bề mặt niêm mạc bị khô, các mạch máu nhỏ nằm gần bề mặt cũng dễ tổn thương hơn. Tình trạng này thường gây chảy máu lượng ít và nhanh cầm.

Ngoáy mũi, xì mũi mạnh hoặc tác động cơ học

Ngoáy mũi, dụi mũi hoặc xì mũi quá mạnh có thể làm tổn thương trực tiếp niêm mạc và các mạch máu nhỏ trong mũi. Nguy cơ cao hơn khi niêm mạc đang khô hoặc viêm. Việc bóc các vảy khô trong mũi cũng có thể khiến vùng vừa lành bị chảy máu trở lại.

Viêm mũi, cảm lạnh hoặc dị ứng

Viêm mũi dị ứng, cảm lạnh hoặc một số nhiễm trùng đường hô hấp có thể làm niêm mạc mũi viêm, sung huyết và nhạy cảm hơn.

Người bệnh có thể kèm nghẹt mũi, hắt hơi, chảy nước mũi, ngứa mũi, ho hoặc đau họng. Việc xì mũi nhiều trong những tình trạng này cũng có thể làm tăng kích ứng và nguy cơ chảy máu.

Một số loại thuốc

Một số thuốc có thể khiến chảy máu mũi dễ xảy ra hoặc khó cầm hơn, đặc biệt là thuốc chống đông và thuốc chống kết tập tiểu cầu. Ngoài ra, một số thuốc xịt mũi, nhất là corticosteroid, có thể làm niêm mạc khô hoặc kích ứng nếu sử dụng không đúng kỹ thuật. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc đang dùng mà cần trao đổi với bác sĩ nếu chảy máu tái diễn.

Lệch vách ngăn mũi

Lệch vách ngăn mũi có thể làm luồng không khí đi qua hốc mũi thay đổi, khiến niêm mạc ở một số vị trí dễ khô, kích ứng hoặc đóng vảy hơn. Khi niêm mạc bị tổn thương, các mạch máu nhỏ có thể dễ vỡ và gây chảy máu mũi.

Ngoài ra, lệch vách ngăn còn có thể gây nghẹt mũi kéo dài, khiến người bệnh phải xì mũi hoặc tác động vào mũi nhiều hơn, từ đó làm niêm mạc dễ bị tổn thương. Nếu chảy máu mũi tái diễn kèm nghẹt mũi một bên rõ rệt, người bệnh nên khám tai mũi họng để được đánh giá cấu trúc vách ngăn.

Ngủ dậy bị chảy máu mũi nên xử trí thế nào?

Khi phát hiện chảy máu cam sau khi ngủ dậy, nên giữ bình tĩnh và sơ cứu đúng cách để hỗ trợ cầm máu. Có thể thực hiện theo các bước sau:

• Ngồi thẳng và hơi cúi người về trước: Tư thế này giúp hạn chế máu chảy xuống họng. Không nên ngửa đầu ra sau vì có thể khiến người bệnh nuốt phải máu.
• Bóp phần mềm của mũi: Dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt phần mềm của mũi, ngay dưới phần xương mũi, rồi giữ liên tục khoảng 10 - 15 phút. Trong thời gian này, nên thở bằng miệng và tránh thả tay để kiểm tra quá sớm.
• Có thể chườm lạnh hỗ trợ: Đặt khăn lạnh hoặc túi chườm lạnh bên ngoài vùng mũi có thể giúp người bệnh dễ chịu hơn. Tuy nhiên, biện pháp quan trọng nhất vẫn là tạo áp lực liên tục lên phần mềm của mũi.
• Theo dõi sau khi cầm máu: Nếu máu vẫn còn chảy sau lần bóp đầu tiên, có thể tiếp tục giữ thêm 10 - 15 phút. Nếu máu chảy nhiều, khó cầm hoặc người bệnh xuất hiện chóng mặt, yếu, khó thở, cần đến cơ sở y tế để được xử trí.

Sau khi máu đã cầm, nên tránh ngoáy mũi, xì mũi mạnh hoặc vận động gắng sức trong thời gian ngắn để hạn chế chảy máu trở lại.

Cách phòng ngừa chảy máu mũi sau khi thức dậy

Để hạn chế chảy máu mũi tái diễn vào buổi sáng, nên tập trung vào việc giữ ẩm niêm mạc, giảm kích ứng và kiểm soát các yếu tố thuận lợi trong lúc ngủ.

• Giữ ẩm niêm mạc mũi: Có thể dùng nước muối sinh lý dạng xịt để hỗ trợ làm ẩm bên trong mũi. Nếu phòng ngủ quá khô, máy tạo ẩm có thể hữu ích nhưng cần được vệ sinh thường xuyên.
• Tránh làm tổn thương niêm mạc: Hạn chế ngoáy mũi, bóc vảy hoặc xì mũi quá mạnh, đặc biệt khi mũi đang khô hoặc viêm.
• Sử dụng thuốc xịt mũi đúng cách: Nếu dùng corticosteroid xịt mũi, nên hướng vòi xịt hơi ra phía thành ngoài thay vì chĩa trực tiếp vào vách ngăn để giảm kích ứng.
• Hạn chế khói thuốc và chất kích thích: Khói thuốc, bụi và hóa chất có thể làm niêm mạc mũi khô và nhạy cảm hơn.
• Kiểm soát viêm mũi và nghẹt mũi: Điều trị phù hợp viêm mũi dị ứng, cảm lạnh hoặc nghẹt mũi giúp giảm nhu cầu xì mũi nhiều và hạn chế tổn thương niêm mạc.
• Uống đủ nước: Duy trì đủ nước trong ngày giúp niêm mạc không bị khô quá mức.
• Theo dõi bệnh nền và thuốc đang dùng: Nếu chảy máu tái diễn ở người dùng thuốc chống đông, có rối loạn đông máu hoặc tăng huyết áp, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá thêm.

Khi nào chảy máu mũi cần đi khám?

Phần lớn trường hợp chảy máu mũi nhẹ có thể tự cầm sau khi sơ cứu đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh nên đi khám nếu tình trạng tái diễn, khó cầm hoặc kèm các dấu hiệu bất thường. Nên đến cơ sở y tế nếu:

• Chảy máu mũi tái diễn nhiều lần mà không rõ nguyên nhân.
• Máu vẫn tiếp tục chảy sau khi đã bóp phần mềm của mũi đúng cách trong khoảng 15 - 20 phút.
• Lượng máu chảy nhiều hoặc chảy liên tục.
• Chảy máu xuất hiện sau chấn thương vùng đầu hoặc mặt.
• Đang sử dụng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu.
• Có tiền sử rối loạn đông máu hoặc dễ bầm tím, chảy máu ở vị trí khác.
• Chảy máu chủ yếu ở một bên và tái diễn kéo dài.
• Kèm nghẹt mũi một bên dai dẳng, đau vùng mặt hoặc các triệu chứng bất thường khác.

Cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp nếu chảy máu nhiều kèm chóng mặt, gần ngất, khó thở, yếu nhiều hoặc có dấu hiệu mất máu rõ.

Nếu chảy máu mũi lặp lại thường xuyên, bác sĩ tai mũi họng có thể cần kiểm tra niêm mạc, vách ngăn và các mạch máu trong mũi để xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Như vậy, ngủ dậy bị chảy máu mũi thường liên quan đến tình trạng niêm mạc mũi khô, kích ứng hoặc tổn thương nhẹ. Phần lớn trường hợp có thể kiểm soát bằng cách sơ cứu đúng, giữ ẩm niêm mạc và hạn chế các yếu tố gây kích thích. Tuy nhiên, nếu chảy máu tái diễn nhiều lần, lượng máu nhiều hoặc khó cầm, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn xử trí phù hợp.