Ngủ dậy bị ù tai do đâu? Khi nào cần đi khám?

Ù tai là cảm giác nghe thấy tiếng ù, rít, vo ve hoặc những âm thanh khác dù không có nguồn âm tương ứng từ môi trường bên ngoài. Triệu chứng có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai tai, kéo dài trong thời gian ngắn hoặc tái diễn. Khi tình trạng thường xuyên xuất hiện sau khi thức dậy, cần xem xét các yếu tố liên quan đến tai, thính giác và sức khỏe tổng thể.

Ngủ dậy bị ù tai do nguyên nhân nào?

Ù tai không phải là một bệnh riêng biệt mà là triệu chứng có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng khác nhau. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

Ráy tai tích tụ

Ráy tai có vai trò bảo vệ ống tai, nhưng khi tích tụ nhiều hoặc bị nén chặt có thể làm cản trở đường truyền âm thanh. Người bệnh có thể gặp:

• Ù tai;
• Cảm giác đầy hoặc bịt tai;
• Nghe kém;
• Ngứa hoặc khó chịu trong tai.

Không nên dùng tăm bông, kẹp tóc hoặc vật nhọn để ngoáy sâu vào ống tai vì có thể đẩy ráy tai vào trong hơn, làm trầy xước ống tai hoặc tổn thương màng nhĩ.

Rối loạn chức năng vòi nhĩ

Vòi nhĩ nối tai giữa với vùng mũi họng và có vai trò cân bằng áp suất hai bên màng nhĩ. Khi vòi nhĩ hoạt động không tốt, người bệnh có thể cảm thấy tai bị nghẹt, ù hoặc nghe âm thanh kém rõ.

Tình trạng này có thể xuất hiện cùng:

• Nghẹt mũi;
• Cảm lạnh;
• Viêm mũi dị ứng;
• Cảm giác đầy tai;
• Tiếng lục cục hoặc lách tách trong tai.

Nếu ù tai đi kèm nghẹt mũi, cảm giác đầy tai hoặc nghe kém, rối loạn chức năng vòi nhĩ là một trong những nguyên nhân có thể được xem xét.

Viêm tai hoặc dịch trong tai giữa

Viêm tai ngoài, viêm tai giữa hoặc dịch tồn lưu trong tai giữa có thể ảnh hưởng đến khả năng dẫn truyền âm thanh, từ đó gây ù tai hoặc nghe kém.

Các biểu hiện đi kèm có thể gồm:

• Đau tai;
• Cảm giác tai bị bịt kín;
• Chảy dịch tai;
• Sốt;
• Giảm thính lực.

Dịch trong tai giữa đôi khi xuất hiện sau nhiễm trùng đường hô hấp và có thể tồn tại ngay cả khi các triệu chứng cảm lạnh đã giảm.

Tiếp xúc tiếng ồn lớn

Nghe nhạc với âm lượng cao, làm việc trong môi trường nhiều tiếng ồn hoặc tiếp xúc đột ngột với âm thanh lớn có thể gây ù tai.

Trong một số trường hợp, tiếng ù chỉ xuất hiện tạm thời sau khi tiếp xúc với âm thanh lớn. Tuy nhiên, nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên hoặc mức âm thanh quá cao, các tế bào cảm giác ở tai trong có thể bị tổn thương và làm tăng nguy cơ giảm thính lực lâu dài.

Một số loại thuốc

Một số thuốc có thể gây hoặc làm nặng cảm giác ù tai ở một số người, đặc biệt khi sử dụng với liều cao hoặc kéo dài. Các nhóm thuốc có thể liên quan gồm:

• Một số thuốc chống viêm không steroid;
• Một số kháng sinh;
• Một số thuốc lợi tiểu;
• Một số thuốc điều trị ung thư.

Nguy cơ phụ thuộc vào từng hoạt chất, liều dùng, thời gian sử dụng và tình trạng sức khỏe. Nếu ù tai xuất hiện sau khi bắt đầu dùng một thuốc mới, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ và không tự ý ngừng thuốc kê đơn.

Giảm thính lực và bệnh lý tai trong

Ù tai thường đi kèm với một số dạng giảm thính lực. Người bệnh đôi khi không nhận thấy khả năng nghe đang suy giảm, đặc biệt khi tình trạng tiến triển từ từ. Một số bệnh lý tai trong cũng có thể gây:

• Ù tai;
• Đầy tai;
• Giảm thính lực;
• Chóng mặt hoặc mất thăng bằng.

Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể kiểm tra tai và thực hiện đo thính lực để đánh giá. Đặc biệt, ù tai xuất hiện đột ngột kèm giảm thính lực rõ, nhất là ở một bên tai, cần được đánh giá y tế khẩn cấp vì có thể liên quan đến giảm thính lực thần kinh giác quan đột ngột.

Cách xử trí khi bị ù tai

Nếu tiếng ù chỉ xuất hiện thoáng qua, không kèm giảm thính lực, chóng mặt, đau tai hoặc triệu chứng bất thường khác, người bệnh có thể theo dõi thêm. Trong thời gian này, nên thực hiện một số biện pháp sau:

Theo dõi đặc điểm của tiếng ù

Nên chú ý:

• Ù tai ở một bên hay hai bên.
• Tiếng ù kéo dài bao lâu.
• Xuất hiện liên tục hay từng đợt.
• Có liên quan đến tiếng ồn, nghẹt mũi hoặc thuốc đang sử dụng hay không.
• Có kèm giảm thính lực, đau tai, chảy dịch, chóng mặt hoặc mất thăng bằng hay không.

Những thông tin này có thể giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân nếu cần thăm khám.

Không tự lấy ráy tai sâu

Nếu có cảm giác đầy tai hoặc nghi ngờ tắc ráy tai, không nên tự dùng vật cứng hoặc đưa tăm bông sâu vào ống tai. Khi nghi ráy tai tích tụ nhiều, nên để nhân viên y tế kiểm tra trước khi lựa chọn cách làm sạch phù hợp.

Hạn chế tiếng ồn và cho tai nghỉ ngơi

Nếu gần đây thường xuyên sử dụng tai nghe, đi nghe nhạc lớn hoặc làm việc trong môi trường nhiều tiếng ồn, nên giảm tiếp xúc trong một thời gian. Khi bắt buộc làm việc trong môi trường ồn, nên sử dụng thiết bị bảo vệ thính giác phù hợp và duy trì âm lượng tai nghe ở mức vừa phải.

Chăm sóc nghẹt mũi đúng cách

Nếu ù tai đi kèm nghẹt mũi, có thể vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối phù hợp và điều trị các bệnh lý mũi họng theo hướng dẫn chuyên môn. Không nên cố tạo áp lực mạnh để “thông tai”, đặc biệt khi đang đau tai, nghi viêm tai hoặc chưa xác định được nguyên nhân.

Không tự dùng thuốc trị ù tai

Ù tai có nhiều nguyên nhân khác nhau nên không có một loại thuốc duy nhất phù hợp cho mọi trường hợp. Không nên tự dùng kháng sinh, corticoid hoặc các sản phẩm được quảng cáo có khả năng “chữa ù tai” khi chưa được chẩn đoán. Việc điều trị cần hướng vào nguyên nhân cụ thể.

Khi nào bị ù tai cần đi khám?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế nếu ù tai:

• Kéo dài hoặc thường xuyên tái diễn.
• Chỉ xuất hiện ở một bên tai.
• Đi kèm giảm thính lực.
• Kèm đau tai hoặc chảy dịch.
• Có chóng mặt hoặc mất thăng bằng.
• Ảnh hưởng rõ đến giấc ngủ, khả năng tập trung hoặc sinh hoạt.
• Xuất hiện sau khi bắt đầu sử dụng một loại thuốc mới.

Khi thăm khám, bác sĩ có thể kiểm tra ống tai, màng nhĩ và chỉ định đo thính lực hoặc các đánh giá khác tùy tình trạng.

Như vậy, ngủ dậy bị ù tai có thể liên quan đến ráy tai, rối loạn chức năng vòi nhĩ, viêm tai, tiếng ồn, thuốc hoặc giảm thính lực. Nếu triệu chứng chỉ thoáng qua và không kèm biểu hiện bất thường, có thể tiếp tục theo dõi. Ngược lại, ù tai kéo dài, thường xuyên tái diễn hoặc đi kèm giảm thính lực đột ngột, chóng mặt nhiều hay dấu hiệu thần kinh cần được thăm khám sớm.