Cách đọc kết quả xét nghiệm vi khuẩn nhuộm soi và ý nghĩa các chỉ số

Xét nghiệm nhuộm soi vi khuẩn dịch sinh dục là phương pháp thường được chỉ định khi có dấu hiệu viêm nhiễm như khí hư bất thường, ngứa rát, tiểu buốt hoặc chảy mủ. Kết quả thường có nhiều thuật ngữ chuyên môn khiến người bệnh lo lắng. Việc hiểu đúng kết quả không chỉ giúp giảm hoang mang mà còn hỗ trợ phối hợp điều trị hiệu quả cùng bác sĩ.

Cách đọc kết quả xét nghiệm vi khuẩn nhuộm soi

Trước tiên, cần hiểu rằng xét nghiệm nhuộm soi là kỹ thuật dùng thuốc nhuộm (thường là nhuộm Gram) để quan sát vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng dưới kính hiển vi. Kết quả thường thể hiện dưới dạng “âm tính (-)” hoặc “dương tính (+, 2+, 3+)”. 

Âm tính (-) nghĩa là gì?

Kết quả âm tính là không phát hiện tác nhân gây bệnh trong mẫu xét nghiệm. Ví dụ:

• Nấm (-): Không phát hiện nấm.
• Trichomonas (-): Không có trùng roi.
• Song cầu Gram âm (-): Không thấy lậu cầu.

Đây thường là kết quả bình thường nếu người bệnh không có triệu chứng nghiêm trọng. Khi thấy các chỉ số âm tính như vậy, bạn có thể yên tâm hơn, nhưng vẫn cần theo dõi nếu triệu chứng vẫn tồn tại.

Dương tính (+) thể hiện điều gì?

Kết quả dương tính (+, 2+, 3+) có nghĩa là có sự hiện diện của vi sinh vật.

• 1+: Số lượng ít.
• 2+: Số lượng trung bình.
• 3+: Số lượng nhiều.

Mức độ “+” càng cao thường cho thấy tình trạng viêm nhiễm rõ rệt hơn. Tuy nhiên, bác sĩ sẽ kết hợp triệu chứng lâm sàng để đưa ra hướng xử trí phù hợp. Cách đọc kết quả xét nghiệm nhuộm soi chính là dựa vào mức độ này để đánh giá mức độ nghiêm trọng.

Các thành phần thường gặp trong kết quả nhuộm soi và ý nghĩa của từng chỉ số

Để cách đọc kết quả xét nghiệm nhuộm soi chính xác, bạn cần hiểu vai trò của từng thành phần được ghi trong phiếu trả lời.

Bạch cầu (WBC) 

Bạch cầu là tế bào miễn dịch của cơ thể.

• Bình thường: Có thể xuất hiện rải rác hoặc 1+.
• Bất thường: Khi số lượng tăng cao (2+, 3+ hoặc >100 bạch cầu/vi trường quan sát), gợi ý viêm nhiễm.

Sự gia tăng bạch cầu không cho biết chính xác nguyên nhân, nhưng cho thấy cơ thể đang phản ứng với tác nhân gây bệnh.

Nấm Candida

Thường gặp nhất là Candida albicans.

• Hình ảnh dưới kính hiển vi: Tế bào hình bầu dục, có thể thấy sợi nấm.
• Kết quả dương tính: Cho thấy viêm âm đạo do nấm.

Nấm Candida thường gây triệu chứng khí hư trắng đục, vón cục như bã đậu, kèm ngứa rát.

Trichomonas vaginalis (trùng roi) 

Đây là ký sinh trùng lây truyền qua đường tình dục.

• Hình dạng: Giống quả lê, chuyển động đặc trưng khi soi tươi.
• Dương tính: Gợi ý viêm âm đạo do trùng roi.

Nhiễm Trichomonas là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến và có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm.

Song cầu Gram âm (lậu cầu) 

Liên quan đến vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae, đây là tác nhân gây bệnh lậu.

• Hình ảnh: Song cầu hình hạt cà phê, bắt màu Gram âm.
• Vị trí: Nằm trong hoặc ngoài bạch cầu.

Dương tính với song cầu Gram âm gợi ý nhiễm lậu, cần điều trị sớm để tránh biến chứng sinh sản.

Clue cells (tế bào gợi ý) 

Clue cells là các tế bào biểu mô âm đạo đã bị vi khuẩn bám phủ dày đặc trên bề mặt, làm mất đi ranh giới rõ ràng của tế bào khi quan sát dưới kính hiển vi. Thay vì có bờ sắc nét như tế bào bình thường, Clue cells thường có hình ảnh mờ, viền nham nhở do vi khuẩn bám kín xung quanh. Đây là dấu hiệu đặc trưng gợi ý tình trạng mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo. Sự xuất hiện của Clue cells trong xét nghiệm nhuộm soi dịch sinh dục có giá trị chẩn đoán quan trọng và giúp bác sĩ định hướng điều trị phù hợp.

• Clue cell (+): Gợi ý viêm âm đạo do vi khuẩn, thường liên quan đến mất cân bằng hệ vi sinh.
• Clue cell (-): Bình thường.

Sự xuất hiện của Clue cells được xem là tiêu chuẩn quan trọng trong chẩn đoán viêm âm đạo do vi khuẩn.

Lactobacillus (vi khuẩn có lợi) 

Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, vi khuẩn Lactobacillus chiếm ưu thế và giúp duy trì môi trường acid để bảo vệ âm đạo. Nếu số lượng Lactobacillus giảm và vi khuẩn khác tăng lên, đây có thể là dấu hiệu mất cân bằng vi sinh.

Khi nào kết quả nhuộm soi được xem là bình thường?

Kết quả xét nghiệm vi khuẩn nhuộm soi được xem là bình thường khi:

• Nấm (-);
• Trichomonas (-);
• Song cầu Gram âm (-);
• Clue cells (-);
• Bạch cầu ít hoặc rải rác;
• Có sự hiện diện của Lactobacillus.

Ở nam giới, có thể thấy trực khuẩn Gram dương với số lượng ít và thường không có bạch cầu. Tuy nhiên, cần nhớ rằng, kết quả bình thường không loại trừ hoàn toàn bệnh lý nếu vẫn còn triệu chứng. Một số trường hợp cần làm thêm xét nghiệm khác theo chỉ định của bác sĩ.

Những lưu ý quan trọng khi đọc kết quả xét nghiệm vi khuẩn nhuộm soi

Không tự ý mua thuốc khi thấy “kết quả dương tính”. Việc tự ý dùng thuốc có thể làm bệnh kéo dài hoặc kháng thuốc vì mỗi tác nhân gây bệnh cần loại thuốc khác nhau. Ví dụ:

• Nấm: Thuốc kháng nấm.
• Trùng roi: Thuốc đặc trị ký sinh trùng.
• Lậu cầu: Kháng sinh đặc hiệu.

Cần kết hợp triệu chứng lâm sàng, kết quả xét nghiệm chỉ là một phần trong chẩn đoán. Bác sĩ sẽ đánh giá thêm:

• Tình trạng khí hư;
• Mức độ đau, ngứa;
• Yếu tố nguy cơ quan hệ tình dục;
• Tiền sử bệnh.

Điều trị cả bạn tình khi cần thiết. Với các bệnh lây truyền qua đường tình dục như lậu hoặc Trichomonas, cần điều trị đồng thời cho cả hai người để tránh tái nhiễm.

Tái khám sau điều trị đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi sức khỏe sinh dục. Việc tái khám giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị, xác định tình trạng viêm nhiễm đã được kiểm soát hoàn toàn hay chưa, đồng thời phát hiện sớm nguy cơ tái phát. Bên cạnh đó, tái khám còn góp phần phòng ngừa các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.

Cách đọc kết quả xét nghiệm vi khuẩn nhuộm soi dựa trên việc hiểu rõ ý nghĩa của các chỉ số như âm tính, dương tính, bạch cầu, nấm, trùng roi hay song cầu Gram âm. Kết quả giúp định hướng nguyên nhân viêm nhiễm nhưng không thay thế cho chẩn đoán lâm sàng. Nếu bạn có triệu chứng bất thường hoặc nhận kết quả dương tính, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn điều trị phù hợp. Phát hiện sớm và điều trị đúng cách không chỉ giúp giảm khó chịu mà còn bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài cho bạn và gia đình.