Phản ứng phụ sau khi tiêm thủy đậu là vấn đề được nhiều người quan tâm trước và sau khi tiêm vắc xin. Trên thực tế, hầu hết các phản ứng sau tiêm đều ở mức độ nhẹ như đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi và sẽ tự cải thiện sau vài ngày khi cơ thể hình thành miễn dịch. Tuy nhiên, một số trường hợp hiếm gặp có thể xuất hiện phản ứng dị ứng nghiêm trọng cần được xử trí kịp thời. Vậy làm thế nào để nhận biết các dấu hiệu của phản ứng phụ và có cách xử lý hiệu quả? Tiêm chủng Long Châu mời bạn tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau.

Dấu hiệu nhận biết phản ứng phụ sau khi tiêm thủy đậu

Sau khi tiêm vắc xin thủy đậu, cơ thể sẽ kích hoạt đáp ứng miễn dịch để tạo kháng thể bảo vệ trước virus Varicella-zoster. Trong quá trình này, một số phản ứng phụ nhẹ có thể xuất hiện và thường tự cải thiện sau vài ngày.

Đau, đỏ, sưng hoặc ngứa tại chỗ tiêm

Đây là phản ứng phụ sau khi tiêm thủy đậu thường gặp nhất. Vị trí tiêm có thể hơi đau khi cử động cánh tay, kèm theo đỏ da, sưng nhẹ hoặc cảm giác căng tức, ngứa trong thời gian ngắn.

Những biểu hiện này xuất hiện do cơ thể đáp ứng với thành phần của vắc xin và thường giảm dần sau khoảng 1 - 3 ngày. Trong thời gian này, người được tiêm chỉ cần giữ vùng tiêm sạch sẽ, tránh chà xát hoặc gãi nhiều để hạn chế kích ứng.

Sốt nhẹ

Sốt nhẹ là phản ứng có thể gặp sau tiêm vắc xin thủy đậu, thường xuất hiện trong 1 - 2 ngày đầu với nhiệt độ dưới 38,5°C. Mức độ sốt thường không cao và có thể đi kèm cảm giác mệt mỏi, đau nhức cơ hoặc ớn lạnh nhẹ. Người được tiêm nên nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước và tiếp tục theo dõi sức khỏe. Nếu sốt cao từ 39°C, kéo dài hoặc kèm theo các triệu chứng bất thường khác, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra

Mệt mỏi, đau nhức cơ thể

Trong vài ngày đầu sau tiêm, cơ thể có thể xuất hiện cảm giác mệt mỏi, đau nhức cơ, buồn ngủ nhiều hơn hoặc ăn kém ngon miệng. Những biểu hiện này thường ở mức độ nhẹ, chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và sẽ giảm dần khi cơ thể thích nghi với vắc xin. Nghỉ ngơi hợp lý, bổ sung đủ nước và duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ sẽ hỗ trợ quá trình hồi phục đáng kể.

Phát ban nhẹ

Hiếm gặp hơn, người được tiêm có thể xuất hiện vài nốt ban đỏ hoặc mụn nước nhỏ sau tiêm. Ban thường mọc rải rác trên cơ thể hoặc quanh vị trí tiêm, số lượng ít và sẽ tự biến mất sau vài ngày. Tuy nhiên, nếu ban lan nhanh hoặc kèm theo sốt cao, khó thở, sưng môi, sưng lưỡi hay sưng mặt, người được tiêm cần đi khám ngay

Nổi mề đay, khó thở hoặc sưng môi, lưỡi 

Phản ứng dị ứng nghiêm trọng sau tiêm vắc xin thủy đậu rất hiếm xảy ra, nhưng vẫn có thể gặp ở người mẫn cảm với một thành phần của vắc xin. Người được tiêm cần đặc biệt lưu ý nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Nổi mề đay lan rộng toàn thân;
• Sưng môi, lưỡi hoặc cổ họng;
• Khó thở, thở khò khè hoặc cảm giác nghẹn ở cổ;
• Chóng mặt, choáng váng hoặc ngất;
• Da tái lạnh, tụt huyết áp.

Đây là những biểu hiện của phản vệ và cần được cấp cứu ngay để tránh nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng.

Phản ứng phụ sau tiêm thủy đậu thường xuất hiện khi nào?

Người được tiêm có thể gặp phản ứng phụ ở các thời điểm khác nhau, tùy từng loại phản ứng:

• Trong 30 phút đầu sau tiêm: Đây là khoảng thời gian người được tiêm cần ở lại cơ sở tiêm chủng để theo dõi các phản ứng dị ứng cấp tính hoặc phản vệ, dù tỷ lệ gặp rất thấp.
• Trong 24 - 48 giờ đầu: Đau, đỏ, sưng tại vị trí tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi là những phản ứng thường gặp nhất.
• Khoảng 5 - 26 ngày sau tiêm: Một số ít trường hợp có thể xuất hiện phát ban nhẹ giống thủy đậu do cơ thể đáp ứng với vắc xin sống giảm độc lực.

Hầu hết các phản ứng đều tự cải thiện sau vài ngày mà không cần điều trị. Nếu triệu chứng kéo dài, ngày càng nặng hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường, người được tiêm nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ kiểm tra và đánh giá.

Phân biệt phản ứng phụ thông thường và phản ứng dị ứng sau khi tiêm thủy đậu

Việc phân biệt phản ứng miễn dịch thông thường với phản ứng dị ứng giúp người được tiêm biết khi nào chỉ cần theo dõi tại nhà và khi nào cần đến bệnh viện ngay. Dưới đây là những điểm khác biệt cơ bản giữa hai tình trạng này để bạn dễ nhận biết và xử trí phù hợp.

Nếu không chắc các triệu chứng đang gặp là phản ứng thông thường hay dị ứng, người được tiêm không nên tự theo dõi quá lâu mà cần liên hệ với cơ sở tiêm chủng hoặc bác sĩ để được tư vấn.

Phản ứng nào sau tiêm thủy đậu cần đi khám ngay?

Đa số phản ứng phụ sau khi tiêm thủy đậu đều nhẹ và sẽ tự cải thiện mà không cần điều trị. Tuy nhiên, người được tiêm cần đến cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu ngay nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Khó thở, thở khò khè hoặc cảm giác nghẹn ở cổ;
• Sưng môi, lưỡi, mặt hoặc cổ họng;
• Nổi mề đay lan rộng khắp cơ thể;
• Sốt từ 39°C trở lên hoặc sốt kéo dài không giảm;
• Co giật, lơ mơ hoặc mất ý thức;
• Đau đầu dữ dội, nôn nhiều liên tục;
• Choáng váng, ngất hoặc tụt huyết áp;
• Vị trí tiêm sưng to nhanh, đau nhiều, chảy mủ hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.

Việc được bác sĩ thăm khám và xử trí kịp thời sẽ giúp hạn chế nguy cơ xảy ra các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt trong trường hợp phản vệ.

Cách xử lý phản ứng phụ sau khi tiêm thủy đậu tại nhà

Với các phản ứng thông thường như đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi, người được tiêm thường chỉ cần nghỉ ngơi và theo dõi tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trong thời gian này, nên lưu ý một số điểm sau để cơ thể hồi phục tốt hơn:

• Theo dõi thân nhiệt, nhịp thở, mức độ tỉnh táo và tình trạng vùng tiêm trong 24 - 48 giờ đầu sau tiêm.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh vận động gắng sức trong ngày đầu sau tiêm.
• Uống đủ nước và duy trì chế độ ăn cân đối để hỗ trợ quá trình hồi phục.
• Giữ vùng tiêm sạch sẽ, khô ráo, không chà xát hoặc gãi lên vị trí tiêm.
• Có thể chườm mát nhẹ quanh vùng tiêm nếu đau hoặc sưng, nhưng không chườm đá trực tiếp lên da.
• Chỉ sử dụng thuốc hạ sốt hoặc giảm đau khi có chỉ định của bác sĩ hoặc nhân viên y tế.
• Đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện khó thở, nổi mề đay toàn thân, sốt cao kéo dài hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường nào khác.

Theo dõi và chăm sóc đúng cách sau tiêm không chỉ giúp giảm cảm giác khó chịu mà còn hỗ trợ phát hiện sớm những phản ứng hiếm gặp để được xử trí kịp thời.

Phản ứng phụ sau khi tiêm thủy đậu đa số là những biểu hiện nhẹ như đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi và sẽ tự cải thiện sau vài ngày. Tuy nhiên, người được tiêm vẫn cần theo dõi sức khỏe cẩn thận để kịp thời nhận biết các dấu hiệu bất thường như khó thở, sưng môi, nổi mề đay lan rộng hoặc sốt cao kéo dài. Chủ động theo dõi sau tiêm, chăm sóc đúng cách và tiêm chủng tại cơ sở uy tín sẽ giúp đảm bảo an toàn cũng như phát huy tối đa hiệu quả bảo vệ của vắc xin thủy đậu.

Xem thêm: Lịch tiêm vắc xin thủy đậu cho người lớn và những lưu ý khi tiêm