Trẻ từ 12 tháng tuổi nên tiêm vắc xin thủy đậu khi nào để an toàn?

Nhiều phụ huynh thường có thói quen chờ đến khi con bắt đầu đi nhà trẻ hoặc khi có dịch thủy đậu bùng phát xung quanh mới tìm hiểu về việc tiêm chủng, vì cho rằng lúc đó vắc xin mới thực sự cần thiết.

Tuy nhiên, việc chờ đợi cho đến khi trẻ tiếp xúc với môi trường cộng đồng mới tiêm vắc xin thủy đậu có thể khiến trẻ đối mặt với rủi ro nhiễm bệnh trước khi kịp tạo miễn dịch. Khi dịch đã bùng phát, việc tiêm chủng lúc này thường mang tính đối phó hơn là phòng ngừa chủ động.

Theo bác sĩ Nguyễn Đặng Hồng Nhi, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu: “Trẻ có thể bắt đầu tiêm vắc xin thủy đậu từ 9 hoặc 12 tháng tuổi tùy loại vắc xin và hướng dẫn sử dụng tương ứng, thay vì chờ đợi đến khi có dịch. Việc chủ động tiêm chủng đúng lịch giúp trẻ an toàn trước khi bước vào môi trường giao tiếp rộng hơn.”

Để giúp cha mẹ chủ động hơn, hãy cùng tìm hiểu chi tiết về thời điểm tiêm, lịch tiêm cụ thể và những lưu ý an toàn cho trẻ nhỏ.

Trẻ từ 12 tháng tuổi tiêm vắc xin thủy đậu khi nào là an toàn?

Thời điểm lý tưởng để bắt đầu bảo vệ trẻ khỏi virus gây bệnh thủy đậu thường được cân nhắc khi hệ miễn dịch của trẻ đủ khả năng đáp ứng với vắc xin. Theo khuyến cáo cập nhật của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tháng 11/2025, khi một quốc gia triển khai tiêm chủng thủy đậu thường quy cho trẻ em, phác đồ hai mũi được khuyến nghị, trong đó mũi đầu tiên có thể bắt đầu từ 9 tháng tuổi. 

Việc tiêm chủng trong giai đoạn này giúp trẻ hình thành kháng thể trước khi tiếp xúc với các nguồn lây nhiễm tiềm tàng trong môi trường xung quanh hoặc tại các cơ sở giáo dục mầm non.

Lịch tiêm vắc xin thủy đậu chi tiết cho trẻ nhỏ

Khi quyết định tiêm chủng, cha mẹ thường phân vân giữa việc tiêm một mũi duy nhất hay tuân thủ phác đồ hai mũi. Sự khác biệt không chỉ nằm ở số lần tiêm mà còn ở mức độ bảo vệ dài hạn cho trẻ.

So sánh phác đồ tiêm 1 mũi và 2 mũi

Phác đồ tiêm chủng thường được xây dựng dựa trên mục tiêu phòng bệnh của từng quốc gia và đặc điểm của từng loại vắc xin. Các nghiên cứu cho thấy phác đồ hai mũi có thể đem lại hiệu quả bảo vệ cao hơn phác đồ một mũi. Trong một nghiên cứu hồi cứu tại Trung Quốc trên 837.144 trẻ, hiệu quả vắc xin của phác đồ hai mũi so với nhóm chưa tiêm là 90,31%, trong khi hiệu quả của phác đồ một mũi là 72,53%. Kết quả này ủng hộ lợi ích của mũi tiêm thứ hai, nhưng cần được diễn giải trong bối cảnh quần thể và thiết kế nghiên cứu cụ thể.

Để giúp phụ huynh dễ dàng cân nhắc, bảng dưới đây tổng hợp sự khác biệt giữa hai phác đồ dựa trên các khuyến cáo của WHO và dữ liệu nghiên cứu. Nên chọn phác đồ tiêm 1 mũi hay 2 mũi cho trẻ?

Theo bác sĩ Nguyễn Đặng Hồng Nhi, việc lựa chọn phác đồ tiêm phụ thuộc vào tình hình dịch tễ địa phương và hướng dẫn của cơ sở y tế. Tuy nhiên, phác đồ hai mũi thường được ưu tiên khi muốn đạt được hiệu quả phòng bệnh tối ưu và ngăn chặn sự lưu hành của virus trong cộng đồng.

Những lưu ý quan trọng để đảm bảo an toàn khi tiêm chủng cho trẻ

Vắc xin thủy đậu là loại vắc xin sống giảm độc lực, vì vậy việc phối hợp với các loại vắc xin khác cần tuân thủ nghiêm ngặt về khoảng cách thời gian. Nếu không tiêm cùng lúc, vắc xin thủy đậu phải được tiêm cách các vắc xin sống khác (như sởi, quai bị, rubella - MMR) ít nhất 28 ngày nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến đáp ứng miễn dịch.

Về vấn đề an toàn, do vắc xin thủy đậu là vắc xin sống giảm độc lực, trẻ bị suy giảm miễn dịch nặng, đang hóa trị hoặc đang sử dụng một số liệu pháp ức chế miễn dịch có thể thuộc nhóm chống chỉ định tiêm. Đối với trẻ mắc hoặc có tiền sử bệnh bạch cầu và các bệnh lý ảnh hưởng đến miễn dịch, cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá cụ thể trước khi quyết định tiêm chủng. Cha mẹ không nên tự quyết định tiêm hoặc trì hoãn tiêm khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Sau khi tiêm, trẻ có thể xuất hiện một số phản ứng nhẹ. Các phản ứng sau tiêm thường gặp nhất bao gồm sốt, phát ban và phản ứng tại vị trí tiêm như đau hoặc đỏ. Phần lớn phản ứng thường gặp ở mức độ nhẹ và tự giới hạn; tuy nhiên, vẫn cần theo dõi trẻ sau tiêm và đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu xuất hiện biểu hiện bất thường hoặc dấu hiệu nghiêm trọng. Tần suất và mức độ phản ứng phụ thuộc vào loại vắc xin và đặc điểm của người được tiêm.

Thay vì chờ đợi đến khi dịch bùng phát hay con đi học mới lo lắng, cha mẹ nên chủ động trao đổi với nhân viên y tế để xác định thời điểm và lịch tiêm vắc xin thủy đậu phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn sử dụng của từng loại vắc xin.

Để chủ động bảo vệ trẻ trước nguy cơ mắc bệnh thủy đậu, phụ huynh có thể đưa trẻ đến Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn và tiêm vắc xin phòng bệnh. Tại đây, trẻ sẽ được khám sàng lọc trước tiêm, đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn lựa chọn loại vắc xin, lịch tiêm phù hợp với độ tuổi. Phụ huynh có thể liên hệ hotline 1800 6928 để được hỗ trợ thông tin và đặt lịch tiêm chủng cho trẻ.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.