Tại Việt Nam, hành trình phát triển công nghệ sản xuất vắc xin đã trải qua nhiều năm với sự tham gia của các nhà khoa học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Từ những bước đầu tiếp nhận công nghệ đến quá trình nghiên cứu, cải tiến kỹ thuật, ngành vắc xin trong nước đang từng bước khẳng định năng lực làm chủ các quy trình sản xuất, mở ra nhiều triển vọng trong công tác phòng chống bệnh truyền nhiễm.
Những loại vắc xin Việt Nam đã làm chủ công nghệ sản xuất
Theo thông tin công bố trên Cổng thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ, cụm công trình “Nghiên cứu, phát triển, ứng dụng vắc xin phòng chống một số bệnh truyền nhiễm mới nổi, tái nổi tại Việt Nam” đã góp phần giúp nước ta làm chủ công nghệ sản xuất 8 loại vắc xin, gồm:
- BCG: Phòng bệnh lao, đặc biệt giúp bảo vệ trẻ nhỏ trước các thể lao nặng.
- DPT: Vắc xin phối hợp phòng bệnh bạch hầu, ho gà và uốn ván.
- Havax: Phòng bệnh viêm gan A.
- Gene-HBVax: Phòng bệnh viêm gan B.
- MVVAC: Phòng bệnh sởi.
- MRVAC: Vắc xin phối hợp phòng bệnh sởi và rubella.
- Rotavin: Phòng tiêu chảy do Rotavirus, nguyên nhân thường gặp gây tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ.
- IVACFLU-S: Phòng bệnh cúm mùa.
Các sản phẩm này được phát triển với sự tham gia của ba đơn vị chủ chốt gồm Viện Vắc xin và Sinh phẩm y tế (IVAC), Công ty VABIOTECH và POLYVAC. Cụm công trình do GS.TS Nguyễn Đăng Hiền cùng 11 đồng tác giả thực hiện, với 54 đề tài, dự án nghiên cứu, trong đó có 13 đề tài, dự án cấp Quốc gia, 6 đề tài cấp Bộ và 35 đề tài cơ sở.
:format(webp)/viet_nam_lam_chu_cong_nghe_san_xuat_8_loai_vac_xin_3_a55ad67fa8.png)
Điểm đáng chú ý là các loại vắc xin không được tạo ra bằng một phương pháp duy nhất. Tùy đặc điểm của từng tác nhân gây bệnh, các nhà khoa học ứng dụng công nghệ nuôi cấy vi khuẩn, nuôi cấy virus hoặc công nghệ tái tổ hợp để tạo kháng nguyên. Việc lựa chọn và hoàn thiện quy trình phù hợp là cơ sở để sản xuất vắc xin đạt yêu cầu về chất lượng, độ ổn định và khả năng cung ứng.
Từ công nghệ nuôi cấy đến tái tổ hợp, vắc xin được sản xuất ra sao?
Một trong những nền tảng quan trọng của ngành sản xuất vắc xin là khả năng nuôi cấy và xử lý tác nhân gây bệnh hoặc thành phần kháng nguyên cần thiết. Tùy đặc điểm sinh học của từng loại vi khuẩn, virus, các nhà khoa học lựa chọn công nghệ phù hợp để tạo ra vắc xin, đồng thời kiểm soát chất lượng trong suốt quá trình sản xuất.
Vắc xin BCG được sản xuất bằng công nghệ đông khô
Vắc xin BCG phòng bệnh lao sử dụng vi khuẩn sống giảm độc lực. IVAC tiếp nhận dây chuyền sản xuất từ năm 1978 và đến năm 1990 đã nghiên cứu, làm chủ công nghệ sản xuất BCG đông khô, không còn phụ thuộc vào nguồn cung cấp chủng giống từ Viện Pasteur Paris (Pháp).
Sau đó, đơn vị tiếp tục cải tiến môi trường nuôi cấy, phương pháp thu hoạch và công nghệ đông khô nhằm nâng cao chất lượng, độ ổn định của sản phẩm, đồng thời đáp ứng nhu cầu cung ứng cho Chương trình Tiêm chủng mở rộng.
Vắc xin DPT phối hợp ba thành phần kháng nguyên
Vắc xin DPT phòng đồng thời bạch hầu, ho gà và uốn ván. IVAC đã nghiên cứu, cải tiến công nghệ sản xuất thông qua việc hoàn thiện chủng giống, nuôi cấy tác nhân gây bệnh, thu hồi và tinh chế các thành phần kháng nguyên cần thiết.
:format(webp)/viet_nam_lam_chu_cong_nghe_san_xuat_8_loai_vac_xin_1_fcf5b390e2.png)
Sau khi được xử lý, các thành phần được phối hợp theo công thức phù hợp để tạo thành vắc xin. Việc hoàn thiện quy trình giúp đơn vị từng bước làm chủ công nghệ sản xuất DPT ở quy mô công nghiệp.
Vắc xin Havax được sản xuất bằng công nghệ nuôi cấy tế bào
VABIOTECH nghiên cứu và phát triển vắc xin Havax phòng viêm gan A bằng cách nuôi cấy virus trên tế bào lưỡng bội. Sau quá trình nuôi cấy, virus được thu hoạch, tinh chế và bất hoạt để tạo thành phẩm.
Một cải tiến đáng chú ý là việc chuyển từ hệ thống chai nhựa 3 tầng sang chai nhựa 10 tầng, giúp hiệu suất sản xuất tăng khoảng 2 - 3 lần. Qua đó, đơn vị nâng cao năng lực sản xuất và khả năng cung ứng vắc xin trong nước.
Vắc xin sởi, sởi - rubella và Rotavin ứng dụng công nghệ nuôi cấy virus
POLYVAC đã làm chủ công nghệ nuôi cấy và nhân giống virus để sản xuất vắc xin MVVAC phòng sởi và MRVAC phòng sởi - rubella. Quy trình sản xuất vắc xin sởi được hoàn thiện ở quy mô công nghiệp, với công suất thiết kế khoảng 7,5 triệu liều mỗi năm.
Đối với Rotavin phòng tiêu chảy do Rotavirus, đơn vị ứng dụng công nghệ nuôi cấy virus trên tế bào Vero. Sau đó, sản phẩm trải qua các công đoạn sản xuất, đóng lọ và kiểm định chất lượng. Những cải tiến về quy trình và bảo quản góp phần nâng cao năng suất, duy trì chất lượng thành phẩm.
:format(webp)/viet_nam_lam_chu_cong_nghe_san_xuat_8_loai_vac_xin_2_6b7715f22b.png)
Vắc xin cúm mùa IVACFLU-S được sản xuất trên trứng gà có phôi
IVAC ứng dụng công nghệ nuôi cấy virus trên trứng gà có phôi để sản xuất vắc xin cúm mùa IVACFLU-S. Virus được nhân lên trong trứng, sau đó thu hoạch, tinh sạch và bất hoạt trước khi đưa vào các công đoạn pha chế, đóng gói và kiểm định thành phẩm. Đơn vị đã làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ này, đồng thời cải tiến quy trình nhằm nâng cao hiệu suất thu hồi kháng nguyên và bảo đảm tính ổn định của sản phẩm.
Gene-HBVax ứng dụng công nghệ tái tổ hợp trên nấm men
Khác với các phương pháp nuôi cấy virus thông thường, Gene-HBVax phòng viêm gan B được sản xuất bằng công nghệ tái tổ hợp trên nấm men Hansenula polymorpha. Hệ thống nấm men được sử dụng để tạo kháng nguyên viêm gan B, sau đó kháng nguyên được thu nhận và xử lý để sản xuất vắc xin.
Đây là vắc xin tái tổ hợp đầu tiên được sản xuất tại Việt Nam. Công nghệ này giúp chủ động nguồn nguyên liệu sản xuất, giảm sự phụ thuộc vào phương pháp khai thác huyết tương người và góp phần nâng cao năng lực sản xuất vắc xin trong nước.
Nhìn chung, việc làm chủ nhiều phương pháp sản xuất khác nhau cho thấy năng lực nghiên cứu và ứng dụng công nghệ của ngành vắc xin Việt Nam ngày càng được nâng cao. Các đơn vị không chỉ vận hành dây chuyền mà còn có khả năng cải tiến quy trình, kiểm soát chất lượng và chủ động sản xuất nhiều loại vắc xin phục vụ nhu cầu phòng bệnh.
Hơn 950 triệu liều vắc xin được cung ứng, củng cố năng lực tự chủ trong nước
Hiệu quả của quá trình nghiên cứu và làm chủ công nghệ không chỉ thể hiện qua số lượng sản phẩm được phát triển mà còn ở khả năng đưa vắc xin vào sử dụng thực tế. Theo tổng kết của cụm công trình, từ năm 1991 đến nay, các đơn vị tham gia đã cung cấp khoảng 457 triệu liều cho Chương trình Tiêm chủng mở rộng và hơn 500 triệu liều cho tiêm chủng dịch vụ.
Việc chủ động sản xuất còn mang lại lợi ích kinh tế khi giá thành vắc xin trong nước bằng khoảng 1/4 - 1/2 so với vắc xin nhập ngoại. Doanh thu từ hoạt động sản xuất và ứng dụng công nghệ của các đơn vị đạt khoảng 2.640 tỷ đồng. Một số sản phẩm cũng có khả năng mở rộng thị trường xuất khẩu, góp phần nâng cao vị thế của ngành vắc xin Việt Nam.
:format(webp)/viet_nam_lam_chu_cong_nghe_san_xuat_8_loai_vac_xin_0_80982f0f4f.png)
Đáng chú ý, cụm công trình nghiên cứu, phát triển và ứng dụng 8 loại vắc xin đã được Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước xem xét, đánh giá để đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ đợt 7. Việc Việt Nam làm chủ công nghệ sản xuất 8 loại vắc xin góp phần đảm bảo nguồn cung trong nước và nâng cao năng lực tự chủ trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm.
Nếu có nhu cầu tìm hiểu thêm về các loại vắc xin phòng bệnh hiện nay, bạn có thể tham khảo thông tin tại Tiêm chủng Long Châu. Đội ngũ nhân viên y tế sẽ tư vấn loại vắc xin phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe, nhu cầu tiêm chủng của bạn và từng thành viên trong gia đình.
:format(webp)/vac_xin_influvac_00043501_1_ec3404351c.png)
:format(webp)/vac_xin_vaxigrip_00038255_1_3cecd1f671.jpg)
:format(webp)/DSC_04476_5812a12e06.jpg)
:format(webp)/Illus_Goi_blue_8a16579a53.png)
:format(webp)/Illus_Goi_blue_2_10add6a475.png)
:format(webp)/Illus_Goi_blue_2_0121d2fee9.png)
:format(webp)/bo_y_te_ra_soat_quy_dinh_ve_cach_ghi_han_dung_vac_xin_1_c77451167d.jpg)
:format(webp)/da_tiem_vac_xin_hpv_thi_co_can_tam_soat_ung_thu_co_tu_cung_1_461b769fa3.jpg)
:format(webp)/vac_xin_vlp_la_gi_co_che_hoat_dong_va_ung_dung_1_60b6ba940e.png)
:format(webp)/vac_xin_cho_nhan_vien_y_te_nhung_loai_can_tiem_4_eb093e9635.png)
:format(webp)/vac_xin_cho_nguoi_ghep_tang_loai_can_tiem_va_thoi_diem_tiem_2_63e935efd9.png)