Hội chứng Wellens là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Hội chứng Wellens là gì? 

Hội chứng Wellens (Wellens syndrome) là một hội chứng vành cấp đặc trưng bởi các biến đổi điển hình trên điện tâm đồ, thường xuất hiện ở người bệnh đã hết đau ngực hoặc chỉ còn triệu chứng nhẹ. Đây là dấu hiệu cảnh báo tình trạng hẹp nặng hoặc tắc không hoàn toàn đoạn gần của động mạch liên thất trước, một trong những động mạch quan trọng nuôi tim.

Đặc điểm nổi bật của hội chứng Wellens là sóng T hai pha hoặc sóng T âm sâu, đối xứng ở các chuyển đạo trước tim, trong khi men tim có thể bình thường hoặc chỉ tăng nhẹ. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ cao tiến triển thành nhồi máu cơ tim thành trước diện rộng trong vài ngày đến vài tuần.

Hội chứng Wellens được xem là một cấp cứu tim mạch cần được đánh giá và can thiệp sớm. Điều trị chủ yếu là chụp động mạch vành kết hợp tái thông mạch vành bằng can thiệp mạch vành qua da hoặc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành khi có chỉ định. Người bệnh nghi ngờ hội chứng Wellens không nên thực hiện nghiệm pháp gắng sức, vì có thể làm khởi phát nhồi máu cơ tim cấp.

Những dấu hiệu và triệu chứng của hội chứng Wellens

Triệu chứng của hội chứng Wellens thường xuất hiện sau một cơn đau thắt ngực do thiếu máu cơ tim. Đặc biệt, khi người bệnh đến khám, cơn đau có thể đã giảm hoặc hết hoàn toàn nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ cao tiến triển thành nhồi máu cơ tim cấp.

Các dấu hiệu và triệu chứng thường gặp gồm:

• Đau thắt ngực, cảm giác đè ép hoặc bóp nghẹt sau xương ức;
• Đau có thể lan lên cổ, hàm, vai hoặc cánh tay trái;
• Cơn đau thường xuất hiện khi nghỉ ngơi hoặc sau gắng sức;
• Khó thở;
• Vã mồ hôi lạnh;
• Buồn nôn hoặc nôn;
• Mệt mỏi, chóng mặt;
• Khi đến bệnh viện, nhiều người bệnh có thể đã hết đau ngực nhưng điện tâm đồ vẫn có biến đổi điển hình của hội chứng Wellens.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh hội chứng Wellens

Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, hội chứng Wellens có thể nhanh chóng tiến triển thành nhồi máu cơ tim cấp và nhiều biến chứng nguy hiểm. Các biến chứng có thể gặp gồm:

• Nhồi máu cơ tim cấp thành trước;
• Rối loạn nhịp tim;
• Suy tim;
• Sốc tim;
• Ngừng tim;
• Tử vong do biến chứng tim mạch.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bạn cần đến cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện đau ngực kéo dài trên 15 đến 20 phút, đau lan lên cổ, hàm hoặc cánh tay trái, kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn hoặc chóng mặt. Ngay cả khi cơn đau đã giảm hoặc hết, người bệnh vẫn cần được đánh giá bởi bác sĩ nếu điện tâm đồ có dấu hiệu nghi ngờ hội chứng Wellens, vì đây là tình trạng có nguy cơ rất cao tiến triển thành nhồi máu cơ tim cấp nếu không được can thiệp kịp thời.

Nguyên nhân dẫn đến hội chứng Wellens

Hội chứng Wellens xảy ra do hẹp nặng hoặc tắc không hoàn toàn đoạn gần của động mạch liên thất trước (LAD), làm giảm lưu lượng máu đến cơ tim. Tình trạng này thường là hậu quả của bệnh động mạch vành do xơ vữa và được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm của nhồi máu cơ tim cấp. Các nguyên nhân thường gặp gồm:

• Xơ vữa động mạch vành gây hẹp nặng đoạn gần động mạch liên thất trước.
• Hình thành huyết khối không gây tắc hoàn toàn động mạch vành.
• Co thắt động mạch vành trên nền tổn thương xơ vữa (ít gặp).

Hiếm gặp hơn, hội chứng Wellens có thể liên quan đến các nguyên nhân khác gây hẹp động mạch vành như bóc tách động mạch vành tự phát hoặc bất thường bẩm sinh.

Những ai có nguy cơ mắc phải hội chứng Wellens?

Hội chứng Wellens chủ yếu gặp ở người trưởng thành mắc bệnh động mạch vành, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Bệnh thường gặp ở nam nhiều hơn nữ, mặc dù phụ nữ sau mãn kinh cũng có nguy cơ tăng lên.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải hội chứng Wellens

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc hội chứng Wellens cũng chính là các yếu tố nguy cơ của bệnh động mạch vành, bao gồm:

• Tuổi cao;
• Nam giới hoặc phụ nữ sau mãn kinh;
• Tăng huyết áp;
• Đái tháo đường;
• Rối loạn lipid máu;
• Hút thuốc lá;
• Thừa cân, béo phì;
• Ít vận động;
• Tiền sử mắc bệnh động mạch vành hoặc nhồi máu cơ tim;
• Tiền sử gia đình có người mắc bệnh tim mạch sớm.

Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm hội chứng Wellens

Chẩn đoán hội chứng Wellens dựa trên triệu chứng lâm sàng kết hợp với điện tâm đồ và các xét nghiệm cận lâm sàng. Bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử về các cơn đau ngực, thời điểm xuất hiện triệu chứng, các yếu tố nguy cơ tim mạch và tiến hành khám tim mạch. Do hội chứng Wellens là dấu hiệu cảnh báo nhồi máu cơ tim sắp xảy ra, người bệnh cần được đánh giá và xử trí khẩn cấp. Để xác định chẩn đoán và đánh giá mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định:

• Điện tâm đồ (ECG), phát hiện hình ảnh sóng T hai pha hoặc sóng T âm sâu ở các chuyển đạo trước tim.
• Xét nghiệm men tim (troponin, CK-MB).
• Xét nghiệm công thức máu, đường huyết, mỡ máu và chức năng thận.
• Siêu âm tim.
• Chụp động mạch vành qua ống thông (chụp mạch vành) để xác định vị trí và mức độ hẹp động mạch.
• Chụp cắt lớp vi tính động mạch vành (CT mạch vành) trong một số trường hợp phù hợp.

Điều trị hội chứng Wellens

Nội khoa

Điều trị nội khoa được thực hiện ngay sau khi chẩn đoán nhằm giảm thiếu máu cơ tim và chuẩn bị cho tái thông mạch vành càng sớm càng tốt. Các phương pháp điều trị nội khoa có thể bao gồm:

• Thuốc kháng kết tập tiểu cầu;
• Thuốc chống đông khi có chỉ định;
• Nitrat giúp giảm đau ngực nếu không có chống chỉ định;
• Thuốc chẹn beta nếu phù hợp;
• Statin cường độ cao;
• Kiểm soát huyết áp, đường huyết và các yếu tố nguy cơ tim mạch;
• Theo dõi sát tại đơn vị tim mạch hoặc hồi sức tim mạch.

Ngoại khoa

Điều trị chính của hội chứng Wellens là tái thông động mạch vành sớm, không phải điều trị nội khoa đơn thuần. Tùy mức độ tổn thương trên chụp động mạch vành, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp mạch vành qua da (PCI) đặt stent, đây là phương pháp được áp dụng phổ biến nhất. Trong trường hợp tổn thương nhiều nhánh hoặc không phù hợp với PCI, người bệnh có thể được chỉ định phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG) để phục hồi lưu lượng máu nuôi cơ tim và phòng ngừa nhồi máu cơ tim cấp.

Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của hội chứng Wellens

Chế độ sinh hoạt

Sau khi được điều trị, người mắc hội chứng Wellens cần duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và các biến cố tim mạch trong tương lai.

Các biện pháp nên thực hiện gồm:

• Uống thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ.
• Tái khám định kỳ và theo dõi các yếu tố nguy cơ tim mạch.
• Bỏ thuốc lá và tránh hút thuốc thụ động.
• Duy trì hoạt động thể lực phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu.
• Giữ cân nặng hợp lý.
• Hạn chế căng thẳng, ngủ đủ giấc.
• Đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện đau ngực hoặc các triệu chứng nghi ngờ thiếu máu cơ tim tái phát.

Chế độ dinh dưỡng

Người bệnh nên áp dụng chế độ ăn tốt cho tim mạch, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các loại hạt. Đồng thời, hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, thực phẩm nhiều cholesterol, muối, đường, đồ ăn chế biến sẵn và rượu bia. Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp kiểm soát mỡ máu, huyết áp và giảm nguy cơ tiến triển bệnh động mạch vành.

Phòng ngừa hội chứng Wellens

Hiện nay không có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu đối với hội chứng Wellens. Tuy nhiên, vì hội chứng này là biểu hiện của bệnh động mạch vành do xơ vữa, việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:

• Không hút thuốc lá;
• Kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol máu;
• Duy trì cân nặng hợp lý;
• Tập thể dục đều đặn theo khả năng;
• Thực hiện chế độ ăn lành mạnh cho tim mạch;
• Hạn chế rượu bia;
• Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở người có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch;
• Tuân thủ điều trị nếu đã được chẩn đoán mắc bệnh động mạch vành hoặc các bệnh lý tim mạch khác.

Hội chứng Wellens là một tình trạng tim mạch nguy hiểm, báo hiệu nguy cơ rất cao xảy ra nhồi máu cơ tim cấp nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời. Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, đến cơ sở y tế ngay khi có triệu chứng đau ngực và tuân thủ điều trị sẽ giúp giảm biến chứng, bảo tồn chức năng tim và cải thiện tiên lượng lâu dài.