Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ có được uống nước không? Thời điểm và các bước chuẩn bị

Trong thai kỳ, việc theo dõi chỉ số đường huyết đóng vai trò đặc biệt quan trọng nhằm phát hiện sớm nguy cơ rối loạn chuyển hóa glucose và bảo vệ sức khỏe thai nhi. Xét nghiệm dung nạp đường là một phần không thể thiếu trong quá trình sàng lọc, giúp bác sĩ đánh giá khả năng kiểm soát đường huyết của mẹ bầu. Để đảm bảo kết quả xét nghiệm đạt độ chính xác cao, mẹ cần hiểu rõ thời điểm thực hiện, cách chuẩn bị trước khi kiểm tra và các lưu ý cần thiết trong quá trình lấy mẫu. Cùng Tiêm chủng Long Châu tìm hiểu nhé!

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ có được uống nước không?

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ - hay còn gọi là nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT) - là phương pháp được sử dụng phổ biến để phát hiện sớm tình trạng rối loạn dung nạp đường huyết trong thai kỳ. Trước khi thực hiện xét nghiệm tiểu đường thai kỳ, thai phụ được yêu cầu nhịn ăn trong khoảng 8 - 12 giờ, thường là từ tối hôm trước đến sáng hôm sau. Tuy nhiên, trong thời gian này, bà bầu vẫn được phép uống nước lọc tinh khiết với lượng vừa phải.

Nước lọc không chứa năng lượng, carbohydrate hay chất kích thích nên không ảnh hưởng đến nồng độ đường huyết trong máu, do đó không làm sai lệch kết quả xét nghiệm dung nạp glucose. Việc bổ sung một ít nước lọc còn giúp tránh tình trạng mất nước, giảm khó chịu khi phải nhịn ăn và hỗ trợ quá trình lấy máu diễn ra thuận lợi hơn.

Ngược lại, tuyệt đối không nên uống bất kỳ loại đồ uống nào khác ngoài nước lọc, bao gồm: Nước ngọt, nước trái cây, sữa, cà phê, trà hay các loại nước có chất tạo ngọt nhân tạo. Các loại thức uống này có thể làm tăng tạm thời lượng đường huyết hoặc kích thích quá trình trao đổi chất, khiến kết quả xét nghiệm không còn chính xác.

Thời điểm thích hợp để xét nghiệm tiểu đường thai kỳ

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ là bước kiểm tra quan trọng nhằm phát hiện sớm tình trạng rối loạn dung nạp glucose trong giai đoạn mang thai. Việc lựa chọn đúng thời điểm thực hiện xét nghiệm giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác, đồng thời kịp thời đưa ra hướng xử lý phù hợp để bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé.

Thời điểm thực hiện xét nghiệm tiểu đường thai kỳ thường được chia thành hai giai đoạn:

Giai đoạn sàng lọc sớm (trước tuần 13 của thai kỳ)

Trong lần khám thai đầu tiên hoặc trong 3 tháng đầu của thai kỳ (tuần 8 - 13), bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm đường huyết lúc đói (FPG) hoặc HbA1c. Mục tiêu của giai đoạn này là phát hiện sớm tình trạng tăng đường huyết đã có từ trước khi mang thai hoặc ở những thai phụ có yếu tố nguy cơ cao, bao gồm:

• Có tiền sử tiểu đường thai kỳ ở lần mang thai trước.
• Thừa cân hoặc béo phì (chỉ số BMI ≥ 25).
• Tiền sử sinh con có cân nặng trên 4 kg hoặc thai chết lưu không rõ nguyên nhân.
• Gia đình có người mắc đái tháo đường type 2.
• Phụ nữ mang thai trên 35 tuổi.

Nếu kết quả xét nghiệm sớm bình thường, thai phụ sẽ tiếp tục được theo dõi và thực hiện xét nghiệm dung nạp glucose ở giai đoạn tiếp theo.

Giai đoạn sàng lọc chính (tuần 24 - 28 của thai kỳ)

Đây là thời điểm tiêu chuẩn để thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT). Ở giai đoạn giữa thai kỳ, nhau thai tiết ra nhiều hormone làm tăng đề kháng insulin, khiến lượng glucose trong máu dễ tăng cao. Vì vậy, xét nghiệm ở giai đoạn này giúp đánh giá chính xác khả năng điều hòa đường huyết của cơ thể mẹ.

Quy trình OGTT thường bao gồm:

• Nhịn ăn từ 8 - 12 giờ trước khi làm xét nghiệm.
• Uống dung dịch chứa 75g glucose.
• Lấy máu đo đường huyết tại các thời điểm: Lúc đói, sau 1 giờ và sau 2 giờ.

Nếu hai trong ba chỉ số vượt ngưỡng (≥92 mg/dL lúc đói, ≥180 mg/dL sau 1 giờ, ≥153 mg/dL sau 2 giờ), thai phụ sẽ được chẩn đoán mắc tiểu đường thai kỳ và được tư vấn theo dõi đặc biệt.

Xét nghiệm lại ở các trường hợp đặc biệt

Một số thai phụ có nguy cơ cao hoặc kết quả xét nghiệm ở ngưỡng rối loạn dung nạp đường có thể được bác sĩ chỉ định xét nghiệm lại ở tuần 32 - 34 để đánh giá lại khả năng kiểm soát glucose. Việc theo dõi định kỳ giúp điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động và can thiệp sớm nếu tình trạng đường huyết không ổn định.

Cách chuẩn bị giúp xét nghiệm tiểu đường thai kỳ chính xác

Để kết quả xét nghiệm tiểu đường thai kỳ phản ánh đúng tình trạng đường huyết, thai phụ cần chuẩn bị kỹ lưỡng cả về chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và tâm lý trước khi thực hiện xét nghiệm.

Chuẩn bị trong 3 ngày trước khi xét nghiệm

Duy trì chế độ ăn uống bình thường, đặc biệt không nên kiêng tinh bột hoặc cắt giảm carbohydrate quá mức. Việc ăn uống đủ chất giúp cơ thể duy trì phản ứng chuyển hóa tự nhiên, tránh kết quả sai lệch.

Ưu tiên các nhóm thực phẩm cân đối như ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, thịt nạc, trái cây tươi ít đường và uống đủ nước mỗi ngày. Tránh rượu bia, đồ uống có cồn hoặc chứa caffeine trong vòng 24 giờ trước xét nghiệm.

Nhịn ăn đúng cách trước khi xét nghiệm

Nhịn ăn 8 - 12 giờ trước khi lấy mẫu máu đầu tiên, chỉ được uống nước lọc tinh khiết với lượng vừa phải. Không uống nước ngọt, sữa, nước ép hoặc cà phê, vì các loại đồ uống này có thể làm tăng tạm thời mức đường huyết. Thời điểm lý tưởng để xét nghiệm là vào buổi sáng, giúp cơ thể thuận lợi trong việc nhịn ăn qua đêm.

Giữ cơ thể và tâm lý ổn định

Ngủ đủ giấc (ít nhất 7 - 8 tiếng) và tránh thức khuya trước ngày xét nghiệm. Thiếu ngủ hoặc căng thẳng có thể ảnh hưởng đến hoạt động insulin và làm thay đổi kết quả. Hạn chế vận động mạnh, tập thể dục gắng sức hoặc leo cầu thang nhiều ngay trước khi lấy máu. Nếu đang ốm, sốt, viêm nhiễm hoặc cảm cúm, nên thông báo với bác sĩ vì những tình trạng này có thể tạm thời làm tăng đường huyết và khiến kết quả không chính xác.

Báo cáo thuốc đang sử dụng cho bác sĩ

Một số thuốc có thể tác động đến mức glucose máu, ví dụ như corticosteroid, thuốc lợi tiểu, insulin hoặc thuốc điều trị tuyến giáp. Trước khi làm xét nghiệm, thai phụ cần thông báo rõ tất cả loại thuốc đang dùng để bác sĩ đánh giá và có thể tạm ngưng nếu cần thiết.

Trong khi xét nghiệm

Khi uống dung dịch glucose, cần uống đúng liều lượng (75g) trong vòng 5 phút.

Sau đó, trong suốt quá trình chờ đợi, không ăn uống thêm, không vận động mạnh hoặc rời khỏi khu vực xét nghiệm, vì những yếu tố này có thể làm thay đổi tốc độ hấp thu và chuyển hóa glucose. Mẹ bầu cần giữ tâm lý thoải mái, ngồi nghỉ yên tĩnh trong thời gian chờ lấy máu.

Sau khi xét nghiệm

Mẹ bầu có thể ăn nhẹ, uống nước bình thường để bổ sung năng lượng sau khi xét nghiệm. Nếu cảm thấy chóng mặt, buồn nôn hoặc mệt, hãy thông báo ngay cho nhân viên y tế. Kết quả xét nghiệm thường có trong vòng vài giờ đến một ngày, bác sĩ sẽ dựa vào kết quả để tư vấn phương pháp kiểm soát đường huyết phù hợp.

Việc hiểu rõ xét nghiệm tiểu đường thai kỳ có được uống nước​ không giúp mẹ bầu chuẩn bị đúng cách, tránh ảnh hưởng đến kết quả và đảm bảo an toàn cho cả hai mẹ con. Hãy tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, chỉ uống nước lọc trong thời gian nhịn ăn, và lựa chọn cơ sở y tế uy tín để xét nghiệm chính xác nhất. Phát hiện sớm và kiểm soát tốt đường huyết thai kỳ chính là bước quan trọng giúp mẹ có một thai kỳ khỏe mạnh và em bé chào đời an toàn.

• Xem thêm:
• Siêu âm có cần nhịn ăn​ không? Hướng dẫn chuẩn bị khi đi siêu âm
• Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ nhịn ăn bao lâu? Vì sao cần nhịn ăn?
• Quy trình xét nghiệm tiểu đường thai kỳ và phương pháp thực hiện