Virus HPV lây qua đường nào? Các con đường lây nhiễm phổ biến cần cảnh giác

Hiện nay, HPV không chỉ được biết đến như nguyên nhân hàng đầu gây ung thư cổ tử cung, mà còn liên quan đến nhiều bệnh lý khác ở cả nam và nữ. Với tỷ lệ nhiễm cao, đặc biệt ở nhóm người trẻ tuổi, việc hiểu rõ các đường lây truyền của HPV là cực kỳ quan trọng để phòng ngừa hiệu quả. Bài viết này sẽ giúp bạn giải đáp virus HPV lây qua đường nào và các yếu tố làm tăng nguy cơ lây nhiễm HPV.

Virus HPV là gì?

Virus HPV, hay Human Papillomavirus, là một loại virus DNA gây nhiễm trùng ở da và niêm mạc con người. Hiện nay đã xác định được hơn 200 típ HPV, được chia thành hai nhóm chính: Nguy cơ thấp và nguy cơ cao. Các típ nguy cơ thấp (như HPV 6, 11) thường gây mụn cóc sinh dục hoặc u nhú lành tính. Các típ nguy cơ cao, đặc biệt HPV 16 và 18, liên quan đến ung thư cổ tử cung và một số ung thư khác như ung thư hậu môn, âm hộ, âm đạo, dương vật và hầu họng.

HPV chủ yếu tấn công các tế bào biểu mô, đặc biệt ở vùng sinh dục, miệng và họng. Điều này đáng lo ngại vì phần lớn người nhiễm HPV không có triệu chứng và cơ thể có thể tự kiểm soát virus. Tuy nhiên, nếu nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài nhiều năm, virus có thể gây biến đổi tế bào tiền ung thư và tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện, theo dõi và điều trị phù hợp.

Theo CDC, HPV rất phổ biến; gần như tất cả người chưa tiêm vắc xin HPV sẽ nhiễm HPV vào một thời điểm nào đó trong đời. Theo GLOBOCAN 2022, Việt Nam ước tính có khoảng 4.600 ca mắc mới và 2.600 ca tử vong do ung thư cổ tử cung mỗi năm. Hầu hết các trường hợp ung thư cổ tử cung có liên quan đến nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài. HPV thường gặp ở người trẻ, đặc biệt trong những năm đầu sau khi bắt đầu có hoạt động tình dục.

Virus HPV lây qua đường nào?

HPV chủ yếu lây qua quan hệ tình dục, bao gồm quan hệ âm đạo, hậu môn và miệng. Ngoài ra, virus còn có thể lây truyền qua tiếp xúc da – da vùng sinh dục, ngay cả khi không có quan hệ thâm nhập. Dưới đây là chi tiết các con đường lây nhiễm phổ biến mà bạn cần biết.

Tiếp xúc tình dục là đường lây phổ biến nhất

Virus HPV lây qua đường nào? Quan hệ tình dục là con đường lây nhiễm HPV phổ biến nhất. Virus có thể lây từ người này sang người khác khi có tiếp xúc trực tiếp giữa da hoặc niêm mạc vùng sinh dục, hậu môn, miệng - hầu họng trong hoạt động tình dục. HPV không cần xuất tinh mới lây; virus có thể lây khi có tiếp xúc thân mật da kề da hoặc da - niêm mạc ở vùng sinh dục, hậu môn hoặc miệng. Dù sử dụng bao cao su có thể giảm nguy cơ, nhưng biện pháp này không loại bỏ hoàn toàn khả năng nhiễm bệnh, vì bao cao su không che phủ toàn bộ vùng da tiếp xúc.

HPV có lây qua đường miệng không?

Quan hệ tình dục bằng miệng có thể dẫn đến nhiễm HPV ở vùng miệng và hầu họng. HPV típ 16 là típ nguy cơ cao liên quan nhiều nhất đến ung thư hầu họng, đặc biệt vùng amidan và đáy lưỡi, đặc biệt ở những người có thói quen quan hệ tình dục bằng miệng với nhiều bạn tình. Đây là lý do tại sao HPV không chỉ là vấn đề của phụ nữ mà còn ảnh hưởng đến nam giới.

HPV có lây qua nụ hôn, dùng chung đồ không?

HPV không lây qua các tiếp xúc thông thường như ôm, bắt tay, ngồi chung ghế, dùng chung toilet, ly/chén hoặc dụng cụ ăn uống. Riêng hôn sâu có thể được nhắc đến trong một số nghiên cứu, nhưng hiện chưa được xem là đường lây chính của HPV. HPV lây chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp da - niêm mạc trong hoạt động tình dục; lây qua đồ vật hoặc bề mặt sinh hoạt không được xem là đường lây điển hình. Tuy nhiên, bạn vẫn nên giữ vệ sinh cá nhân để tránh các nguy cơ khác.

HPV có lây từ mẹ sang con không?

Dù hiếm gặp, HPV có thể lây từ mẹ sang con trong quá trình sinh thường. Một số trẻ có thể mắc u nhú đường hô hấp tái phát/u nhú thanh quản do HPV, thường liên quan HPV 6 và 11; tuy nhiên tình trạng này rất hiếm. Nếu thai phụ có tổn thương nghi sùi mào gà hoặc bất thường vùng sinh dục, nên được bác sĩ sản khoa/da liễu đánh giá để xử trí phù hợp.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ lây nhiễm HPV

Không phải ai cũng dễ nhiễm HPV như nhau. Một số yếu tố dưới đây có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm mà bạn cần cảnh giác:

• Quan hệ tình dục sớm (dưới 18 tuổi): Niêm mạc sinh dục chưa phát triển hoàn thiện, dễ bị tổn thương và nhiễm virus.
• Quan hệ với nhiều bạn tình: Tăng khả năng tiếp xúc với người mang HPV.
• Không sử dụng biện pháp bảo vệ: Quan hệ không dùng bao cao su hoặc không tiêm vắc xin làm tăng nguy cơ.
• Suy giảm miễn dịch: Người nhiễm HIV, người ghép tạng hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch có thể khó kiểm soát HPV hơn, khiến nhiễm HPV dễ kéo dài và tăng nguy cơ tiến triển thành tổn thương tiền ung thư/ung thư.
• Hút thuốc lá: Làm tăng nguy cơ tiến triển từ nhiễm HPV thành tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư.

Hiểu rõ các yếu tố này giúp bạn điều chỉnh thói quen sống để giảm nguy cơ nhiễm bệnh.

Phương pháp phòng ngừa lây nhiễm virus HPV

Bạn có thể phòng ngừa virus HPV bằng các biện pháp sau đây:

Tiêm vắc xin HPV

Tiêm vắc xin HPV là biện pháp dự phòng chủ động, hiệu quả để giảm nguy cơ nhiễm mới các típ HPV có trong vắc xin, từ đó giúp phòng ngừa ung thư cổ tử cung và một số bệnh lý liên quan HPV – nguyên nhân chính dẫn đến ung thư cổ tử cung và một số ung thư khác như ung thư âm hộ, âm đạo, hậu môn, dương vật và hầu họng.

Hiện nay, tại Việt Nam, hai loại vắc xin phổ biến được sử dụng là Gardasil 4 (bảo vệ chống lại 4 típ HPV: 6, 11, 16 và 18) và Gardasil 9 phòng thêm 5 típ nguy cơ cao 31, 33, 45, 52 và 58, giúp mở rộng phạm vi bảo vệ so với Gardasil 4 đối với các bệnh lý liên quan HPV.

Theo WHO, nhóm ưu tiên tiêm HPV là trẻ em gái 9 - 14 tuổi, trước khi bắt đầu hoạt động tình dục. Tại Hoa Kỳ, người 27 - 45 tuổi không được khuyến cáo tiêm thường quy cho tất cả, nhưng có thể cân nhắc sau khi trao đổi với bác sĩ tùy nguy cơ cá nhân. Mặc dù hiệu quả tối ưu nhất đạt được khi tiêm trước khi có quan hệ tình dục, người trưởng thành vẫn có thể nhận được lợi ích phòng ngừa đáng kể từ vắc xin, nếu chưa từng nhiễm các típ virus có trong vắc xin.

Tại Việt Nam, vắc xin HPV đang được triển khai ngày càng rộng rãi cho trẻ em gái từ 9 tuổi, nữ thanh niên và cả một số nhóm nam giới có nguy cơ. Việc tiêm chủng không chỉ giúp bảo vệ cá nhân, mà còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phòng chống ung thư cổ tử cung ở cấp cộng đồng.

Sử dụng bao cao su đúng cách

Dù không ngăn chặn hoàn toàn HPV, bao cao su vẫn giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm khi được sử dụng đúng cách trong mọi hình thức quan hệ tình dục. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thay thế được vai trò của vắc xin.

Kiểm tra tầm soát định kỳ

Phụ nữ nên tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ theo độ tuổi và nguy cơ. Pap smear giúp phát hiện tế bào cổ tử cung bất thường/tiền ung thư; HPV test giúp phát hiện các típ HPV nguy cơ cao. Nam giới, dù ít được khuyến cáo tầm soát hơn, cũng nên kiểm tra nếu có triệu chứng bất thường như mụn cóc sinh dục hoặc tổn thương ở vùng miệng - họng.

Virus HPV chủ yếu lây qua quan hệ tình dục (âm đạo, hậu môn, miệng) và tiếp xúc da – da vùng sinh dục, thậm chí có thể lây ngay cả khi không có biểu hiện bệnh lý. Với tỷ lệ nhiễm cao trên toàn cầu và tại Việt Nam, việc chủ động phòng ngừa qua tiêm vắc xin, sử dụng bao cao su, và tầm soát định kỳ là chìa khóa quan trọng để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ “virus HPV lây qua đường nào” và có những hành động đúng đắn để bảo vệ bản thân khỏi loại virus nguy hiểm này. Hãy bắt đầu từ hôm nay để giữ gìn sức khỏe lâu dài!

​Tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả giúp phòng ngừa virus HPV, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm như ung thư cổ tử cung. Trung tâm Tiêm chủng Long Châu tự hào cung cấp dịch vụ tiêm chủng với các loại vắc xin thế hệ mới nhất, nhập khẩu chính hãng từ các nhà sản xuất hàng đầu thế giới. Tại đây, khách hàng sẽ được trải nghiệm dịch vụ tiêm nhẹ nhàng, ít đau; vắc xin chính hãng, đa dạng; giá cả hợp lý; cùng hệ thống lưu trữ đạt chuẩn GSP. Để đặt lịch hẹn, vui lòng liên hệ với Tiêm chủng Long Châu qua số Hotline miễn phí 1800 6928.

Xem thêm

• HPV lây qua đường nào? Biện pháp phòng ngừa hiệu quả
• Virus HPV có ở đâu? Con đường lây nhiễm và cách phòng tránh