Vắc xin HPV ảnh hưởng đến khả năng sinh sản? Sự thật là gì?

Một buổi tối, khi tìm hiểu thông tin về vắc xin HPV trước ngày đưa con gái đi tiêm, một người mẹ tình cờ đọc được bài đăng cảnh báo Gardasil có thể làm tăng nguy cơ rối loạn chức năng buồng trứng và các vấn đề sinh sản. Bài viết dẫn lời một tiến sĩ, khẳng định nhận định này dựa trên dữ liệu bảo hiểm y tế tại Mỹ.

Người mẹ bắt đầu băn khoăn. Chị vốn muốn bảo vệ con khỏi các bệnh do HPV gây ra, nhưng nếu vắc xin thực sự ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này thì sao? Những thông tin chưa được kiểm chứng khiến chị phân vân, không biết nên tiếp tục lịch tiêm hay tạm hoãn để tìm hiểu thêm.

Đây là nỗi lo dễ hiểu khi thông tin về sức khỏe được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. Tuy nhiên, trước khi đưa ra quyết định, phụ huynh cần phân biệt giữa một tuyên bố gây chú ý và kết luận đã được kiểm chứng bằng các nghiên cứu khoa học.

Theo Thạc sĩ - Bác sĩ Tôn Thất Cảnh Trí, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, các bằng chứng khoa học hiện có không ủng hộ mối quan hệ nhân quả giữa tiêm vắc xin HPV với vô sinh hoặc suy buồng trứng nguyên phát. Một vấn đề sức khỏe xuất hiện sau tiêm không đồng nghĩa vắc xin là nguyên nhân gây ra tình trạng đó.

Tuyên bố được chia sẻ trên mạng thực sự nói lên điều gì?

Tuyên bố đang lan truyền được cho là dựa trên phân tích dữ liệu bảo hiểm y tế Medicaid tại bang Florida, Mỹ, gắn với tên TS. Brian Hooker, cho rằng tiêm vắc xin HPV có thể làm tăng nguy cơ rối loạn chức năng buồng trứng và các vấn đề sinh sản.

Tuy nhiên, dữ liệu bảo hiểm y tế thường ghi nhận những chẩn đoán được phát hiện khi người dân đi khám, không phản ánh đầy đủ tất cả trường hợp mắc bệnh trong cộng đồng. Chẳng hạn, nếu nhóm đã tiêm đi khám hoặc xét nghiệm thường xuyên hơn nhóm chưa tiêm, số trường hợp được phát hiện có thể cao hơn, ngay cả khi nguy cơ mắc bệnh thực tế không tăng.

Ngoài ra, một nghiên cứu về mối liên hệ giữa thời điểm tiêm vắc xin sởi, quai bị, rubella (MMR) và tự kỷ do TS. Brian Hooker là tác giả duy nhất đã bị tạp chí Translational Neurodegeneration thu hồi năm 2014, do vấn đề xung đột lợi ích chưa được công khai và những lo ngại về phương pháp nghiên cứu, phân tích thống kê. 

Tuy nhiên, việc một nghiên cứu bị thu hồi không tự động chứng minh các nghiên cứu khác của cùng tác giả đều sai. Với tuyên bố về vắc xin HPV, cần kiểm tra dữ liệu gốc, phương pháp phân tích và cách kiểm soát các yếu tố gây nhiễu, đồng thời đối chiếu với bằng chứng khoa học độc lập trước khi đưa ra kết luận.

Vắc xin HPV có thể gây nhiễm virus hoặc ảnh hưởng đến buồng trứng không?

Để hiểu rõ hơn về cảnh báo trên, cần xem xét cơ chế hoạt động của vắc xin và những kết quả nghiên cứu liên quan đến sức khỏe sinh sản.

Vắc xin HPV có gây nhiễm HPV không?

Vắc xin HPV sử dụng các hạt giống virus (VLP) để kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể bảo vệ. Các hạt này không chứa virus HPV sống có khả năng nhân lên và gây nhiễm. Vì vậy, vắc xin không thể gây nhiễm HPV theo cơ chế hoạt động của nó.

Tuy nhiên, người đã tiêm vẫn có thể nhiễm những tuýp HPV không nằm trong phạm vi bảo vệ của loại vắc xin đã sử dụng hoặc đã nhiễm virus trước khi tiêm. Điều này không đồng nghĩa vắc xin gây nhiễm HPV hay không có hiệu quả phòng bệnh.

Các nghiên cứu nói gì về nguy cơ vô sinh và suy buồng trứng?

Suy buồng trứng nguyên phát (POI) là tình trạng chức năng buồng trứng suy giảm trước tuổi 40, có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Đây là vấn đề cần được đánh giá bằng các tiêu chí y khoa phù hợp, không thể chỉ dựa vào một biểu hiện đơn lẻ hoặc sự thay đổi kinh nguyệt để kết luận.

• Một nghiên cứu đoàn hệ tại Đan Mạch, công bố trên JAMA Network Open năm 2021, theo dõi 996.300 trẻ em gái và phụ nữ. Nghiên cứu không ghi nhận mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa tiêm vắc xin HPV tứ giá và suy buồng trứng nguyên phát.
• Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thông qua Ủy ban Cố vấn Toàn cầu về An toàn Vắc xin (GACVS), cũng kết luận rằng bằng chứng hiện có không ủng hộ mối quan hệ nhân quả giữa tiêm vắc xin HPV với vô sinh hoặc suy buồng trứng nguyên phát.
• Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cùng Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cũng chưa tìm thấy bằng chứng cho thấy vắc xin HPV gây ra các vấn đề sinh sản ở nữ giới, bao gồm POI.

Thạc sĩ - Bác sĩ Trí nhận định: “Cần phân biệt giữa một vấn đề sức khỏe xuất hiện sau tiêm và tình trạng được chứng minh là do vắc xin gây ra. Các bằng chứng hiện có chưa cho thấy mối quan hệ nhân quả giữa tiêm vắc xin HPV với vô sinh hoặc suy buồng trứng nguyên phát. Nếu có bất thường về kinh nguyệt hoặc sức khỏe sinh sản, người bệnh vẫn nên được thăm khám để xác định nguyên nhân cụ thể.”

Hiệu quả phòng bệnh của vắc xin HPV đã được ghi nhận ra sao?

Bên cạnh việc theo dõi an toàn, hiệu quả phòng bệnh của vắc xin HPV đã được ghi nhận qua nhiều năm triển khai tại các quốc gia.

• Tại Anh: Tỷ lệ mắc ung thư cổ tử cung giảm khoảng 87% ở nhóm được mời tiêm vắc xin khi 12 đến 13 tuổi so với nhóm tham chiếu.
• Tại Thụy Điển: Phụ nữ được tiêm vắc xin HPV trước 17 tuổi có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung thấp hơn khoảng 79% so với người chưa tiêm.
• Tại Mỹ: Tỷ lệ nhiễm các tuýp HPV có trong vắc xin tứ giá giảm khoảng 88% ở nữ giới từ 14 đến 19 tuổi sau khi vắc xin được đưa vào sử dụng.
• Tại Úc: Chương trình tiêm chủng HPV đã góp phần làm giảm tỷ lệ lưu hành HPV và các bệnh liên quan, bao gồm tổn thương tiền ung thư cổ tử cung.

Các con số trên phản ánh những chỉ số và nhóm đối tượng khác nhau, không thể so sánh trực tiếp như cùng một thước đo. Tuy nhiên, những kết quả này cho thấy lợi ích phòng bệnh của vắc xin HPV đã được ghi nhận trong thực tế, bên cạnh các thử nghiệm lâm sàng.

Vắc xin HPV không chỉ dành cho nữ giới. Nam giới cũng có thể tiêm theo độ tuổi, loại vắc xin và khuyến cáo phù hợp. Tiêm phòng giúp phòng ngừa một số bệnh do HPV gây ra ở cả hai giới, bao gồm một số ung thư liên quan đến virus và mụn cóc sinh dục, tùy phạm vi bảo vệ của từng loại vắc xin.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.