Ai không nên tiêm vắc xin phòng cúm? Những lưu ý quan trọng

Vắc xin phòng cúm giúp giảm nguy cơ mắc cúm mùa và hạn chế các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể tiêm mọi loại vắc xin cúm trong mọi thời điểm. Một số trường hợp cần tránh sử dụng loại vắc xin nhất định, trong khi những người khác chỉ cần trì hoãn tiêm hoặc được bác sĩ đánh giá trước khi tiêm chủng.

Tầm quan trọng của vắc xin phòng cúm

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra. Phần lớn người mắc cúm có thể hồi phục sau một thời gian nhưng bệnh vẫn có nguy cơ gây biến chứng nghiêm trọng, nhất là ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính. Các biến chứng có thể bao gồm viêm phổi hoặc làm tình trạng bệnh nền trở nên nghiêm trọng hơn.

Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp quan trọng để phòng cúm. Vắc xin giúp hệ miễn dịch nhận diện virus cúm và tạo đáp ứng bảo vệ, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế khả năng diễn tiến nặng khi nhiễm cúm. Thành phần vắc xin được cập nhật định kỳ để phù hợp hơn với các chủng virus cúm dự kiến lưu hành.

Ai không nên tiêm vắc xin phòng cúm?

Để trả lời chính xác câu hỏi này, cần phân biệt giữa trường hợp chống chỉ định, trường hợp cần trì hoãn và trường hợp chỉ không phù hợp với một loại vắc xin cụ thể. Không phải tất cả những người có bệnh nền hoặc tiền sử dị ứng đều bị cấm tiêm phòng cúm.

Trẻ dưới 6 tháng tuổi

Trẻ dưới 6 tháng tuổi chưa đủ độ tuổi để tiêm các vắc xin cúm thông dụng được khuyến nghị cho trẻ em. Đây là nhóm cần được bảo vệ bằng những biện pháp phù hợp với lứa tuổi và hạn chế tiếp xúc với nguồn lây.

Người từng có phản ứng dị ứng nghiêm trọng với vắc xin cúm

Người từng bị phản ứng dị ứng nghiêm trọng, đặc biệt là phản vệ sau một liều vắc xin cúm trước đó hoặc dị ứng nặng với thành phần của loại vắc xin dự định sử dụng cần được đánh giá kỹ trước khi tiêm tiếp.

Theo hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), chống chỉ định có thể khác nhau giữa các loại vắc xin cúm tùy theo thành phần và tiền sử phản ứng của người tiêm.

Người đang mắc bệnh cấp tính mức độ trung bình hoặc nặng

Người đang mắc bệnh cấp tính mức độ trung bình đến nặng, có hoặc không kèm sốt thường cần được đánh giá và cân nhắc trì hoãn tiêm cho đến khi tình trạng sức khỏe cải thiện.

Người từng mắc hội chứng Guillain-Barré sau tiêm vắc xin cúm

Hội chứng Guillain-Barré (GBS) là một rối loạn thần kinh hiếm gặp, có thể gây yếu cơ và trong một số trường hợp ảnh hưởng đến khả năng vận động hoặc hô hấp.

Người từng mắc GBS trong vòng 6 tuần sau một liều vắc xin cúm trước đó cần thông báo đầy đủ với bác sĩ. Đây được xem là một yếu tố cần thận trọng khi cân nhắc tiêm lại, chứ không đồng nghĩa với việc mọi người từng mắc GBS đều tuyệt đối không được tiêm.

Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ biến chứng cúm, tiền sử bệnh và lợi ích dự kiến của tiêm chủng để đưa ra quyết định phù hợp. Người có nguy cơ cao mắc cúm nặng có thể cần được cân nhắc riêng giữa lợi ích và nguy cơ.

Người có tiền sử dị ứng với thành phần vắc xin

Người từng có phản ứng dị ứng nặng với vắc xin hoặc nghi ngờ dị ứng với thành phần cụ thể cần thông báo cho bác sĩ để được lựa chọn loại vắc xin thích hợp. Trước khi tiêm, hãy cung cấp thông tin về loại thực phẩm hoặc thuốc từng gây dị ứng, biểu hiện phản ứng và cách xử trí trước đây. Những dữ liệu này giúp nhân viên y tế đánh giá nguy cơ chính xác hơn thay vì tự ý kết luận rằng người bệnh không thể tiêm chủng.

Những trường hợp cần lưu ý trước khi tiêm

Ngoài các trường hợp trên, người đang điều trị bệnh mạn tính, sử dụng thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch hoặc có tiền sử phản ứng bất thường sau tiêm nên thông báo với bác sĩ trước khi tiêm chủng.

Không nên tự ý trì hoãn tiêm chỉ vì mắc bệnh mạn tính, đang mang thai hoặc có tiền sử dị ứng trứng. Đây có thể là những nhóm cần được bảo vệ tốt hơn trước nguy cơ cúm nặng. Điều quan trọng là lựa chọn loại vắc xin phù hợp, đúng chỉ định và được tiêm tại cơ sở đủ điều kiện.

Những cách phòng bệnh cúm mùa hiệu quả

Tiêm vắc xin là biện pháp quan trọng để phòng cúm, nhưng không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp hạn chế lây truyền. Để giảm nguy cơ mắc bệnh, mỗi người nên duy trì thói quen vệ sinh và chủ động bảo vệ bản thân cũng như những người xung quanh.

Tiêm vắc xin cúm hằng năm

Chủ động tiêm phòng vắc xin cúm theo khuyến nghị của nhân viên y tế là một trong những cách quan trọng để giảm nguy cơ mắc cúm và biến chứng. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ đủ tuổi tiêm chủng, người có bệnh mạn tính và nhân viên y tế nên trao đổi với cơ sở tiêm chủng về lịch tiêm phù hợp.

Đeo khẩu trang khi cần thiết

Khi có triệu chứng hô hấp hoặc phải đến nơi đông người, không gian kín, việc đeo khẩu trang phù hợp giúp hạn chế phát tán và tiếp xúc với các hạt chứa virus. Người đang mắc cúm nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy yếu.

Rửa tay thường xuyên và đúng cách

Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi, đi vệ sinh hoặc trở về từ nơi công cộng. Khi không có điều kiện rửa tay, có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn tay phù hợp. Hạn chế đưa tay chưa sạch lên mắt, mũi và miệng.

Che miệng và mũi khi ho, hắt hơi

Sử dụng khăn giấy hoặc khuỷu tay để che miệng, mũi khi ho và hắt hơi. Nếu dùng khăn giấy, cần bỏ vào thùng rác sau khi sử dụng và vệ sinh tay. Thói quen này giúp hạn chế phát tán dịch tiết chứa virus ra môi trường xung quanh.

Giữ không gian sống thông thoáng

Thường xuyên mở cửa khi điều kiện cho phép để tăng lưu thông không khí. Hạn chế ở lâu trong những không gian kín, đông người, nhất là khi có người đang mắc bệnh hô hấp. Các bề mặt thường xuyên tiếp xúc cũng nên được vệ sinh định kỳ.

Nghỉ ngơi và chăm sóc sức khỏe hợp lý

Duy trì chế độ ăn đa dạng, ngủ đủ giấc và vận động phù hợp giúp hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Khi có triệu chứng cúm, nên nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi tình trạng sức khỏe. Không tự ý dùng kháng sinh để điều trị cúm vì kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus.

Hạn chế tiếp xúc khi có triệu chứng bệnh

Nếu xuất hiện sốt, ho, đau họng hoặc mệt mỏi, nên hạn chế đến nơi đông người và tránh tiếp xúc gần với người có nguy cơ cao. Cần đi khám khi triệu chứng nặng lên, khó thở hoặc có dấu hiệu bất thường. Người thuộc nhóm nguy cơ cao nên trao đổi sớm với nhân viên y tế nếu nghi ngờ mắc cúm.

Tóm lại, việc xác định ai không nên tiêm vắc xin phòng cúm cần dựa trên loại vắc xin, tiền sử dị ứng, bệnh lý đang mắc và tình trạng sức khỏe tại thời điểm tiêm. Trẻ dưới 6 tháng tuổi và người có chống chỉ định cụ thể cần tránh loại vắc xin không phù hợp; người đang mắc bệnh cấp tính mức độ trung bình đến nặng hoặc từng mắc GBS sau tiêm cần được đánh giá thận trọng. Đừng tự ý từ bỏ tiêm phòng vì những lo ngại chưa được xác minh. Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế để lựa chọn phương án phòng cúm phù hợp và an toàn.