Viêm lợi ở trẻ em: Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách xử trí đúng cách

Viêm lợi không chỉ xảy ra ở người lớn mà còn khá phổ biến ở trẻ em, đặc biệt trong giai đoạn mọc răng sữa và thay răng. Nếu không được phát hiện và chăm sóc sớm, viêm lợi ở trẻ có thể gây đau, khó ăn uống và ảnh hưởng đến sự phát triển răng miệng sau này. Vậy viêm lợi ở trẻ em là gì? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về tình trạng viêm lợi ở trẻ em.

Tổng quan về tình trạng viêm lợi ở trẻ em 

Viêm lợi ở trẻ em là tình trạng viêm nhiễm ở mô nướu xung quanh răng, chủ yếu do vi khuẩn từ mảng bám thức ăn gây ra. Đây là dạng viêm nông, chưa lan đến xương ổ răng hay dây chằng nha chu như ở viêm nha chu nặng.

Viêm lợi ở trẻ em khá phổ biến, đặc biệt ở độ tuổi từ 3 - 12 tuổi, khi trẻ bắt đầu tự chải răng nhưng kỹ thuật chưa hoàn thiện. Theo các nghiên cứu, ước tính khoảng 50 - 70% trẻ em ở độ tuổi tiểu học có dấu hiệu viêm lợi nhẹ ở một mức độ nào đó, thường liên quan đến vệ sinh chưa tốt.

Trong đa số trường hợp, viêm lợi ở trẻ em ở mức nhẹ và có thể cải thiện nhanh nếu chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu để kéo dài, tình trạng viêm sẽ lan sâu gây áp xe nướu, đau nhức nghiêm trọng, thậm chí có thể ảnh hưởng đến mầm răng vĩnh viễn đang hình thành bên dưới.

Có thể thấy, ảnh hưởng của viêm lợi đến sức khỏe răng miệng của trẻ là không nhỏ song viêm lợi ở trẻ em thường đáp ứng tốt với điều trị sớm và ít để lại di chứng nếu cha mẹ chú ý.

Nguyên nhân gây viêm lợi ở trẻ em

Viêm lợi ở trẻ em thường không chỉ đến từ một lý do đơn lẻ mà là sự kết hợp giữa thói quen vệ sinh và các đặc điểm sinh lý theo từng giai đoạn phát triển. Cụ thể:

• Sự tích tụ mảng bám và vi khuẩn: Đây là tác nhân trực tiếp nhất khiến nướu trẻ bị sưng viêm. Tình trạng này xảy ra do trẻ thường chải răng qua loa, bỏ sót vùng viền nướu và các răng hàm phía trong và thói quen ăn nhiều lần trong ngày nhưng không súc miệng khiến mảng bám hình thành liên tục, tạo môi trường cho vi khuẩn tấn công.
• Chế độ dinh dưỡng nhiều đường: Thực phẩm là nhiên liệu cho vi khuẩn gây viêm lợi phát triển mạnh mẽ. Đồ ăn ngọt và dính như kẹo, bánh quy, nước ngọt dễ bám chặt vào bề mặt răng, lên men tạo axit làm tổn thương lợi. Bên cạnh đó, răng trẻ nhỏ thường có kẽ hở, nếu không được làm sạch bằng chỉ nha khoa, thức ăn thừa sẽ thối rữa và gây viêm tại chỗ.
• Yếu tố sinh lý (mọc răng và thay răng): Giai đoạn này nướu của trẻ rất nhạy cảm và dễ tổn thương. Khi răng mới nhú hoặc răng sữa lung lay, vùng nướu xung quanh thường bị hở, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Cùng với đó, để giảm cảm giác ngứa lợi, trẻ thường ngậm đồ chơi hoặc cắn tay và hành động này vô tình đưa thêm vi khuẩn và các tác nhân gây nhiễm trùng vào miệng.

Bên cạnh lối sống, viêm lợi còn có thể xuất phát từ tình trạng sức khỏe toàn thân bao gồm thở miệng mãn tính và thiếu hụt dinh dưỡng (cụ thể là thiếu vitamin C).

Dấu hiệu nhận biết viêm lợi ở trẻ em

Cha mẹ cần quan sát kỹ để nhận biết sớm hình ảnh viêm lợi ở trẻ em vì trẻ nhỏ thường chưa diễn tả rõ ràng triệu chứng. Các dấu hiệu điển hình thường gặp nhất có thể kể đến như:

• Lợi sưng đỏ, bóng loáng, dễ chảy máu khi chải răng hoặc ăn đồ cứng.
• Trẻ kêu đau miệng, khó chịu khi nhai, đặc biệt đồ nóng lạnh.
• Hơi thở có mùi hôi dù đã vệ sinh.

Ở mức độ nặng hơn, trẻ có thể biểu hiện toàn thân bao gồm:

• Biếng ăn, quấy khóc, hay đưa tay sờ miệng.
• Sưng má nhẹ hoặc sốt nhẹ nếu có nhiễm trùng kèm theo.

Nếu thấy các dấu hiệu nghiêm trọng như chảy máu lợi tự nhiên, không cầm; lợi tụt lộ chân răng hoặc có mủ trắng; trẻ đau nhiều, bỏ ăn hoàn toàn hoặc sốt cao… cha mẹ cần đưa trẻ đến gặp nha sĩ để thăm khám.

Cha mẹ cần làm gì khi trẻ bị viêm lợi?

Khi trẻ có dấu hiệu viêm lợi, sự can thiệp kịp thời tại nhà đóng vai trò quyết định giúp ngăn chặn tình trạng tiến triển nặng hơn. Cha mẹ nên thực hiện các bước sau:

Xử lý giảm viêm và đau tại chỗ

Với các trường hợp viêm nhẹ, cha mẹ hãy bắt đầu bằng các biện pháp làm dịu vùng nướu như:

• Súc miệng nước muối: Pha loãng nước muối ấm (hoặc dùng nước muối sinh lý) cho trẻ súc miệng 2 - 3 lần/ngày để sát khuẩn tự nhiên.
• Chườm ấm: Nếu nướu sưng khiến trẻ khó chịu, cha mẹ có thể chườm ấm nhẹ bên ngoài vùng má để giảm đau và tăng lưu thông máu.
• Dùng gel bôi chuyên dụng: Chỉ sử dụng các loại gel kháng viêm dành riêng cho trẻ em khi có sự tư vấn của dược sĩ hoặc bác sĩ.

Vệ sinh răng miệng cho trẻ sạch sẽ

Việc làm sạch nướu lúc này cần sự nhẹ nhàng nhưng triệt để:

• Thay đổi cách chải răng: Sử dụng bàn chải lông siêu mềm. Hướng dẫn trẻ chải nhẹ theo chuyển động tròn hoặc chiều dọc, tránh chải ngang gây tổn thương thêm vùng nướu đang nhạy cảm.
• Sự hỗ trợ từ cha mẹ: Trẻ dưới 8 tuổi thường chưa đủ kỹ năng để làm sạch hoàn toàn. Cha mẹ nên là người trực tiếp kiểm tra hoặc chải lại cho trẻ.
• Làm sạch kẽ răng: Sử dụng chỉ nha khoa trẻ em để loại bỏ thức ăn thừa - thủ phạm chính gây viêm nhiễm mà bàn chải không chạm tới được.

Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng

Chế độ ăn phù hợp sẽ giúp vết thương mau lành và ngăn vi khuẩn phát triển. Theo đó, cha mẹ nên:

• Ưu tiên thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, dâu tây giúp tăng cường sức đề kháng cho mô nướu.
• Hạn chế tuyệt đối đồ ngọt dính (kẹo mạch nha, bánh quy) và nước có gas trong thời gian này.
• Tập cho trẻ thói quen uống nước lọc ngay sau khi ăn để rửa trôi mảng bám.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám nha sĩ?

Nếu thấy trẻ có các dấu hiệu bất thường dưới đây, cha mẹ cần đưa trẻ đến nha sĩ để thăm khám:

• Viêm nướu không cải thiện sau 5 - 7 ngày chăm sóc tích cực.
• Trẻ bị sốt, vùng lợi có mủ, hơi thở có mùi hôi nặng hoặc sưng to vùng mặt.
• Trẻ dưới 3 tuổi bị viêm lợi hoặc tình trạng này tái phát nhiều lần trong năm.

Lưu ý: Thăm khám nha khoa định kỳ 6 tháng/lần là cách tốt nhất để bác sĩ vệ sinh chuyên sâu (lấy cao răng), phủ fluoride bảo vệ và phát hiện sớm các vấn đề răng miệng tiềm ẩn.

Viêm lợi ở trẻ em là bệnh lý răng miệng thường gặp nhưng hoàn toàn có thể cải thiện nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Cha mẹ đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn vệ sinh răng miệng và theo dõi sức khỏe răng miệng của trẻ, giúp phòng ngừa biến chứng và bảo vệ hàm răng khỏe mạnh lâu dài. Hãy bắt đầu từ những thói quen nhỏ như chải răng cùng con mỗi ngày và hạn chế đồ ngọt. Một nụ cười khỏe mạnh của trẻ là nền tảng cho sự tự tin và sức khỏe tổng thể sau này.