Viêm khớp ngón tay cái do nguyên nhân gì và cách phòng ngừa hiệu quả

Bàn tay là bộ phận linh hoạt và quan trọng giúp con người thực hiện các hoạt động tinh tế như cầm, nắm, viết hoặc sử dụng thiết bị điện tử. Trong đó, ngón tay cái đóng vai trò chủ lực trong hầu hết các động tác này. Tuy nhiên, chính vì thường xuyên vận động và chịu lực lớn, khớp ngón tay cái rất dễ bị tổn thương và viêm. Bệnh viêm khớp ngón tay cái không chỉ gây đau đớn mà còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân viêm khớp ngón tay cái

Viêm khớp ngón tay cái là tình trạng viêm xảy ra tại khớp nối giữa nền xương bàn ngón tay cái và xương thang ở cổ tay. Khi lớp sụn bảo vệ khớp bị mài mòn theo thời gian, hai đầu xương cọ xát vào nhau gây viêm, đau khớp và sưng.

Các yếu tố gây viêm khớp ngón tay cái

Bệnh có thể khởi phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau:

Quá trình thoái hóa

Tuổi tác là yếu tố hàng đầu dẫn đến viêm khớp. Khi cơ thể lão hóa, mô sụn bị bào mòn và khả năng sản sinh dịch khớp giảm khiến khớp dễ viêm.

Chấn thương

Té ngã, va đập hoặc gãy xương ngón tay cái có thể khiến khớp bị tổn thương và dẫn đến viêm mạn tính nếu không được điều trị đúng cách.

Bệnh lý xương khớp

Các bệnh như viêm khớp dạng thấp, gout hoặc hội chứng ống cổ tay có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khớp ngón tay cái.

Thói quen sinh hoạt

Việc sử dụng ngón tay cái quá mức, thường xuyên gõ bàn phím, bấm điện thoại hoặc bẻ khớp cũng làm tăng áp lực lên khớp, gây viêm theo thời gian.

Triệu chứng viêm khớp ngón tay cái

Triệu chứng đầu tiên thường là đau tại khớp ngón tay cái, đặc biệt khi cầm nắm hoặc xoay cổ tay. Cơn đau có thể xuất hiện cả khi nghỉ ngơi, nhất là vào ban đêm.

Dấu hiệu nhận biết sớm:

Một số biểu hiện giúp người bệnh nhận biết sớm tình trạng viêm khớp gồm:

• Khớp sưng nhẹ hoặc phình to, chạm vào thấy nóng và đau.
• Lực cầm nắm yếu, khó mở nắp chai hoặc vặn tay nắm cửa.
• Khi di chuyển ngón tay cái có thể nghe tiếng “lục cục”.
• Vùng khớp ngón tay cái biến dạng, tạo cục u nhỏ dưới da.

Phát hiện và điều trị sớm giúp ngăn ngừa tổn thương sụn khớp nặng hơn, giảm nguy cơ dính khớp hoặc liệt khớp vĩnh viễn.

Những ai có nguy cơ mắc viêm khớp ngón tay cái?

Không phải ai cũng có nguy cơ mắc bệnh như nhau. Một số nhóm đối tượng được xác định có khả năng cao hơn do đặc điểm sinh lý hoặc môi trường làm việc.

Nhóm đối tượng nguy cơ cao:

• Người có dị tật bẩm sinh về cấu trúc xương hoặc dây chằng lỏng lẻo.
• Người từng bị chấn thương ở khớp ngón tay cái như bong gân hoặc gãy xương.
• Người mắc các bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp.
• Phụ nữ sau tuổi 40, đặc biệt trong giai đoạn tiền mãn kinh khi hormone estrogen giảm.
• Người thường xuyên làm việc với bàn phím, điện thoại hoặc các công việc đòi hỏi sử dụng tay nhiều như thợ may, nhân viên văn phòng hoặc đầu bếp.

Biến chứng có thể gặp khi bị viêm khớp ngón tay cái

Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng vận động, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống hằng ngày của người bệnh.

Các biến chứng thường gặp:

Giảm khả năng vận động

Người bệnh khó thực hiện các thao tác cầm, nắm, viết hoặc xoay cổ tay, gây hạn chế trong công việc và sinh hoạt cá nhân. 

Cứng khớp và dính khớp

Khớp mất linh hoạt, giới hạn cử động khiến việc gập hoặc duỗi ngón tay cái trở nên khó khăn, đôi khi phải dùng lực hỗ trợ. 

Biến dạng khớp

Ngón tay cái có thể bị cong, lệch trục hoặc nổi cục xương làm thay đổi hình dạng bàn tay, gây mất thẩm mỹ và giảm chức năng cầm nắm. 

Liệt hoặc yếu vĩnh viễn

Trường hợp nặng có thể làm tổn thương dây thần kinh, gân và mô mềm quanh khớp dẫn đến yếu tay hoặc mất khả năng vận động vĩnh viễn nếu không điều trị sớm.

Khi nào người bị viêm khớp ngón tay cái cần đến gặp bác sĩ?

Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở khớp ngón tay cái, người bệnh không nên chủ quan. Việc thăm khám sớm giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Các dấu hiệu cần đi khám ngay:

• Cơn đau kéo dài trên 2 - 3 ngày không giảm dù đã nghỉ ngơi.
• Sưng đỏ quanh khớp ngón tay cái.
• Khớp bị cứng, khó cử động hoặc có dấu hiệu biến dạng.
• Đau lan sang cổ tay hoặc các ngón khác.

Bác sĩ sẽ chỉ định chụp X-quang hoặc MRI để đánh giá mức độ tổn thương khớp, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

Chế độ sinh hoạt và phòng ngừa viêm khớp ngón tay cái

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, do đó việc duy trì lối sống lành mạnh và chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ khớp tay, giảm thiểu nguy cơ viêm khớp và hỗ trợ cải thiện triệu chứng nếu đã mắc bệnh.

Dinh dưỡng và thói quen tốt cho khớp:

• Ăn nhiều thực phẩm chứa canxi, vitamin D3, omega-3 và collagen như cá biển, trứng, sữa, rau xanh đậm và các loại hạt giúp tăng cường cấu trúc xương khớp.
• Uống đủ nước giúp duy trì độ nhờn trong khớp, giảm ma sát giữa các đầu xương.
• Tránh sử dụng rượu bia và thuốc lá vì làm giảm hấp thu canxi và đẩy nhanh quá trình thoái hóa khớp.
• Giảm cân nếu thừa cân để giảm áp lực lên hệ xương khớp, đặc biệt là các khớp nhỏ ở bàn tay.
• Sử dụng băng cố định ngón tay khi làm việc hoặc tập luyện để tránh chấn thương.
• Tập các bài phục hồi chức năng tay theo hướng dẫn của bác sĩ, kết hợp massage nhẹ nhàng, ngâm tay nước ấm và nghỉ ngơi hợp lý giúp duy trì độ linh hoạt và hạn chế tái phát viêm khớp.

Viêm khớp ngón tay cái là bệnh lý xương khớp phổ biến, có thể xảy ra ở bất kỳ lứa tuổi nào nhưng thường gặp nhất ở phụ nữ trung niên. Nhận biết sớm dấu hiệu và tuân thủ điều trị giúp người bệnh hạn chế biến chứng, duy trì chức năng vận động của bàn tay. Duy trì chế độ ăn uống, tập luyện hợp lý và kiểm tra sức khỏe định kỳ là chìa khóa quan trọng để bảo vệ khớp khỏe mạnh lâu dài.