Viêm amidan ở trẻ em là gì? Nguyên nhân và các dấu hiệu thường gặp

Amidan là hai khối mô lympho nằm ở họng, đóng vai trò như “hàng rào bảo vệ” giúp cơ thể chống lại vi khuẩn và virus xâm nhập qua đường hô hấp. Ở trẻ em, amidan dễ bị viêm khi thường xuyên tiếp xúc với mầm bệnh trong môi trường học tập và vui chơi. Phần lớn các trường hợp viêm amidan do virus và có thể tự hồi phục, tuy nhiên vẫn cần theo dõi để kịp thời can thiệp khi cần thiết, nhất là trong những giai đoạn thời tiết lạnh hoặc thay đổi thất thường.

Viêm amidan ở trẻ em là gì?

Tình trạng amidan bị viêm ở trẻ em xảy ra khi hai khối mô lympho nằm ở phía sau họng bị nhiễm trùng. Amidan là một phần của hệ miễn dịch, có nhiệm vụ giúp cơ thể nhận diện và ngăn chặn vi khuẩn, virus xâm nhập qua đường hô hấp.

Khi bị viêm, amidan có thể sưng đỏ, đau rát, khiến trẻ khó nuốt và dễ mệt mỏi. Bệnh thường gặp ở trẻ trong độ tuổi đi học do thường xuyên tiếp xúc với mầm bệnh, trong khi trẻ dưới 3 tuổi ít gặp hơn.

Nguyên nhân nào khiến trẻ dễ bị viêm amidan?

Trẻ bị viêm amidan có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là các tác nhân nhiễm trùng và một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh:

Vi khuẩn (chiếm khoảng 20 - 30%)

Chủ yếu là vi khuẩn Streptococcus nhóm A. Viêm amidan do vi khuẩn thường có triệu chứng nặng hơn và dễ gây biến chứng nếu không điều trị đúng cách. Vi khuẩn lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp hoặc dùng chung đồ cá nhân.

Virus (chiếm khoảng 50 - 80%)

Là nguyên nhân phổ biến nhất, thường gặp gồm adenovirus, rhinovirus, virus cúm. Virus lây qua đường hô hấp khi trẻ hít phải giọt bắn từ người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, đặc biệt trong môi trường đông người như trường học, nhà trẻ.

Yếu tố môi trường và thời tiết

Thời tiết lạnh, thay đổi đột ngột hoặc môi trường sinh hoạt đông đúc làm tăng nguy cơ lây nhiễm và giảm sức đề kháng của trẻ. Những yếu tố này tạo điều kiện để vi khuẩn, virus dễ phát triển và tấn công vùng họng, từ đó làm tăng nguy cơ viêm amidan.

Tình trạng sức khỏe của trẻ

Tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ, hệ miễn dịch yếu hoặc mắc bệnh nền như hen suyễn có nguy cơ viêm amidan cao hơn so với trẻ khỏe mạnh. Khi sức đề kháng kém, cơ thể dễ bị vi khuẩn và virus tấn công vào vùng họng.

Nguyên nhân hiếm gặp

Nấm Candida có thể gây viêm amidan đối với trẻ sử dụng kháng sinh kéo dài. Ngoài ra, amidan to sinh lý ở trẻ nhỏ dễ tích tụ vi khuẩn, virus, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tái phát.

Dấu hiệu thường gặp khi trẻ bị viêm amidan

Amidan là một phần của hệ miễn dịch, giữ vai trò bảo vệ đường hô hấp. Do đó khi amidan bị viêm, sức khỏe của trẻ có thể bị ảnh hưởng rõ rệt. Dưới đây là những triệu chứng thường gặp:

• Amidan sưng to hơn bình thường, tấy đỏ hoặc xuất hiện các đốm trắng, mủ nhỏ trên bề mặt. Đây là dấu hiệu điển hình cho thấy amidan đang bị nhiễm trùng.
• Hơi thở có mùi hôi dù trẻ đã vệ sinh răng miệng thường xuyên, có thể do vi khuẩn và dịch mủ tích tụ tại amidan gây ra.
• Đau rát cổ họng, cảm giác vướng khi nuốt nước bọt hoặc thức ăn, khiến trẻ ăn uống kém, lười ăn hoặc bỏ bữa.
• Trẻ ho nhiều, có đờm hoặc khàn tiếng do viêm lan sang niêm mạc họng xung quanh, gây kích thích cổ họng.
• Trẻ sốt nhẹ hoặc sốt vừa, kéo dài nhiều ngày trong giai đoạn đầu. Một số trường hợp có thể sốt cao hơn nếu viêm tiến triển nặng.
• Đau tai hoặc ù tai khi viêm kéo dài, do tai, mũi, họng có liên quan chặt chẽ. Khi xuất hiện triệu chứng này, bệnh thường đã nặng hơn và cần được thăm khám y tế.

Điều trị viêm amidan cho trẻ thế nào?

Việc điều trị viêm amidan cho trẻ nhỏ cần dựa trên nguyên nhân gây bệnh và mức độ triệu chứng. Phần lớn trường hợp do virus nên không cần dùng kháng sinh, mục tiêu chính là giảm khó chịu cho trẻ và hỗ trợ quá trình hồi phục. Các biện pháp điều trị thường bao gồm:

• Điều trị hỗ trợ khi nguyên nhân là virus: Cho trẻ nghỉ ngơi, uống nhiều nước ấm, súc miệng nước muối loãng để giảm đau rát họng. Có thể sử dụng paracetamol hoặc ibuprofen với liều phù hợp để hạ sốt và giảm đau khi cần thiết.
• Điều trị bằng kháng sinh khi do vi khuẩn: Áp dụng trong các trường hợp viêm amidan do Streptococcus nhóm A, kháng sinh như penicillin cần được dùng đúng liều và đủ thời gian theo chỉ định của bác sĩ để tránh biến chứng và tái phát.
• Chăm sóc và theo dõi tại nhà: Chườm ấm vùng cổ, cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ nuốt, đồng thời theo dõi sát các dấu hiệu nặng như sốt cao kéo dài, đau tai hoặc khó thở để kịp thời đưa trẻ đi khám.
• Can thiệp phẫu thuật: Cắt amidan chỉ được cân nhắc khi trẻ bị viêm tái phát nhiều lần trong năm hoặc xuất hiện biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt.

Viêm amidan ở trẻ có thể phòng ngừa bằng vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch, hạn chế nguồn lây và tăng cường sức đề kháng. Với trẻ tái phát nhiều lần, cha mẹ nên theo dõi sát và tham khảo ý kiến bác sĩ để bảo vệ sức khỏe hô hấp lâu dài.

Bên cạnh đó, tiêm đầy đủ các vắc xin cần thiết là một trong những biện pháp quan trọng giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ cơ thể trẻ chống lại các tác nhân gây bệnh đường hô hấp, đặc biệt là các virus thường gặp. Phụ huynh có thể liên hệ ngay đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn và hỗ trợ tiêm chủng kịp thời, góp phần nâng cao sức đề kháng và đồng hành cùng trẻ trong hành trình phát triển khỏe mạnh.