Vắc xin phòng virus Hanta đang được đẩy mạnh nghiên cứu sau ổ dịch trên tàu

Hantavirus thường liên quan đến loài gặm nhấm và hiếm gặp ở người. Tuy vậy, ổ dịch trên tàu du lịch quốc tế cho thấy bệnh truyền nhiễm hiếm vẫn cần được theo dõi cẩn trọng.

Vắc xin phòng virus Hanta đang được đẩy mạnh nghiên cứu sau ổ dịch trên tàu ra sao?

Sau ổ dịch trên tàu MV Hondius, các nghiên cứu vắc xin Hantavirus được chú ý nhiều hơn. Một nhóm nhà khoa học quốc tế, trong đó có Giáo sư hóa học Asel Sartbaeva từ Đại học Bath, đang phát triển vắc xin với mục tiêu giảm nguy cơ nhiễm bệnh hoặc hạn chế diễn tiến nặng.

Điểm đáng chú ý là nhóm nghiên cứu không chỉ tập trung vào vắc xin mà còn tìm cách cải thiện khả năng bảo quản.

Hiện nay, nhiều vắc xin cần được vận chuyển và lưu trữ trong điều kiện nhiệt độ thấp nghiêm ngặt. Điều này gây khó khăn khi phân phối đến vùng xa hoặc nơi có hạ tầng y tế hạn chế.

Để giải quyết vấn đề này, nhóm nghiên cứu đang phát triển công nghệ gọi là insilication.

Có thể hiểu đơn giản:

• Vắc xin được bao bọc bằng lớp vật liệu vô cơ siêu mỏng.
• Lớp bảo vệ này giúp vắc xin ổn định hơn khi nhiệt độ thay đổi.
• Nếu công nghệ được chứng minh hiệu quả qua các nghiên cứu tiếp theo, vắc xin trong tương lai có thể giảm phụ thuộc hơn vào chuỗi lạnh.

Nếu thành công, vắc xin trong tương lai có thể được vận chuyển linh hoạt hơn, kể cả đến khu vực khó tiếp cận hoặc cần hỗ trợ khẩn cấp.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng đây vẫn là hoạt động nghiên cứu. Hiện chưa có vắc xin Hantavirus được sử dụng rộng rãi cho cộng đồng.

Ổ dịch Hantavirus trên tàu MV Hondius khiến nhiều người chú ý vì điều gì?

Tàu MV Hondius khởi hành từ Argentina và sau đó ghi nhận các ca nhiễm Hantavirus ở những người từng có mặt trên tàu. Một số trường hợp đã được xác nhận, trong khi các ca khác vẫn thuộc diện nghi ngờ.

Điều khiến ổ dịch này được chú ý là:

• Có ca bệnh nặng và tử vong.
• Nguồn gốc ổ dịch hiện chưa được xác định rõ.
• Chưa chắc chắn có ca nhiễm ngoài nhóm hành khách trên tàu hay không.
• Tàu liên quan đến nhiều quốc tịch và hành trình quốc tế nên việc truy vết phức tạp hơn.

Dù vậy, các cơ quan y tế hiện vẫn đánh giá nguy cơ với cộng đồng ở mức thấp.

Hantavirus thường lây sang người qua tiếp xúc với loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Virus có thể tồn tại trong:

• Phân chuột.
• Nước tiểu.
• Nước bọt.
• Chất thải hoặc bụi có chứa virus.

Con người có thể phơi nhiễm khi hít phải bụi chứa virus trong lúc dọn dẹp nhà kho, cabin, khu vực có chuột hoặc nơi lâu ngày không được vệ sinh.

Thông thường, Hantavirus hiếm lây từ người sang người. Tuy nhiên, một số chủng như Andes virus từng được ghi nhận có khả năng lây trong điều kiện tiếp xúc gần kéo dài.

Điều này lý giải vì sao ổ dịch trên tàu được theo dõi cẩn trọng dù nguy cơ lan rộng hiện chưa cao.

Vắc xin Hantavirus đang được nghiên cứu theo hướng nào?

Các nghiên cứu hiện nay không chỉ hướng đến tạo miễn dịch phòng bệnh mà còn tìm cách giúp vắc xin dễ bảo quản và phân phối hơn.

Để dễ hình dung, có thể chia các hướng nghiên cứu thành ba nhóm chính.

Nghiên cứu vắc xin nhằm giảm nguy cơ bệnh nặng

Mục tiêu đầu tiên là giúp cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch với virus.

Một số hướng nghiên cứu đang được đề cập gồm:

• Vắc xin DNA.
• Vắc xin mRNA.
• Vắc xin vector virus.
• Vắc xin đa giá.

Mỗi công nghệ có ưu điểm riêng. Chẳng hạn, vắc xin mRNA có thể được thiết kế nhanh trong một số tình huống, trong khi vắc xin đa giá hướng đến bảo vệ trước nhiều chủng virus khác nhau.

Tuy nhiên, Hantavirus là nhóm virus khá phức tạp. Có nhiều chủng khác nhau phân bố ở từng khu vực địa lý, vì vậy việc tạo vắc xin hiệu quả rộng không đơn giản.

Công nghệ insilication giúp bảo quản vắc xin linh hoạt hơn

Insilication là điểm mới được nhắc đến nhiều trong nghiên cứu lần này.

Thông thường, nhiều vắc xin cần được giữ lạnh liên tục để duy trì chất lượng. Nếu chuỗi lạnh bị gián đoạn, vắc xin có thể giảm hiệu quả.

Điều này gây khó khăn trong:

• Vận chuyển vắc xin đến vùng sâu vùng xa.
• Ứng phó ổ dịch tại khu vực thiếu hạ tầng bảo quản lạnh.
• Phân phối nhanh trong điều kiện khẩn cấp.

Nếu công nghệ insilication chứng minh được hiệu quả, vắc xin có thể ít phụ thuộc hơn vào bảo quản đông lạnh.

Một số kịch bản được nhắc đến gồm:

• Vận chuyển bằng drone.
• Phân phối đến khu vực khó tiếp cận.
• Hỗ trợ phản ứng nhanh khi xuất hiện ổ dịch mới.

Tuy nhiên, đây vẫn là công nghệ đang được nghiên cứu và đánh giá thêm.

Hợp tác quốc tế trong nghiên cứu vắc xin

Quá trình phát triển vắc xin Hantavirus hiện có sự tham gia của nhiều nhóm nghiên cứu khác nhau.

Theo thông tin được công bố:

• Nhóm tại Đại học Bath tham gia nghiên cứu công nghệ bảo quản vắc xin.
• Một nhóm tại Texas phát triển kháng nguyên chống Hantavirus.
• Công ty Afrigen tại Nam Phi tham gia hợp tác nghiên cứu.

Điều này cho thấy phát triển vắc xin là quá trình cần nhiều chuyên môn khác nhau, từ nghiên cứu virus, thiết kế kháng nguyên đến sản xuất và bảo quản.

Khi chưa có vắc xin, nhiễm Hantavirus được điều trị và phòng ngừa thế nào?

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho nhiễm Hantavirus. Người bệnh chủ yếu được điều trị hỗ trợ và theo dõi.

Với trường hợp nặng, người bệnh có thể cần:

• Thở oxy.
• Thở máy.
• Lọc máu.
• Điều trị hồi sức tích cực.

Vì vậy, phát hiện sớm và đi khám kịp thời rất quan trọng.

Các triệu chứng ban đầu có thể khá giống nhiều bệnh nhiễm trùng khác, chẳng hạn:

• Sốt.
• Mệt mỏi.
• Đau cơ.
• Đau đầu.
• Buồn nôn.
• Đau bụng.
• Tiêu chảy.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện:

• Ho.
• Khó thở.
• Tức ngực.
• Suy hô hấp.

Trong khi vắc xin vẫn đang được nghiên cứu, phòng bệnh vẫn là biện pháp quan trọng nhất.

Người dân nên lưu ý:

• Hạn chế để thức ăn thừa thu hút chuột.
• Bịt kín khe hở nơi chuột có thể xâm nhập.
• Không quét khô khu vực nghi có phân hoặc nước tiểu chuột.
• Làm ẩm khu vực cần vệ sinh trước khi dọn dẹp.
• Sử dụng găng tay và phương tiện bảo hộ khi cần.
• Tránh tiếp xúc trực tiếp với chuột chết hoặc tổ chuột.

Nếu từng ở trong môi trường có nguy cơ và xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, người bệnh nên liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn phù hợp.

Nghiên cứu vắc xin Hantavirus gợi mở điều gì cho y tế cộng đồng?

Việc đẩy mạnh nghiên cứu vắc xin Hantavirus cho thấy y tế cộng đồng ngày càng chú trọng hơn đến các bệnh truyền nhiễm hiếm nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Dù Hantavirus không phổ biến như nhiều bệnh hô hấp khác, ổ dịch trên tàu cho thấy các bệnh hiếm vẫn có thể tạo áp lực khi liên quan đến:

• Du lịch quốc tế.
• Không gian kín.
• Di chuyển giữa nhiều quốc gia.
• Khó truy vết nguồn phơi nhiễm.

Nghiên cứu vắc xin có thể giúp chuẩn bị tốt hơn cho tương lai, đặc biệt với:

• Nhân viên phòng thí nghiệm.
• Người làm việc trong môi trường có nhiều loài gặm nhấm.
• Nhóm ứng phó ổ dịch.
• Người thường xuyên hoạt động ngoài trời ở khu vực nguy cơ cao.

Tuy nhiên, cần truyền tải thông tin thận trọng. Không nên hiểu rằng vắc xin Hanta đã sẵn sàng sử dụng rộng rãi hoặc có thể bảo vệ tuyệt đối.

Ở thời điểm hiện tại, kiểm soát nguồn lây và phát hiện sớm vẫn là yếu tố quan trọng nhất.

Vắc xin phòng virus Hanta đang được đẩy mạnh nghiên cứu sau ổ dịch trên tàu là tín hiệu cho thấy các nhà khoa học đang tìm cách chủ động hơn trước những bệnh truyền nhiễm hiếm nhưng nguy hiểm. Bên cạnh nghiên cứu vắc xin, công nghệ bảo quản như insilication cũng mở ra hướng tiếp cận mới cho việc vận chuyển vắc xin trong tương lai.

Dù vậy, vắc xin Hantavirus hiện vẫn trong quá trình nghiên cứu. Người dân không nên chủ quan nhưng cũng không cần quá hoang mang. Giảm tiếp xúc với loài gặm nhấm, vệ sinh môi trường đúng cách và đi khám sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ vẫn là những biện pháp quan trọng hiện nay.