Vắc xin 4 trong 1 phòng bệnh gì và những điều cần biết?

Vắc xin phối hợp giúp bảo vệ trẻ trước nhiều bệnh truyền nhiễm chỉ với một lần tiêm, đồng thời góp phần đơn giản hóa lịch tiêm chủng. Tuy nhiên, tên gọi “4 trong 1” có thể khiến nhiều phụ huynh băn khoăn về các bệnh được phòng ngừa và độ tuổi sử dụng. Vậy vắc xin 4 trong 1 phòng những bệnh gì, lịch tiêm như thế nào và trẻ cần lưu ý gì trước, sau khi tiêm? Việc hiểu rõ thành phần vắc xin và lịch tiêm theo khuyến cáo giúp phụ huynh chủ động bảo vệ sức khỏe cho trẻ. 

Vắc xin 4 trong 1 phòng bệnh gì?

Vắc xin Tetraxim là vắc xin phối hợp giúp phòng ngừa 4 bệnh truyền nhiễm gồm bạch hầu, ho gà, uốn ván và bại liệt. Đây đều là những bệnh có khả năng lây lan, diễn tiến nghiêm trọng và có thể gây biến chứng ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng. Cụ thể:

• Bạch hầu: Bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm cơ tim, viêm dây thần kinh. Một số trường hợp có thể xuất hiện viêm kết mạc hoặc suy hô hấp do đường thở bị tắc nghẽn, đặc biệt ở trẻ nhỏ và trẻ nhũ nhi.
• Ho gà: Bệnh có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi, nhưng phần lớn trường hợp mắc bệnh nặng là trẻ dưới 1 tuổi chưa được tiêm hoặc chưa hoàn thành các mũi tiêm cơ bản. Trẻ càng nhỏ, nguy cơ bệnh diễn tiến nặng và xuất hiện biến chứng càng cao. Một số biến chứng thường gặp gồm viêm phế quản, viêm phế quản - phổi do bội nhiễm, ho kéo dài và ngừng thở. Trong đó, trẻ dưới 1 tuổi là nhóm có nguy cơ biến chứng nghiêm trọng và tử vong cao hơn.
• Uốn ván: Ở trẻ sơ sinh, uốn ván thường liên quan đến việc người mẹ chưa được tiêm phòng đầy đủ trong thai kỳ, sinh con trong điều kiện không đảm bảo vệ sinh hoặc chăm sóc cuống rốn không đúng cách. Uốn ván rốn thể tối cấp có thể khiến trẻ tử vong ngay trong những ngày đầu đời. Với những trường hợp diễn tiến kéo dài, trẻ có thể tử vong do các bệnh phối hợp như nhiễm trùng huyết, viêm ruột hoại tử. Nếu vượt qua giai đoạn nguy hiểm, một số trẻ vẫn có nguy cơ gặp di chứng về thần kinh và tâm thần.
• Bại liệt: Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus polio gây ra. Mặc dù chỉ một tỷ lệ nhỏ người nhiễm xuất hiện tình trạng liệt điển hình, bệnh vẫn có thể gây tổn thương tủy sống hoặc liệt các cơ hô hấp. Những trường hợp nặng có thể tử vong hoặc phải đối mặt với tình trạng tàn tật và di chứng lâu dài.

Phác đồ tiêm vắc xin Tetraxim

Lịch tiêm vắc xin Tetraxim được xác định dựa trên độ tuổi và tiền sử tiêm chủng của trẻ. Cụ thể, thời điểm tiêm các mũi như sau:

Trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi

Với trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi, lịch tiêm vắc xin Tetraxim bao gồm các mũi tiêm cơ bản và mũi nhắc lại.

• Mũi 1: Tiêm lần đầu tiên.
• Mũi 2: Tiêm sau mũi 1 một tháng.
• Mũi 3: Tiêm sau mũi 2 một tháng.
• Mũi 4: Tiêm sau mũi 3 mười hai tháng.
• Mũi nhắc lại: Tiêm sau mũi 4 ba năm hoặc khi trẻ 4 - 6 tuổi, theo khuyến cáo của WHO/CDC.

Trẻ từ 7 đến 13 tuổi

Trẻ từ 7 đến 13 tuổi chưa tiêm vắc xin phòng bệnh bạch hầu, ho gà và uốn ván hoặc không nhớ rõ tiền sử tiêm chủng cần được tư vấn lịch tiêm phù hợp.

• Mũi 1: Tiêm vào lần đầu tiên.
• Mũi 2: Tiêm sau mũi 1 một tháng.
• Mũi 3: Tiêm sau mũi 2 sáu tháng.
• Mũi nhắc lại: Tiêm nhắc sau mỗi 10 năm.

Những phản ứng có thể gặp sau khi tiêm vắc xin

Sau tiêm, một số người có thể xuất hiện các phản ứng không mong muốn ở mức độ khác nhau. Những biểu hiện thường được ghi nhận gồm:

Phản ứng thường gặp sau tiêm

Các phản ứng thường gặp chủ yếu xuất hiện tại vị trí tiêm hoặc liên quan đến trạng thái sinh hoạt của trẻ, bao gồm:

• Phản ứng tại chỗ tiêm: Vùng tiêm có thể bị đỏ, đau, sưng hoặc xuất hiện nốt cứng.
• Sốt: Trẻ có thể bị sốt sau tiêm.
• Rối loạn tiêu hóa: Một số trẻ gặp tình trạng tiêu chảy, nôn hoặc ăn uống kém hơn bình thường.
• Thay đổi giấc ngủ và hành vi: Trẻ có thể buồn ngủ, bồn chồn, dễ cáu gắt, khó ngủ hoặc khóc nhiều hơn bình thường. Một số trường hợp xuất hiện tình trạng khóc kéo dài, khó dỗ dành.

Phản ứng hiếm gặp sau tiêm

Một số phản ứng ít gặp hoặc cần lưu ý sau tiêm gồm:

• Sưng diện rộng: Vùng sưng trên 5 cm, có thể lan ra toàn bộ chi được tiêm, thường tự khỏi sau 3 - 5 ngày.
• Co giật: Có thể xảy ra kèm sốt hoặc không sốt.
• Ngất: Trẻ có thể bị mất ý thức.
• Dị ứng: Biểu hiện như phát ban, mày đay, phù mặt hoặc sưng đột ngột vùng mặt và cổ.
• Phản vệ: Có thể gây tụt huyết áp, tim đập nhanh, rối loạn hô hấp hoặc tiêu hóa, cần cấp cứu ngay.

Biểu hiện tương tự phản ứng dị ứng

Một số trường hợp có thể xuất hiện các dấu hiệu giống phản ứng dị ứng, chẳng hạn phát ban, hồng ban, mày đay hoặc phù mặt. Ngoài ra, tình trạng sưng đột ngột vùng mặt và cổ (phù Quincke) cũng có thể xảy ra, tuy nhiên tần suất chưa được xác định và được xếp vào nhóm hiếm gặp.

Hướng dẫn chăm sóc trẻ sau tiêm chủng

Sau khi tiêm, trẻ cần được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng và tiếp tục quan sát tại nhà để phát hiện sớm các phản ứng bất thường:

• Tại cơ sở tiêm: Mẹ nên cho trẻ ở lại theo dõi ít nhất 30 phút, không đưa trẻ về ngay sau khi tiêm.
• Khi về nhà: Cho trẻ bú mẹ hoặc uống thêm nước, thường xuyên quan sát tình trạng sức khỏe, tinh thần, ăn uống và giấc ngủ.
• Vị trí tiêm: Không chạm, xoa bóp hoặc đè lên vùng tiêm. Đồng thời theo dõi tình trạng sưng, đỏ hoặc các biểu hiện bất thường khác.
• Theo dõi trong 24 - 48 giờ: Chú ý nhịp thở, nhiệt độ, phát ban và những thay đổi về toàn trạng của trẻ.

Đưa trẻ đi khám ngay nếu xuất hiện khó thở, sốc phản vệ hoặc sốc dạng phản vệ, sốt cao kèm co giật, khóc kéo dài, tím tái, ngưng thở hoặc hội chứng sốc nhiễm độc.

Vắc xin 4 trong 1 phòng bệnh gì là thắc mắc phổ biến của nhiều phụ huynh khi tìm hiểu lịch tiêm chủng cho trẻ. Loại vắc xin phối hợp này thường giúp phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván và bại liệt, qua đó giảm số lần tiêm nhưng vẫn tạo miễn dịch với nhiều bệnh quan trọng. Lịch tiêm và chỉ định có thể khác nhau tùy sản phẩm, độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ. Phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm đúng lịch và trao đổi với nhân viên y tế để lựa chọn vắc xin phù hợp. 

Chủ động tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch giúp bảo vệ trẻ trước nhiều bệnh truyền nhiễm và hạn chế nguy cơ biến chứng. Tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu, phụ huynh có thể được tư vấn lịch tiêm phù hợp theo độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe của trẻ. Đội ngũ nhân viên y tế hỗ trợ kiểm tra trước tiêm, hướng dẫn chăm sóc và theo dõi sau tiêm, giúp phụ huynh an tâm hơn trong hành trình bảo vệ sức khỏe cho trẻ. Hãy chủ động đưa trẻ đi tiêm đúng lịch để duy trì hiệu quả bảo vệ.