Tụt huyết áp ở bà bầu: Dấu hiệu và cách xử trí an toàn

Trong thai kỳ, huyết áp của mẹ có thể thấp hơn do cơ thể thay đổi để nuôi dưỡng thai nhi. Đa số trường hợp không quá đáng lo, nhưng mẹ nên theo dõi nếu thường xuyên chóng mặt, mệt hoặc có dấu hiệu bất thường.

Tụt huyết áp ở bà bầu có nguy hiểm không?

Tụt huyết áp ở bà bầu là tình trạng huyết áp thấp hơn mức thường ngày; huyết áp thấp thường được hiểu là dưới khoảng 90/60 mm Hg, nhưng cần đánh giá cùng triệu chứng, huyết áp nền và bối cảnh thai kỳ. Nếu mẹ vốn có huyết áp nền thấp nhưng vẫn sinh hoạt bình thường, không khó chịu thì chưa hẳn đáng lo.

Tuy nhiên, mẹ không nên chủ quan nếu huyết áp giảm khiến cơ thể xây xẩm, mất thăng bằng, ngất hoặc té ngã. Trong thai kỳ, cơn choáng bất ngờ có thể làm tăng nguy cơ va đập khi đi lại, leo cầu thang hoặc tắm.

Ở đầu và giữa thai kỳ, huyết áp có thể thấp hơn do mạch máu giãn, lưu lượng máu thay đổi và cơ thể thích nghi để nuôi dưỡng thai nhi. Vì vậy, mẹ dễ mệt hoặc choáng hơn khi đứng lâu, đi ngoài trời nóng hoặc thay đổi tư thế quá nhanh.

Mẹ nên đi khám sớm nếu chóng mặt lặp lại nhiều lần hoặc kèm theo các dấu hiệu sau:

• Đau ngực, khó thở hoặc tim đập nhanh bất thường.
• Nhìn mờ, đau đầu dữ dội hoặc lơ mơ.
• Nôn nhiều, không uống được nước hoặc tiểu ít.
• Đau bụng nhiều, ra máu âm đạo hoặc thai máy giảm.
• Ngất, suýt ngất hoặc té ngã.

Nhìn chung, huyết áp thấp khi mang thai có thể là thay đổi sinh lý, nhưng cũng có thể liên quan đến mất nước, thiếu máu hoặc vấn đề sức khỏe cần kiểm tra.

Nguyên nhân gây tụt huyết áp khi mang thai

Tụt huyết áp khi mang thai không chỉ đến từ một nguyên nhân duy nhất. Một số nguyên nhân khá thường gặp và có thể cải thiện bằng chăm sóc sinh hoạt, nhưng cũng có trường hợp cần được bác sĩ đánh giá thêm.

Thay đổi tuần hoàn trong thai kỳ

Trong thai kỳ, hệ tuần hoàn của mẹ hoạt động nhiều hơn để đưa máu đến tử cung và thai nhi. Nội tiết thay đổi cũng khiến mạch máu giãn hơn, từ đó huyết áp có thể thấp hơn trước khi mang thai.

Tình trạng này thường rõ hơn trong tam cá nguyệt đầu và tam cá nguyệt hai. Mẹ có thể dễ chóng mặt khi đứng lâu, làm việc quá sức hoặc vừa đứng dậy sau khi ngồi lâu.

Thay đổi tư thế quá nhanh

Một số mẹ bị choáng khi đang nằm hoặc ngồi mà đứng dậy đột ngột. Khi cơ thể chưa kịp điều chỉnh lưu lượng máu lên não, mẹ có thể thấy tối sầm mặt, ù tai hoặc lâng lâng trong vài giây.

Từ giữa thai kỳ trở đi, nằm ngửa quá lâu cũng có thể khiến mẹ khó chịu hơn. Tử cung lớn dần có thể chèn ép mạch máu, làm giảm lượng máu trở về tim và gây chóng mặt, buồn nôn hoặc vã mồ hôi.

Mất nước, nôn nghén hoặc ăn uống chưa đủ

Nôn nghén, uống ít nước, ăn không đủ bữa hoặc bỏ bữa có thể khiến mẹ dễ mệt và choáng hơn. Khi cơ thể thiếu nước, huyết áp cũng dễ giảm hơn bình thường.

Mẹ cần chú ý nếu có các dấu hiệu như:

• Nôn nhiều, không giữ được nước.
• Tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu.
• Mệt kéo dài, run tay hoặc vã mồ hôi.
• Sụt cân hoặc ăn uống kém.

Với những mẹ dễ buồn nôn, chia nhỏ bữa ăn và uống nước từng ngụm nhỏ có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn.

Thiếu máu hoặc vấn đề sức khỏe khác

Thiếu máu trong thai kỳ có thể khiến mẹ mệt mỏi, chóng mặt, da xanh hoặc hồi hộp. Ngoài ra, một số tình trạng như bệnh tim mạch, rối loạn nội tiết, mất máu hoặc tác dụng phụ của thuốc cũng có thể liên quan đến huyết áp thấp.

Nếu mẹ bầu bị tụt huyết áp thường xuyên, đặc biệt khi có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc, mẹ không nên tự ý đổi thuốc hoặc dùng mẹo dân gian khi chưa có hướng dẫn y tế.

Dấu hiệu tụt huyết áp ở bà bầu dễ nhận biết

Dấu hiệu tụt huyết áp ở bà bầu có thể xuất hiện thoáng qua rồi hết, nhưng cũng có thể lặp lại nhiều lần trong ngày. Mẹ nên chú ý thời điểm xảy ra triệu chứng và các dấu hiệu đi kèm để theo dõi dễ hơn.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Hoa mắt, chóng mặt hoặc lâng lâng.
• Ù tai, nhìn mờ hoặc tối sầm mặt.
• Mệt rã rời, yếu sức, khó tập trung.
• Vã mồ hôi, buồn nôn hoặc da lạnh.
• Tim đập nhanh, hồi hộp.
• Đứng không vững hoặc cảm giác sắp ngất.

Triệu chứng thường rõ hơn khi mẹ đứng lâu, đi ngoài trời nóng, thay đổi tư thế nhanh, ăn uống chưa đủ hoặc nôn ói nhiều.

Ngược lại, mẹ cần đi khám sớm nếu bị ngất, chóng mặt kéo dài, khó thở, đau ngực, đau đầu dữ dội, nôn nhiều hoặc có dấu hiệu thai máy giảm.

Nếu có máy đo huyết áp tại nhà, mẹ có thể ghi lại chỉ số và thời điểm xuất hiện triệu chứng để tiện theo dõi. Tuy nhiên, việc thăm khám vẫn quan trọng nếu mẹ thường xuyên mệt hoặc choáng.

Bà bầu bị tụt huyết áp phải làm sao?

Khi bà bầu bị tụt huyết áp hoặc cảm thấy choáng váng, việc đầu tiên là giảm nguy cơ té ngã và bảo vệ mẹ khỏi va chạm. Mẹ không nên cố đi lại, leo cầu thang hoặc lái xe khi cảm giác chóng mặt vẫn còn.

Nếu đang đứng, mẹ nên từ từ ngồi xuống hoặc nằm nghỉ ở nơi thoáng. Với mẹ ở giai đoạn giữa và cuối thai kỳ, nằm nghiêng có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn.

Khi mẹ còn tỉnh táo và không buồn nôn nhiều, có thể xử trí nhẹ nhàng như:

• Uống từng ngụm nước nhỏ.
• Ăn nhẹ nếu đã lâu chưa ăn.
• Nghỉ ngơi ở nơi thoáng, tránh nóng bức.
• Nhờ người thân hỗ trợ nếu còn choáng.

Trong trường hợp mẹ nôn liên tục, không uống được nước, ngất hoặc có dấu hiệu mất nước, mẹ nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Để hạn chế tụt huyết áp tái diễn, mẹ nên:

• Đứng dậy chậm sau khi nằm hoặc ngồi lâu.
• Tránh đứng quá lâu hoặc làm việc quá sức.
• Uống nước đều trong ngày.
• Ăn đủ bữa và nghỉ ngơi hợp lý.
• Không tự dùng thuốc tăng huyết áp.

Cách phòng ngừa tụt huyết áp ở bà bầu trong sinh hoạt

Không phải lúc nào mẹ cũng phòng ngừa hoàn toàn được tụt huyết áp khi mang thai, nhưng những thói quen phù hợp có thể giúp giảm nguy cơ choáng váng và mệt mỏi.

Mẹ có thể duy trì các thói quen sau:

• Khám thai đúng lịch để theo dõi huyết áp và sức khỏe thai nhi.
• Đo huyết áp khi nghỉ ngơi, ngồi ở tư thế phù hợp.
• Uống nước đều trong ngày, nhất là khi trời nóng.
• Ăn đủ bữa, không để cơ thể quá đói.
• Đứng dậy từ từ sau khi nằm hoặc ngồi lâu.
• Nghỉ ngơi khi thấy mệt hoặc chóng mặt.

Ngoài ra, mẹ có thể vận động nhẹ nhàng theo hướng dẫn của bác sĩ như đi bộ chậm hoặc giãn cơ nhẹ. Nếu đang chóng mặt hoặc cơ thể mệt nhiều, mẹ nên nghỉ ngơi thay vì cố gắng vận động.

Bên cạnh đó, mẹ cũng nên giảm nguy cơ té ngã trong sinh hoạt bằng cách tránh sàn trơn trượt, hạn chế đứng một mình ở nơi dễ té ngã và sử dụng tay vịn cầu thang nếu cần.

Tụt huyết áp ở bà bầu có thể liên quan đến thay đổi tự nhiên của thai kỳ, nhưng không nên chủ quan nếu mẹ thường xuyên chóng mặt, ngất hoặc mệt kéo dài. Theo dõi huyết áp theo hướng dẫn, ăn uống đầy đủ, uống đủ nước và khám thai định kỳ sẽ giúp mẹ chăm sóc thai kỳ phù hợp hơn.