Tim đập nhanh là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa

Nhịp tim bình thường của một người trưởng thành khi không hoạt động thường dao động từ 60 đến 100 nhịp mỗi phút. Tim đập nhanh xảy ra khi các tín hiệu điện điều khiển nhịp đập của tim bị rối loạn, khiến tim đập nhanh hơn mức bình thường, có thể kéo dài từ vài giây đến vài giờ. Khi tim đập quá nhanh, nó không có đủ thời gian để lấp đầy máu giữa các nhịp đập, dẫn đến việc tim không thể cung cấp đủ máu và oxy cho các tế bào trong cơ thể.

Dựa trên vị trí và nguyên nhân, tim đập nhanh được chia thành các loại chính sau:

• Nhịp nhanh xoang: Đây là sự gia tăng nhịp tim thông thường do nút xoang phát tín hiệu nhanh hơn, thường là phản ứng với tập thể dục, lo lắng hoặc sốt và sẽ biến mất khi cơ thể bình tĩnh lại.
• Rung nhĩ: Loại phổ biến nhất, gây ra bởi các tín hiệu điện hỗn loạn và không đều ở tâm nhĩ, khiến tim đập nhanh và không đồng bộ. Tình trạng này làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và đột quỵ.
• Cuồng nhĩ: Tương tự rung nhĩ nhưng nhịp tim có tổ chức hơn; tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể gặp phải nhịp tim rất nhanh và không hiệu quả.
• Nhịp nhanh thất: Bắt đầu từ tâm thất, nhịp tim nhanh khiến các buồng này không kịp lấp đầy máu, có thể gây nguy hiểm nếu kéo dài hơn vài giây.
• Rung thất: Đây là một tình trạng cấp cứu khi tâm thất chỉ rung lên thay vì co bóp hiệu quả, dẫn đến ngừng tim ngay lập tức.

Những dấu hiệu và triệu chứng của tim đập nhanh 

Một số người bị tim đập nhanh có thể không cảm thấy bất kỳ triệu chứng nào và tình trạng này chỉ được phát hiện khi thăm khám sức khỏe vì lý do khác. Tuy nhiên, khi triệu chứng xuất hiện, chúng thường bao gồm:

• Đánh trống ngực: Cảm giác tim đập mạnh, dồn dập trong lồng ngực, cổ hoặc họng.
• Khó thở: Cảm giác hụt hơi hoặc khó hít thở đủ không khí.
• Đau ngực: Cảm giác đè nén hoặc đau thắt vùng ngực.
• Chóng mặt và xây xẩm: Cảm giác lâng lâng hoặc quay cuồng do não không nhận đủ máu.
• Ngất xỉu.
• Mệt mỏi: Cảm giác kiệt sức hoặc thiếu năng lượng không giải thích được.
• Mạch nhanh: Có thể tự cảm nhận được mạch ở cổ tay đập rất nhanh.

Biến chứng có thể gặp khi mắc tim đập nhanh 

Nếu không được điều trị, tim đập nhanh có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng tùy thuộc vào tốc độ và thời gian kéo dài của nhịp tim. Các biến chứng tiềm tàng bao gồm:

• Suy tim: Tim làm việc quá sức trong thời gian dài khiến cơ tim yếu đi và không thể bơm đủ máu cho cơ thể.
• Hình thành cục máu đông: Máu ứ đọng trong tim (đặc biệt trong rung nhĩ) dễ hình thành cục máu đông.
• Đột quỵ: Nếu cục máu đông từ tim di chuyển lên não, nó sẽ gây tắc nghẽn mạch máu não.
• Đột tử do tim: Thường liên quan đến nhịp nhanh thất hoặc rung thất, khi tim ngừng đập hoàn toàn.
• Suy đa tạng: Các cơ quan như gan và thận có thể bị tổn thương do thiếu oxy kéo dài.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Cần gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay lập tức nếu nhịp tim nhanh đi kèm với các dấu hiệu sau:

• Đau ngực dữ dội hoặc kéo dài.
• Khó thở nghiêm trọng.
• Ngất xỉu.
• Cảm giác tim đập thình thịch không thuyên giảm ngay cả khi đã nghỉ ngơi.
• Một người đột ngột đổ gục và bất tỉnh (có thể là dấu hiệu của rung thất và ngừng tim), cần được hồi sức tim phổi (CPR) ngay lập tức.

Nhiều yếu tố có thể làm rối loạn các xung điện của tim, từ lối sống hàng ngày đến các tình trạng bệnh lý phức tạp.

Các nguyên nhân liên quan đến lối sống:

• Căng thẳng và lo âu: Căng thẳng cảm xúc cực độ hoặc các cơn hoảng loạn làm gia tăng adrenaline, đẩy nhịp tim lên cao.
• Chất kích thích: Sử dụng quá nhiều caffeine, thuốc lá, hoặc rượu bia.
• Vận động cường độ cao: Tập thể dục nặng bắt buộc tim phải bơm máu nhanh hơn để cung cấp oxy cho cơ bắp.
• Mất nước: Khi thiếu nước, thể tích máu giảm xuống, buộc tim phải đập nhanh hơn để duy trì huyết áp và lưu thông.
• Sử dụng ma túy: Các chất kích thích bất hợp pháp như cocaine hoặc methamphetamine trực tiếp phá hủy nhịp tim.

Các nguyên nhân bệnh lý và sinh lý:

• Sốt và nhiễm trùng: Cơ thể tăng nhịp tim để hỗ trợ hệ miễn dịch.
• Rối loạn tuyến giáp: Cường giáp làm tăng tốc độ trao đổi chất, ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp tim.
• Thiếu máu: Số lượng hồng cầu thấp khiến tim phải làm việc nhiều hơn để vận chuyển oxy.
• Mất cân bằng điện giải: Sự thay đổi nồng độ các khoáng chất quan trọng như kali, canxi, natri hoặc magie làm gián đoạn tín hiệu điện trong tim.
• Bệnh tim mạch: Bao gồm bệnh động mạch vành, bệnh van tim, hoặc dị tật tim bẩm sinh.
• Thay đổi nội tiết tố: Xảy ra trong thời kỳ kinh nguyệt hoặc mang thai.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc cảm cúm không kê đơn, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc điều trị huyết áp có thể gây tim đập nhanh.

Những ai có nguy cơ mắc phải tim đập nhanh? 

Một số nhóm đối tượng có khả năng bị rối loạn nhịp tim cao hơn những người khác:

• Người cao tuổi: Quá trình lão hóa làm biến đổi cấu trúc tim, dễ dẫn đến rung nhĩ và các loại nhịp nhanh khác.
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim: Nếu trong gia đình có người bị rối loạn nhịp tim hoặc đột quỵ, nguy cơ di truyền là rất lớn.
• Phụ nữ mang thai: Lưu lượng máu tăng lên đáng kể trong thai kỳ tạo thêm áp lực lên hệ thống tim mạch.
• Người mắc các bệnh mãn tính: Những người đang điều trị tiểu đường, bệnh thận, bệnh phổi hoặc các vấn đề về tim.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải tim đập nhanh 

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải tim đập nhanh là:

• Béo phì: Trọng lượng dư thừa khiến tim phải làm việc liên tục ở cường độ cao và tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa.
• Huyết áp cao: Áp lực máu lớn làm cứng và dày thành tim.
• Ngưng thở khi ngủ: Tình trạng thiếu oxy định kỳ khi ngủ gây căng thẳng cực độ cho tim.
• Lối sống ít vận động: Làm giảm sức bền của cơ tim và hệ tuần hoàn.
• Chế độ ăn uống kém lành mạnh: Tiêu thụ quá nhiều muối và chất béo bão hòa gây hại cho mạch máu.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán tim đập nhanh 

Để xác định loại nhịp nhanh và nguyên nhân chính xác, bên cạnh việc thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ thực hiện một số cận lâm sàng để đánh giá toàn diện:

• Điện tâm đồ: Xét nghiệm cơ bản nhất để ghi lại hoạt động điện của tim, giúp phát hiện các rối loạn nhịp hiện tại.
• Siêu âm tim: Sử dụng sóng âm để tạo hình ảnh cấu trúc và van tim, kiểm tra khả năng bơm máu.
• Nghiệm pháp gắng sức: Theo dõi nhịp tim khi người bệnh đi bộ trên máy chạy bộ để xem phản ứng của tim với hoạt động thể chất.
• Xét nghiệm máu: Kiểm tra nồng độ điện giải, chức năng tuyến giáp, nồng độ sắt và các dấu ấn sinh học của tim.

Phương pháp điều trị tim đập nhanh hiệu quả 

Mục tiêu điều trị là đưa nhịp tim về mức bình thường, kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng.

Điều trị nội khoa:

• Thuốc chẹn Beta: Giúp ngăn chặn tác động của adrenaline lên tim, từ đó làm chậm nhịp tim.
• Thuốc chẹn kênh Canxi: Làm giãn mạch máu và hạ nhịp tim bằng cách kiểm soát dòng canxi vào tế bào tim.
• Thuốc chống loạn nhịp: Được sử dụng để khôi phục và duy trì nhịp tim bình thường.

Can thiệp ngoại khoa:

• Máy phá rung tự động: Một thiết bị nhỏ cấy dưới da ngực để tự động phát hiện và sốc điện điều chỉnh các nhịp tim nguy hiểm đe dọa tính mạng.
• Máy tạo nhịp tim: Giúp điều chỉnh nhịp tim đập đều đặn hơn.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của tim đập nhanh

Chế độ sinh hoạt:

• Quản lý stress: Áp dụng các kỹ thuật thư giãn như thiền, yoga hoặc các bài tập hít thở sâu để hạ thấp mức adrenaline.
• Ngủ đủ giấc: Đảm bảo ngủ ít nhất 7 đến 9 giờ mỗi đêm để cơ thể và hệ tim mạch phục hồi.
• Duy trì vận động nhẹ: Thực hiện các bài tập phù hợp với sức khỏe như đi bộ nhanh sau khi đã tham vấn ý kiến bác sĩ.
• Theo dõi nhịp tim: Sử dụng các thiết bị đeo thông minh để nhận biết sớm các bất thường, nhưng không nên quá phụ thuộc vào chúng mà bỏ qua các triệu chứng lâm sàng.

Chế độ dinh dưỡng:

• Hạn chế muối: Ăn nhạt giúp kiểm soát huyết áp và giảm giữ nước.
• Tránh các chất kích thích: Cắt giảm lượng cà phê, trà đậm, nước tăng lực và tuyệt đối không sử dụng ma túy.
• Bổ sung thực phẩm tốt cho tim: Ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại protein nạc (như cá).
• Đủ nước: Uống đủ nước hàng ngày để duy trì thể tích máu ổn định.

Phương pháp phòng ngừa tim đập nhanh

Phòng ngừa nhịp tim nhanh thực chất là bảo vệ sức khỏe tổng thể của hệ tim mạch:

• Ngừng hút thuốc hoàn toàn: Đây là bước quan trọng nhất để bảo vệ mạch máu và giảm áp lực cho tim.
• Kiểm soát các bệnh lý nền: Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị huyết áp cao, mỡ máu cao, tiểu đường và bệnh tuyến giáp.
• Duy trì cân nặng lành mạnh: Giảm cân nếu đang trong tình trạng béo phì giúp giảm tải trọng cho tim.
• Khám sức khỏe định kỳ: Thực hiện ECG định kỳ để phát hiện sớm các rối loạn nhịp tiềm ẩn trước khi chúng gây ra biến chứng.
• Thận trọng khi dùng thuốc: Luôn hỏi ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng các loại thuốc cảm cúm hoặc thực phẩm chức năng có chứa chất kích thích.