Tự ý dùng Tamiflu khi mắc cúm A: Những rủi ro cần lưu ý

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, thường biểu hiện bằng sốt, ho, đau họng và mệt mỏi. Tamiflu chứa hoạt chất oseltamivir, có tác dụng kháng virus và được sử dụng trong điều trị cúm. Tuy nhiên, việc tự ý sử dụng thuốc khi chưa được đánh giá có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vậy khi nào cần dùng Tamiflu và người bệnh cần lưu ý những gì?

Vì sao không nên tự ý dùng Tamiflu khi mắc cúm A?

Việc tự mua thuốc có thể khiến người bệnh sử dụng không đúng chỉ định hoặc không phù hợp với tình trạng sức khỏe. Một số rủi ro cần lưu ý gồm:

Dùng thuốc khi chưa có chỉ định phù hợp

Sốt, ho, đau họng và mệt mỏi có thể xuất hiện trong nhiều bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Chỉ dựa vào triệu chứng không đủ để xác định người bệnh mắc cúm A hoặc cần sử dụng thuốc kháng virus.

Ngay cả khi đã xác định nhiễm cúm A, chỉ định điều trị vẫn phụ thuộc vào mức độ bệnh và nguy cơ biến chứng. Người bệnh không nên tự ý mua và sử dụng Tamiflu chỉ vì có người thân hoặc bạn bè từng sử dụng thuốc này.

Dùng sai liều hoặc không phù hợp với thể trạng

Liều oseltamivir được lựa chọn dựa trên tuổi, cân nặng ở trẻ em, mục đích sử dụng và chức năng thận. Người có suy giảm chức năng thận có thể cần điều chỉnh liều theo đánh giá chuyên môn.

Tự chia liều, dùng lại đơn thuốc cũ hoặc dùng thuốc của người khác có thể dẫn đến sai lệch trong điều trị. Đặc biệt, trẻ em không nên sử dụng liều dành cho người lớn.

Hiểu nhầm rằng uống thuốc sẽ ngăn mọi biến chứng

Tamiflu có thể giúp rút ngắn thời gian điều trị bệnh, làm giảm triệu chứng ở một số trường hợp, nhưng không bảo đảm ngăn ngừa mọi biến chứng của cúm. Người bệnh vẫn có thể gặp viêm phổi hoặc tình trạng bệnh lý nền trở nặng.

Nếu chỉ tập trung vào việc uống thuốc mà bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo, người bệnh có thể trì hoãn việc thăm khám, đánh giá theo chuyên khoa. Vì vậy, theo dõi diễn tiến bệnh vẫn đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình điều trị, tiên lượng bệnh.

Tự dùng thuốc dự phòng khi chưa được đánh giá

Oseltamivir còn được sử dụng trong một số tình huống dự phòng sau phơi nhiễm cúm. Tuy nhiên, việc có cần dự phòng hay không phụ thuộc vào mức độ phơi nhiễm, nguy cơ của người tiếp xúc và hướng dẫn chuyên môn y khoa của các cơ quan chức năng.

Không nên tự uống Tamiflu chỉ vì sống chung với người mắc cúm hoặc đang có nhiều ca bệnh trong cộng đồng. Người thuộc nhóm nguy cơ cao nên liên hệ nhân viên y tế để được đánh giá sớm.

Tác dụng phụ của Tamiflu cần lưu ý

Giống các thuốc khác, Tamiflu có thể gây tác dụng không mong muốn. Mức độ biểu hiện khác nhau giữa từng người và không phải ai sử dụng cũng gặp tác dụng phụ.

Buồn nôn, nôn và khó chịu đường tiêu hóa

Buồn nôn và nôn là những tác dụng phụ thường gặp khi sử dụng oseltamivir. Một số người còn có thể gặp đau bụng, tiêu chảy hoặc đau đầu.

Những biểu hiện này đôi khi khó phân biệt với triệu chứng do cúm gây ra. Nếu triệu chứng kéo dài, trở nên nghiêm trọng hoặc khiến người bệnh không thể uống đủ nước, cần thăm khám theo chuyên khoa để được hướng dẫn, trợ giúp.

Phản ứng dị ứng và tổn thương da nghiêm trọng

Một số trường hợp hiếm gặp có thể xuất hiện phản ứng quá mẫn nghiêm trọng hoặc tổn thương da. Dấu hiệu cảnh báo gồm phát ban lan rộng, nổi bóng nước, sưng mặt hoặc lưỡi và khó thở.

Nếu xuất hiện khó thở, sưng vùng mặt hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng, người bệnh cần được cấp cứu ngay, vì có thể dẫn đến tình trạng nặng, nguy kịch, thậm chí là đe dọa đến sinh mạng (Phản ứng phản vệ mức độ nặng). Tuyệt đối không nên chờ triệu chứng tự giảm.

Biểu hiện bất thường về thần kinh và hành vi

Đã có báo cáo về lú lẫn, mê sảng hoặc hành vi bất thường ở người mắc cúm, trong đó có những người sử dụng oseltamivir. Tuy nhiên, chưa thể xác định mọi trường hợp đều do thuốc gây ra, vì bản thân bệnh cúm cũng có thể liên quan đến các dấu hiệu, biểu hiện trên hệ thần kinh.

Cần theo dõi sát trẻ em và người có biểu hiện thay đổi hành vi trong thời gian mắc bệnh. Nếu xuất hiện lú lẫn, ảo giác, co giật hoặc khó đánh thức, cần đưa người bệnh đi cấp cứu.

Những ai cần được đánh giá sớm khi mắc cúm A?

Một số nhóm có nguy cơ gặp biến chứng cúm cao hơn và cần được liên hệ cơ sở y tế sớm khi xuất hiện triệu chứng.

Các nhóm cần lưu ý gồm:

• Trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi.
• Người từ 65 tuổi trở lên.
• Phụ nữ mang thai hoặc mới sinh.
• Người mắc bệnh tim mạch, hen suyễn, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường hoặc bệnh thận…
• Người suy giảm miễn dịch do bệnh lý hoặc điều trị.
• Người có triệu chứng cúm nặng, tiến triển nhanh hoặc bệnh nền trở nặng.

Ở những nhóm này, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc chỉ định điều trị kháng virus sớm khi nghi ngờ cúm, không nhất thiết phải chờ kết quả xét nghiệm trong mọi trường hợp. Việc điều trị sau 48 giờ vẫn có thể cần thiết nếu bệnh nặng hoặc người bệnh có nguy cơ biến chứng cao.

Cần làm gì khi nghi mắc cúm A hoặc đã dùng Tamiflu?

Khi xuất hiện triệu chứng nghi cúm, người bệnh nên được thăm khám, đánh giá theo chuyên khoa dựa trên tình trạng sức khỏe, thời điểm khởi phát và các yếu tố nguy cơ. Không nên tự mua thuốc hoặc dùng đơn thuốc của người khác.

Nếu đã tự dùng Tamiflu, hãy thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về liều lượng đã sử dụng, thời điểm bắt đầu và các thuốc đang dùng kèm. Không tự tăng liều, dùng thêm thuốc khác hoặc thay đổi liệu trình khi chưa được hướng dẫn.

Người đang điều trị theo đơn nên sử dụng thuốc đúng hướng dẫn. Nếu quên liều, nôn ngay sau khi uống hoặc gặp tác dụng phụ, hãy tham vấn với bác sĩ cách xử trí thay vì tự uống bù hoặc ngừng thuốc.

Bên cạnh đó, người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước theo tình trạng sức khỏe và hạn chế tiếp xúc gần để giảm lây nhiễm sang người khác. Các biện pháp này hỗ trợ chăm sóc nhưng không thay thế thuốc điều trị khi có chỉ định.

Cần đến cơ sở y tế khẩn cấp nếu xuất hiện các biểu hiện nặng như khó thở, đau ngực kéo dài, lú lẫn, co giật, tím tái hoặc tình trạng mất nước nghiêm trọng.

Tự ý dùng Tamiflu khi mắc cúm A có thể dẫn đến sử dụng thuốc không phù hợp, gặp tác dụng phụ hoặc bỏ qua những dấu hiệu cần thăm khám. Tamiflu có vai trò rất quan trọng trong điều trị bệnh cúm, nhưng chỉ định cần được cân nhắc theo tình trạng cụ thể. Khi có triệu chứng nghi cúm, đặc biệt ở người thuộc nhóm nguy cơ cao, nên thăm khám theo chuyên khoa sớm để được đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp.