Trẻ sơ sinh bị sổ mũi, thở khò khè: Dấu hiệu nguy hiểm và cách xử trí

Tiếng thở khò khè hay tình trạng sổ mũi ở trẻ sơ sinh có thể là biểu hiện của nhiều vấn đề, từ cảm lạnh thông thường đến các bệnh lý hô hấp phức tạp hơn. Trong khi nhiều trường hợp có thể được điều trị nhẹ nhàng tại nhà, một số khác lại ẩn chứa những nguy cơ đe dọa đến tính mạng của bé. Chính vì vậy, việc nắm vững các dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay lập tức, cùng với cách xử trí đúng đắn và kịp thời tại nhà là kiến thức vô cùng quan trọng mà bất kỳ phụ huynh nào cũng cần trang bị để bảo vệ con yêu khỏi những rủi ro không đáng có.

Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị sổ mũi, thở khò khè là gì?

Trẻ sơ sinh sở hữu hệ miễn dịch chưa hoàn thiện cùng cấu trúc đường thở còn nhỏ hẹp, do đó các bé rất dễ gặp phải tình trạng sổ mũi kèm theo tiếng thở khò khè. Những triệu chứng này có thể xuất phát từ những viêm nhiễm thông thường cho đến các vấn đề sức khỏe phức tạp hơn. Dưới đây là những nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này ở trẻ.

Các bệnh nhiễm trùng do virus

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến trẻ sơ sinh gặp khó khăn khi hô hấp. Các bệnh lý thường gặp bao gồm cảm lạnh thông thường, viêm phế quản hoặc bệnh viêm thanh khí phế quản cấp. Đặc biệt, virus hợp bào hô hấp (RSV) là tác nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản, làm viêm, phù nề các đường dẫn khí nhỏ trong phổi trẻ sơ sinh.

Phản ứng dị ứng

Cơ thể nhạy cảm của trẻ có thể phản ứng với các tác nhân từ môi trường hoặc thực phẩm. Dị ứng với đạm trong sữa bò, phấn hoa hoặc bụi nhà sẽ kích thích niêm mạc đường hô hấp tiết nhiều dịch nhầy, gây nghẹt mũi và khò khè.

Hen suyễn

Ngoài ra, hen suyễn cũng là một nguyên nhân đáng lưu ý, thường bùng phát khi trẻ bị nhiễm trùng hoặc tiếp xúc với dị nguyên, với các biểu hiện thường nặng hơn vào ban đêm.

Tác động từ môi trường sống

Hệ hô hấp non nớt của trẻ sơ sinh rất dễ bị tổn thương bởi các yếu tố kích ứng bên ngoài. Việc hít phải khói thuốc lá thụ động hoặc sống trong môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi sẽ khiến đường thở của bé bị viêm sưng và co thắt.

Trào ngược dạ dày thực quản

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) khiến axit từ dạ dày trào ngược lên cổ họng, gây kích ứng và viêm đường hô hấp trên, dẫn đến tiếng thở khò khè.

Các bệnh lý tại phổi

Trong một số trường hợp ít gặp nhưng nghiêm trọng hơn, sổ mũi và khò khè có thể là dấu hiệu của viêm phổi, thường là biến chứng sau một đợt cảm lạnh. Bên cạnh đó, những trẻ sinh non có thể mắc các bệnh phổi mãn tính như loạn sản phế quản phổi, khiến hệ hô hấp yếu hơn trẻ bình thường.

Dấu hiệu gợi ý trẻ sổ mũi, khò khè cần đến cơ sở y tế

Khi trẻ sơ sinh gặp tình trạng nghẹt mũi và thở khò khè, các biểu hiện ban đầu thường là khó ngủ, quấy khóc, hắt hơi và chảy nước mũi. Tuy nhiên, cha mẹ cần theo dõi sát sao và đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế nếu nhận thấy những dấu hiệu cảnh báo sức khỏe và hô hấp dưới đây:

• Thở bằng miệng: Trẻ thở bằng miệng do mũi bị tắc nghẽn, dẫn đến khô rát họng, đồng thời dịch nhầy chảy xuống cổ họng kích thích gây ho và nôn trớ.
• Quá trình bú mẹ gặp khó khăn: Trẻ không thể bú liên tục mà phải dừng lại để thở bằng miệng, dẫn đến bú kém và rất dễ bị sặc.
• Xuất hiện các dấu hiệu suy hô hấp rõ rệt: Như nhịp thở nhanh bất thường, thở dốc, hai cánh mũi phập phồng hoặc lồng ngực bị co rút lõm sâu khi hít vào.
• Màu sắc da của trẻ thay đổi: Vùng môi, quanh miệng hoặc móng tay chuyển sang màu xanh tím, xám ngoét do thiếu oxy.
• Sốt cao: Trẻ sốt cao kéo dài không hạ, cơ thể lừ đừ, bỏ bú hoặc ăn uống kém hiệu quả.

Cha mẹ cần làm gì khi trẻ nghẹt mũi kèm thở khò khè?

Khi trẻ nhỏ gặp phải tình trạng nghẹt mũi đi kèm với tiếng thở khò khè, cha mẹ cần bình tĩnh và áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà để giúp con dễ chịu hơn, đồng thời theo dõi sát sao để xử lý kịp thời các tình huống nguy cấp:

• Tăng cường cho trẻ uống đủ chất lỏng: Như nước lọc, nước canh, sữa mẹ hoặc sữa công thức để giúp làm loãng dịch nhầy, giúp trẻ dễ khạc hoặc dễ hút đờm hơn.
• Làm sạch mũi: Nhỏ nước muối sinh lý để làm mềm gỉ mũi và loãng dịch, sau đó dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng để nhẹ nhàng lấy dịch nhầy ra ngoài, giúp đường thở thông thoáng.
• Duy trì độ ẩm trong phòng: Dùng máy phun sương hoặc cho trẻ ngồi trong phòng tắm có hơi nước ấm để làm dịu niêm mạc mũi và giảm bớt cảm giác khô rát, khó chịu.
• Giữ môi trường sống trong lành: Tránh xa khói thuốc lá, bụi bẩn hay các mùi hương nồng gắt vì chúng là những tác nhân khiến tình trạng kích ứng và khó thở trở nên trầm trọng hơn.
• Hỗ trợ tư thế ngủ cho trẻ lớn: Kê thêm gối dưới đệm để nâng nhẹ phần đầu, giúp dịch mũi thoát ra dễ dàng hơn và giảm bớt tình trạng nghẹt khi nằm.
• Giúp trẻ thư giãn và nghỉ ngơi: Vỗ về để trẻ không quấy khóc hay căng thẳng vì điều này có thể làm tăng áp lực lên hệ hô hấp, khiến trẻ càng khó thở hơn.
• Không tự ý mua và cho trẻ uống thuốc: Không dùng các loại thuốc ho hay thuốc cảm lạnh không kê đơn, đặc biệt là với trẻ sơ sinh, khi chưa có sự đồng ý và hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ.
• Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức: Nếu nhận thấy trẻ khó thở, thở dốc hoặc tiếng khò khè ngày càng nặng, vì đây có thể là dấu hiệu của hen suyễn hoặc nhiễm trùng phổi nguy hiểm.

Trẻ sơ sinh bị sổ mũi, thở khò khè là vấn đề đòi hỏi sự quan tâm và theo dõi sát sao từ phía cha mẹ. Việc trang bị kiến thức về các dấu hiệu nguy hiểm và áp dụng các biện pháp xử trí đúng cách không chỉ giúp làm giảm sự khó chịu cho bé mà còn là ngăn ngừa các biến chứng hô hấp nghiêm trọng. Hãy luôn nhớ rằng, trong mọi trường hợp nghi ngờ hoặc khi các triệu chứng trở nặng, việc tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của trẻ.