Có nên đeo bao tay cho trẻ sơ sinh không? Khi nào nên tháo bao tay cho trẻ?

Đeo bao tay cho trẻ là thói quen quen thuộc của nhiều gia đình Việt khi có em bé chào đời. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu sản nhi hiện đại, việc bọc kín đôi bàn tay của trẻ sơ sinh quá lâu không những không mang lại lợi ích lâu dài mà còn gây cản trở khả năng khám phá thế giới, ảnh hưởng tới sự phát triển não bộ và tiềm ẩn rủi ro tai nạn nguy hiểm cho các ngón tay của bé.

Có nên đeo bao tay cho trẻ sơ sinh?

Cha mẹ không nên đeo bao tay thường xuyên và kéo dài cho em bé. Việc sử dụng bao tay chỉ thực sự cần thiết trong 2 đến 4 tuần đầu sau sinh khi cơ chế tự điều hòa thân nhiệt của trẻ chưa hoàn thiện hoặc khi thời tiết quá lạnh. Ngay khi trẻ bước sang tháng thứ hai, phụ huynh nên tháo bỏ hoàn toàn bao tay để đôi bàn tay bé được tự do tiếp xúc.

Bàn tay là một trong những cơ quan chứa mật độ thụ thể xúc giác cao nhất trên cơ thể trẻ sơ sinh. Khi không bị ngăn cách bởi lớp vải bao tay, em bé có thể tự do xòe ngón tay, chạm vào da mẹ, mút ngón tay hoặc sờ vào chăn gối. Những tiếp xúc cơ học đơn giản này gửi hàng triệu tín hiệu thần kinh về vỏ não, giúp kích thích sự phát triển não bộ, hoàn thiện khả năng phản xạ và đặt nền móng cho kỹ năng vận động tinh sau này.

Tác hại khi đeo bao tay kéo dài cho trẻ sơ sinh

Dù xuất phát từ ý định bảo vệ con, việc cha mẹ đeo bao tay cho trẻ sơ sinh liên tục trong nhiều tháng có thể dẫn đến những tác hại không ngờ:

Cản trở phát triển xúc giác và khả năng vận động tinh

Trẻ bị đeo bao tay suốt ngày đêm sẽ bị tước đi cơ hội luyện tập phản xạ cầm nắm tự nhiên. Ngón tay của trẻ luôn trong trạng thái bị bó gập, không được xòe rộng hay vươn dài. Sự thiếu hụt kích thích xúc giác kéo dài khiến phản xạ phối hợp tay - mắt của trẻ bị chậm hơn so với lứa tuổi, dẫn đến việc trẻ chậm biết cầm nắm đồ vật hoặc chậm học các kỹ năng vận động tinh.

Nguy cơ hoại tử ngón tay do hội chứng chỉ quấn 

Đây là tai nạn y khoa đáng sợ nhất liên quan đến bao tay trẻ sơ sinh. Mặt trong của các loại bao tay vải thường có những sợi chỉ thừa tưa ra. Khi em bé ngọ nguậy ngón tay, sợi chỉ nhỏ có thể vô tình quấn chặt xung quanh đốt ngón tay của bé như một sợi dây garo. Do trẻ sơ sinh chưa biết nói và ngón tay bị che kín bên trong bao tay, sự siết chặt này làm cản trở tuần hoàn máu, dẫn đến bầm tím, sưng nề và rủi ro hoại tử ngón tay phải tháo khớp nếu không phát hiện kịp thời.

Tăng nguy cơ nhiễm khuẩn do bao tay ẩm ướt mồ hôi

Trẻ sơ sinh có thói quen đưa tay lên miệng mút hoặc liếm. Khi đeo bao tay, nước bọt và mồ hôi tay của bé sẽ làm lớp vải bị ướt sũng. Môi trường ẩm ướt kết hợp với vi khuẩn trong không khí bám vào bao tay vải sẽ tạo thành ổ vi khuẩn ngay sát miệng bé, dễ gây viêm da, nấm miệng hoặc nhiễm trùng đường tiêu hóa khi em bé mút bao tay.

Khi nào nên tháo bao tay cho trẻ sơ sinh?

Các bác sĩ khuyến cáo mốc thời gian chuẩn xác để tháo bao tay cho em bé như sau:

• Trong 2 - 4 tuần đầu tiên: Cha mẹ có thể đeo bao tay mỏng cho trẻ để giữ ấm trong giai đoạn thân nhiệt bé chưa ổn định. Tuy nhiên, ngay cả trong tháng đầu, vào ban ngày khi em bé thức chơi, cha mẹ vẫn nên tháo bao tay ra để bé được tự do co duỗi.
• Từ 1 tháng tuổi trở đi: Cha mẹ nên chủ động tháo bao tay dần dần. Chỉ nên đeo bao tay vào ban đêm nếu phòng ngủ quá lạnh hoặc khi đưa bé ra ngoài trời gió.
• Từ 2 tháng tuổi trở đi: Bắt buộc nên tháo bỏ bao tay hoàn toàn. Lúc này, trung khu thần kinh điều hòa thân nhiệt của bé đã hoạt động hiệu quả hơn và trẻ cần đôi bàn tay tự do để tập lẫy, tập với đồ chơi và đưa tay vào miệng khám phá.

Giải pháp thay thế an toàn giúp bé không tự cào xước mặt

Nhiều phụ huynh lo lắng tháo bao tay ra em bé sẽ dùng móng tay tự cào rách da mặt. Dưới đây là các giải pháp thay thế an toàn và khoa học:

• Thường xuyên cắt tỉa móng tay cho bé: Dùng bộ bấm móng tay chuyên dụng cho trẻ sơ sinh để cắt ngắn và mài dũa đầu móng tay tròn nhẵn 2 - 3 lần/tuần. Thời điểm cắt móng tay tốt nhất là sau khi bé vừa tắm xong (móng tay mềm) hoặc khi bé đang ngủ say.
• Giữ ẩm da mặt cho bé: Thoa kem dưỡng ẩm lành tính dành riêng cho trẻ sơ sinh để da bé không bị khô ngứa, từ đó giảm phản xạ tự cào lên mặt.
• Mặc áo dài tay trùm qua bàn tay khi cần: Nếu bé bị sốt hoặc quá ngứa ngáy, cha mẹ có thể chọn các loại áo sơ sinh có phần gấu tay áo thiết kế lật ngược được để che nhẹ đầu ngón tay thay vì dùng bao tay thắt chun.

Trong những tuần đầu bắt buộc phải đeo bao tay giữ ấm cho bé, cha mẹ cần tuân thủ các nguyên tắc an toàn nghiêm ngặt sau:

• Lộn trái bao tay kiểm tra chỉ thừa: Trước khi đeo bao tay mới cho bé, cha mẹ bắt buộc phải lộn ngược mặt trong của bao tay ra ngoài, dùng kéo cắt sạch tất cả các dải chỉ thừa hoặc đường may nổi xơ xác.
• Chọn chất liệu 100% cotton thoáng mát: Chọn bao tay làm từ vải cotton tự nhiên, mềm mại, co giãn tốt và thấm hút mồ hôi. Tránh mua bao tay làm từ sợi tổng hợp ni lông gây bí bách.
• Chọn bao tay có chun bo mềm mại: Tránh dùng bao tay có dải chun siết quá chặt quanh cổ tay bé vì sẽ làm cản trở tuần hoàn máu. Ưu tiên chọn loại bao tay có phần cổ tay dệt bo nẹp rộng.
• Thay bao tay thường xuyên: Thay bao tay mới ngay khi thấy bao tay bị ẩm ướt do em bé mút hoặc đổ mồ hôi. Giặt sạch bao tay bằng xà phòng giặt đồ sơ sinh chuyên dụng và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời.

Việc có nên đeo bao tay cho trẻ sơ sinh hay không phụ thuộc vào nhu cầu và tình trạng của từng bé. Cha mẹ nên ưu tiên để trẻ được cử động bàn tay tự nhiên, đồng thời cắt móng tay gọn gàng và theo dõi da tay thường xuyên. Nếu sử dụng bao tay, cần chọn loại vừa vặn, chất liệu mềm thoáng và tháo ra kiểm tra định kỳ để hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến làn da và tuần hoàn của trẻ.