Trẻ sơ sinh phì nước bọt khi ngủ có sao không? Nguyên nhân và cách xử trí

Nước bọt có vai trò giữ ẩm khoang miệng và hỗ trợ quá trình tiêu hóa. Ở trẻ nhỏ, khả năng kiểm soát môi và nuốt nước bọt còn đang hoàn thiện nên nước bọt có thể chảy ra ngoài hoặc tạo thành những bong bóng nhỏ quanh miệng. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn cần quan sát toàn trạng của trẻ để nhận biết những trường hợp cần thăm khám.

Trẻ sơ sinh phì nước bọt khi ngủ có bình thường không?

Trong nhiều trường hợp, phì hoặc chảy nước bọt khi ngủ có thể là biểu hiện sinh lý. Ở trẻ nhỏ, hiện tượng tiết nhiều nước bọt thường rõ hơn từ khoảng 2 - 3 tháng tuổi. Đây là giai đoạn hoạt động của tuyến nước bọt tăng lên trong khi khả năng kiểm soát và nuốt lượng nước bọt dư vẫn đang hoàn thiện.

Do đó, nước bọt có thể đọng quanh môi, chảy xuống cằm hoặc tạo thành các bong bóng nhỏ. Nếu trẻ vẫn thở đều, màu da bình thường, bú tốt và tăng trưởng phù hợp, cha mẹ có thể tiếp tục theo dõi.

Ngược lại, nếu lượng nước bọt tăng đột ngột hoặc trẻ đồng thời bú kém, khó nuốt, thường xuyên ho sặc hay có bất thường về hô hấp, cần được bác sĩ đánh giá.

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh phì nước bọt khi ngủ

Không phải mọi trường hợp đều liên quan đến bệnh lý. Hiện tượng này có thể xuất phát từ quá trình phát triển bình thường của trẻ hoặc liên quan đến một số vấn đề ở đường hô hấp và tiêu hóa.

Tăng tiết nước bọt và khả năng nuốt chưa hoàn thiện

Trong những tháng đầu đời, trẻ có thể tạo ra lượng nước bọt nhiều hơn khả năng kiểm soát bằng môi và nuốt xuống. Nước bọt vì thế dễ đọng quanh miệng, chảy ra ngoài hoặc tạo thành những bong bóng nhỏ, kể cả trong lúc ngủ.

Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp và thường không cần điều trị nếu trẻ vẫn khỏe mạnh. Khi khả năng phối hợp giữa môi, lưỡi và động tác nuốt phát triển tốt hơn, hiện tượng chảy nước bọt có thể giảm dần.

Khi lớn hơn, trẻ cũng thường đưa tay hoặc đồ vật lên miệng để khám phá môi trường, mút tay hoặc tạo bong bóng nước bọt. Những biểu hiện này thường liên quan đến quá trình phát triển và khám phá môi trường của trẻ.

Việc tiết nhiều nước bọt cũng không đồng nghĩa trẻ chắc chắn đang mọc răng. Hiện tượng này có thể bắt đầu từ khoảng 2 - 3 tháng tuổi, trong khi chiếc răng đầu tiên thường xuất hiện muộn hơn.

Nghẹt mũi hoặc khó chịu ở đường hô hấp trên

Trẻ nhỏ chủ yếu thở bằng mũi. Khi bị nghẹt mũi do cảm lạnh hoặc kích ứng đường hô hấp trên, trẻ có thể khó chịu hơn khi bú và ngủ. Nếu đồng thời há miệng nhiều, nước bọt cũng có thể dễ chảy ra ngoài hơn.

Nếu trẻ chỉ nghẹt mũi nhẹ nhưng vẫn bú tốt, thở thoải mái và sinh hoạt bình thường, cha mẹ có thể tiếp tục theo dõi và chăm sóc theo hướng dẫn phù hợp với độ tuổi.

Ngược lại, nếu trẻ thở nhanh, co kéo lồng ngực, cánh mũi phập phồng, bú kém do khó thở hoặc giảm tỉnh táo, cần đưa trẻ đi khám sớm.

Trào ngược ở trẻ nhỏ

Trào ngược dạ dày - thực quản khá thường gặp ở trẻ nhỏ do hệ tiêu hóa còn đang phát triển. Sữa có thể trào ngược lên thực quản hoặc miệng, khiến trẻ xuất hiện biểu hiện trớ, ọc, nuốt nhiều lần hoặc khó chịu sau bú.

Tuy nhiên, phì nước bọt đơn độc không đủ để kết luận trẻ bị trào ngược. Nếu trẻ thường xuyên nôn trớ nhiều, khó chịu khi bú, từ chối bú hoặc tăng cân chưa đạt, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân.

Ngay cả khi trẻ hay trớ hoặc có trào ngược, tư thế ngủ an toàn vẫn là nằm ngửa trên bề mặt chắc, phẳng và không nghiêng. Không kê cao đầu nôi hoặc tự cho trẻ nằm nghiêng, nằm sấp với mục đích hạn chế trào ngược.

Kích ứng da do tiếp xúc với nước bọt

Phì hoặc chảy nước bọt kéo dài có thể khiến vùng da quanh miệng, cằm và cổ thường xuyên bị ẩm. Nước bọt kết hợp với ma sát từ quần áo hoặc khăn lau có thể làm da đỏ, khô hoặc kích ứng.

Đây là hậu quả của việc da tiếp xúc với nước bọt trong thời gian dài, không phải nguyên nhân khiến trẻ tiết nước bọt nhiều hơn.

Cha mẹ nên dùng khăn mềm để thấm nhẹ thay vì lau chà nhiều lần. Nếu da quanh miệng hoặc cằm đỏ kéo dài, nứt, rỉ dịch hoặc trẻ khó chịu nhiều, nên hỏi nhân viên y tế về cách chăm sóc và sản phẩm bảo vệ da phù hợp với trẻ nhỏ.

Cha mẹ nên làm gì khi trẻ phì nước bọt lúc ngủ?

Nếu trẻ không có biểu hiện bất thường, cha mẹ chủ yếu cần giữ vùng da quanh miệng sạch, theo dõi toàn trạng và duy trì môi trường ngủ an toàn.

Một số biện pháp có thể thực hiện gồm:

• Lau nước bọt nhẹ nhàng: Dùng khăn mềm, sạch để thấm nước bọt quanh môi, cằm và vùng cổ. Không chà xát mạnh vì có thể làm da kích ứng.
• Giữ vùng da khô thoáng: Thay áo hoặc khăn khi vùng cổ, ngực bị ẩm nhiều. Nếu da thường xuyên đỏ, có thể trao đổi với nhân viên y tế về sản phẩm tạo hàng rào bảo vệ da phù hợp.
• Theo dõi việc bú, nuốt và hô hấp: Chú ý những thay đổi bất thường so với sinh hoạt hằng ngày của trẻ.
• Không tự dùng thuốc: Không tự cho trẻ dùng thuốc điều trị trào ngược, thuốc cảm hoặc sản phẩm làm giảm tiết nước bọt chỉ dựa trên hiện tượng phì nước bọt.
• Không áp dụng mẹo dân gian chưa rõ độ an toàn: Không bôi các chất không rõ thành phần quanh miệng hoặc trong khoang miệng trẻ.
• Duy trì tư thế ngủ an toàn: Với trẻ dưới 1 tuổi, nên đặt trẻ nằm ngửa khi bắt đầu mỗi giấc ngủ trên bề mặt chắc, phẳng và không nghiêng.
• Giữ khu vực ngủ an toàn: Không đặt gối, chăn rời, thú bông hoặc các vật mềm cạnh trẻ khi ngủ.

Không kê gối, nâng đầu nệm hoặc cho trẻ nằm nghiêng chỉ vì chảy nước bọt khi ngủ. Đồng thời, cần tháo yếm và không đặt khăn hoặc vật liệu mềm quanh cổ trẻ trong lúc ngủ.

Bên cạnh đó, cha mẹ nên chú ý những thay đổi về khả năng bú, nhịp thở, màu da, mức độ tỉnh táo và sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Đây là những thông tin quan trọng hơn lượng nước bọt đơn thuần khi đánh giá xem trẻ có cần được thăm khám hay không.

Khi nào trẻ phì nước bọt cần đi khám?

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu tình trạng phì hoặc chảy nước bọt tăng nhiều bất thường hoặc xuất hiện cùng các biểu hiện như:

• Bú kém hoặc từ chối bú.
• Khó nuốt, ho hoặc sặc thường xuyên khi bú.
• Nôn trớ nhiều kèm khó chịu rõ rệt.
• Tăng cân chưa đạt so với kỳ vọng.
• Nghẹt mũi nhiều hoặc xuất hiện tiếng thở bất thường.
• Sốt, lừ đừ hoặc có biểu hiện không khỏe.
• Nước bọt tăng đột ngột rõ rệt so với bình thường.
• Da quanh miệng, cằm hoặc cổ kích ứng nhiều và không cải thiện khi chăm sóc thông thường.

Nếu trẻ khó thở, tím tái, co kéo lồng ngực, giảm phản ứng hoặc khó đánh thức, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay. Chảy nước bọt đột ngột kèm khó nuốt hoặc khó thở cũng cần được đánh giá khẩn cấp vì có thể liên quan đến vấn đề đường thở hoặc khả năng nuốt.

Trẻ sơ sinh phì nước bọt khi ngủ thường không đáng lo nếu trẻ vẫn bú tốt, thở bình thường và phát triển phù hợp. Cha mẹ nên chăm sóc vùng da quanh miệng, duy trì môi trường ngủ an toàn và theo dõi các biểu hiện đi kèm. Nếu trẻ khó bú, khó nuốt hoặc có bất thường về hô hấp, cần đưa trẻ đi khám để được đánh giá.