Trẻ sơ sinh bị hắt hơi thở khò khè có nguy hiểm không? Những điều cha mẹ cần biết

Hắt hơi, thở khò khè ở trẻ sơ sinh là biểu hiện không hiếm gặp, nhưng lại khiến nhiều bậc cha mẹ đứng ngồi không yên. Trong nhiều trường hợp, đây chỉ là phản ứng sinh lý do đường thở của bé còn hẹp và nhạy cảm với môi trường xung quanh. Tuy nhiên, nếu đi kèm các dấu hiệu bất thường, tình trạng này có thể là lời cảnh báo sớm của bệnh lý hô hấp.

Trẻ sơ sinh bị hắt hơi thở khò khè có nguy hiểm không?

Trẻ sơ sinh bị hắt hơi kèm thở khò khè không phải lúc nào cũng nguy hiểm, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc chủ yếu vào nguyên nhân, tần suất và các triệu chứng đi kèm. Trong nhiều trường hợp, đây chỉ là phản xạ sinh lý bình thường. Do cấu trúc đường hô hấp của trẻ còn hẹp, niêm mạc mũi mỏng và nhạy cảm, chỉ cần một lượng nhỏ dịch nhầy, bụi hoặc không khí khô cũng có thể khiến trẻ hắt hơi và phát ra tiếng khò khè khi thở.

Tuy nhiên, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý nếu tình trạng này kéo dài hoặc tiến triển nặng hơn. Hắt hơi, thở khò khè có thể liên quan đến viêm mũi họng, viêm tiểu phế quản, nhiễm trùng đường hô hấp trên, trào ngược dạ dày thực quản hoặc dị ứng môi trường. Những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm có thể là trẻ thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bỏ bú, bú kém, sốt, tím tái môi hoặc đầu chi, quấy khóc nhiều, ngủ li bì.

Cha mẹ cần giữ đường thở thông thoáng, vệ sinh mũi đúng cách bằng nước muối sinh lý, đảm bảo môi trường sống sạch sẽ, đủ độ ẩm và duy trì nguồn dinh dưỡng phù hợp để giúp trẻ hồi phục và phòng biến chứng. Khi có dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và đánh giá chính xác.

Nguyên nhân gây thở khò khè ở trẻ sơ sinh

Do đặc điểm giải phẫu của trẻ nhỏ với đường thở hẹp, niêm mạc mỏng và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, chỉ một tác động nhỏ cũng có thể gây ra tiếng khò khè khi thở. Dưới đây là những nguyên nhân gây nên hiện tượng thở khò khè ở trẻ sơ sinh:

Hen suyễn sớm

Hen suyễn là một trong những nguyên nhân thường được nghĩ đến khi trẻ có biểu hiện thở khò khè, hắt hơi tái diễn. Ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi, hen có thể chưa biểu hiện điển hình nhưng tình trạng viêm và tăng phản ứng đường thở khiến niêm mạc phù nề, co thắt phế quản, gây khó thở và khò khè. Triệu chứng thường nặng hơn vào ban đêm, khi thời tiết thay đổi hoặc khi trẻ tiếp xúc với các yếu tố kích thích như khói thuốc lá, bụi mịn, lông thú nuôi.

Phản ứng dị ứng

Dị ứng với các dị nguyên trong không khí (bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc) hoặc dị ứng thức ăn có thể kích hoạt phản ứng viêm, làm co hẹp đường thở. Khi luồng khí đi qua đường dẫn khí bị thu hẹp, trẻ sẽ phát ra tiếng khò khè hoặc rít khi thở. Trẻ có cơ địa dị ứng thường kèm theo các dấu hiệu khác như hắt hơi nhiều, chảy mũi trong, viêm da cơ địa.

Trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng phổ biến ở trẻ sơ sinh do cơ thắt thực quản dưới chưa hoàn thiện. Dịch dạ dày trào ngược có thể kích thích đường thở hoặc vi hít vào phổi, gây viêm, phù nề niêm mạc hô hấp dưới, từ đó dẫn đến khò khè. Trẻ thường khò khè nhiều hơn sau bú, khi nằm ngay sau ăn hoặc vào ban đêm. 

Nhiễm trùng đường hô hấp

Nhiễm trùng đường hô hấp là nguyên nhân quan trọng cần được lưu ý. Các bệnh lý đường hô hấp dưới như viêm tiểu phế quản, viêm phổi thường gây khò khè rõ rệt, kèm theo thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bú kém. Trong khi đó, nhiễm trùng đường hô hấp trên như cảm lạnh chủ yếu gây nghẹt mũi, tiếng thở ồn, ít khi gây khò khè thực sự. Trường hợp nghi ngờ nhiễm trùng, trẻ cần được thăm khám y tế sớm để đánh giá và điều trị phù hợp.

Những lưu ý khi chăm sóc trẻ

Thở khò khè ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ phần lớn có liên quan đến các yếu tố sinh lý, đặc biệt trong năm đầu đời khi hệ tiêu hóa và hô hấp chưa hoàn thiện. Khi chăm sóc trẻ, cha mẹ cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Điều chỉnh chế độ bú hợp lý: Không nên cho trẻ bú quá no trong một cữ. Chia nhỏ lượng sữa, tăng số lần bú giúp hạn chế tình trạng trào ngược dạ dày thực quản.
• Đảm bảo tư thế bú đúng: Với trẻ bú mẹ, cần đảm bảo trẻ ngậm bắt vú đúng khớp để hạn chế nuốt hơi. Với trẻ bú bình, nên giữ bình sữa nghiêng để sữa luôn ngập núm vú, tránh trẻ nuốt nhiều không khí.
• Giúp trẻ ợ hơi sau bú: Sau mỗi cữ bú, cần bế trẻ thẳng người và vỗ ợ hơi trước khi đặt trẻ nằm, kể cả ban đêm, nhằm giảm nguy cơ trào ngược và khó thở.
• Theo dõi sát các dấu hiệu bất thường: Trẻ dưới 3 tháng tuổi có biểu hiện thở khò khè kèm sốt, bú kém, quấy khóc nhiều cần được đưa đi khám sớm. Ở trẻ lớn hơn, nếu xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm như tím tái, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, mệt lả, cần đến cơ sở y tế ngay.
• Dinh dưỡng và bù nước: Trong trường hợp khò khè liên quan đến nhiễm trùng hô hấp, cần cho trẻ uống đủ nước, bổ sung vitamin và điện giải theo hướng dẫn của bác sĩ để nâng cao sức đề kháng.

Tình trạng trẻ sơ sinh bị hắt hơi thở khò khè phần lớn xuất phát từ các nguyên nhân sinh lý hoặc những rối loạn hô hấp nhẹ và có thể cải thiện nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của một số bệnh lý hô hấp hoặc tiêu hóa cần được theo dõi sát. Vì vậy, cha mẹ không nên chủ quan mà cần quan sát kỹ các biểu hiện đi kèm, duy trì môi trường sống sạch sẽ, chế độ dinh dưỡng phù hợp và đưa trẻ đi khám kịp thời khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.