Trẻ nhiễm virus RSV gây viêm phổi có nguy hiểm không? Những điều cần lưu ý

Nhiễm virus RSV ở trẻ em, nhất là trẻ sơ sinh và trẻ dưới 2 tuổi, có thể gây viêm phổi với mức độ từ nhẹ đến nặng. Trong một số trường hợp, bệnh diễn tiến phức tạp, ảnh hưởng đến chức năng hô hấp và sức khỏe của trẻ. Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ mức độ nguy hiểm của viêm phổi do RSV và những lưu ý quan trọng trong quá trình theo dõi, điều trị cho trẻ.

Trẻ nhiễm virus RSV gây viêm phổi có nguy hiểm không?

Nhiễm virus hợp bào hô hấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm đường hô hấp dưới ở trẻ nhỏ, đặc biệt là viêm tiểu phế quản và viêm phổi. Phần lớn trẻ nhiễm RSV chỉ biểu hiện triệu chứng nhẹ, tương tự cảm lạnh thông thường như ho, sổ mũi, hắt hơi và có thể tự hồi phục sau 1-2 tuần nếu được chăm sóc phù hợp.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, RSV có thể gây viêm phổi và diễn tiến nặng, nhất là ở trẻ sơ sinh, trẻ dưới 6 tháng tuổi, trẻ sinh non, trẻ có bệnh nền tim phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch. Khi virus tấn công sâu vào đường hô hấp dưới, trẻ có nguy cơ xuất hiện các biểu hiện nghiêm trọng như thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, khò khè, tím môi đầu chi, sốt cao kéo dài, bú kém hoặc bỏ bú hoàn toàn. Những dấu hiệu này cho thấy chức năng hô hấp của trẻ đang bị ảnh hưởng và cần được can thiệp y tế kịp thời.

Về mặt y khoa, viêm phổi do RSV có thể dẫn đến suy hô hấp, rối loạn trao đổi khí và phải nhập viện để theo dõi, thở oxy hoặc hỗ trợ hô hấp. Dù tỷ lệ tử vong không cao, nhưng bệnh có thể gây biến chứng nặng nếu phát hiện muộn hoặc xử trí không đúng cách. Do đó, việc nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi cần thiết giúp hạn chế nguy cơ và bảo vệ sức khỏe hô hấp lâu dài cho trẻ.

Biến chứng của bệnh viêm phổi do RSV

Viêm phổi do virus hợp bào hô hấp (RSV) không chỉ gây tổn thương nghiêm trọng tại đường hô hấp dưới mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người cao tuổi và những đối tượng có bệnh lý nền hoặc suy giảm miễn dịch. Mức độ biến chứng phụ thuộc vào độ tuổi, thể trạng, khả năng miễn dịch cũng như thời điểm phát hiện và can thiệp y tế. Dưới đây là những biến chứng thường gặp và đáng lưu ý của viêm phổi do RSV:

Suy hô hấp

Suy hô hấp là biến chứng nghiêm trọng và phổ biến nhất của viêm phổi do RSV. Virus gây viêm lan tỏa tiểu phế quản và phế nang, làm tăng tiết dịch nhầy, phù nề niêm mạc và hẹp lòng đường thở, từ đó cản trở quá trình trao đổi khí. Trẻ có thể xuất hiện thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, tím môi, đầu chi và giảm độ bão hòa oxy máu. Ở các trường hợp nặng, đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng tuổi hoặc sinh non, suy hô hấp có thể tiến triển nhanh và cần hỗ trợ oxy hoặc thở máy.

Nhiễm trùng huyết

Mặc dù RSV là virus, nhưng viêm phổi do RSV có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ của đường hô hấp, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập thứ phát và gây nhiễm trùng huyết. Đây là tình trạng viêm nhiễm toàn thân nguy hiểm, có thể dẫn đến tụt huyết áp, rối loạn đông máu và suy đa cơ quan. Trẻ mắc nhiễm trùng huyết thường có biểu hiện sốt cao hoặc hạ thân nhiệt, lơ mơ, da tái nhợt, thở nhanh và mạch nhanh, cần được cấp cứu và điều trị tích cực.

Hội chứng suy hô hấp cấp tính (ARDS)

ARDS là biến chứng nặng của viêm phổi do RSV, xảy ra khi tổn thương phổi lan rộng khiến phế nang chứa đầy dịch viêm và mất khả năng trao đổi oxy. Tình trạng này dẫn đến giảm oxy máu nghiêm trọng, không đáp ứng với thở oxy thông thường. Trẻ mắc ARDS thường cần thở máy và chăm sóc hồi sức tích cực. Nếu kéo dài, thiếu oxy có thể gây tổn thương các cơ quan quan trọng như não, tim, thận và làm tăng nguy cơ tử vong.

Áp xe phổi

Áp xe phổi là biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, thường liên quan đến nhiễm khuẩn chồng lấp sau viêm phổi do RSV. Tình trạng này xảy ra khi nhu mô phổi bị hoại tử, hình thành ổ mủ khu trú. Biểu hiện lâm sàng bao gồm sốt cao kéo dài, ho nhiều, ho ra đờm mủ, đau ngực và khó thở. Nếu không được điều trị kịp thời, áp xe phổi có thể gây phá hủy mô phổi và dẫn đến các biến chứng nặng như viêm mủ màng phổi, ho ra máu hoặc nhiễm trùng lan rộng.

Chăm sóc trẻ bị viêm phổi do RSV

Bên cạnh việc tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị của bác sĩ, cha mẹ cần chú trọng các biện pháp chăm sóc tại nhà phù hợp với thể trạng và độ tuổi của trẻ như:

• Cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ: Nghỉ ngơi giúp cơ thể trẻ tiết kiệm năng lượng để tập trung chống lại nhiễm trùng. Trẻ nên được ngủ đủ giấc trong không gian yên tĩnh, thông thoáng, hạn chế kích thích để cải thiện chất lượng giấc ngủ và hỗ trợ phục hồi chức năng hô hấp.
• Giữ ấm cơ thể hợp lý: Duy trì thân nhiệt ổn định giúp hạn chế tình trạng nhiễm lạnh làm bệnh nặng hơn. Cha mẹ nên cho trẻ mặc quần áo mềm, thoáng nhưng đủ ấm, tránh quấn ủ quá mức gây tăng thân nhiệt hoặc đổ mồ hôi nhiều.
• Đảm bảo cung cấp đủ nước và dinh dưỡng: Viêm phổi do RSV thường đi kèm sốt, thở nhanh làm tăng nguy cơ mất nước. Trẻ cần được uống đủ nước; với trẻ nhỏ nên chia nhỏ các cữ bú. Thức ăn dạng lỏng, dễ tiêu như cháo, súp giúp bổ sung nước, năng lượng và giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.
• Theo dõi thân nhiệt và hạ sốt đúng cách: Khi trẻ sốt cao, có thể sử dụng thuốc hạ sốt như paracetamol hoặc ibuprofen theo đúng liều lượng và chỉ định y tế. Không tự ý dùng thuốc hoặc phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt để tránh nguy cơ ngộ độc.
• Giữ thông thoáng đường hô hấp: Vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý giúp làm loãng dịch tiết, giảm nghẹt mũi và hỗ trợ hô hấp. Sử dụng máy tạo độ ẩm đúng cách có thể giúp giảm khô đường thở và làm dịu cơn ho.
• Tái khám đúng hẹn và theo dõi dấu hiệu nặng: Cha mẹ cần đưa trẻ tái khám theo lịch hẹn hoặc ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú hoặc lơ mơ, để được can thiệp kịp thời.

Hy vọng bài viết trên đã giúp cha mẹ giải đáp rõ thắc mắc “trẻ nhiễm virus RSV gây viêm phổi có nguy hiểm không”, đồng thời hiểu đúng về mức độ ảnh hưởng và các nguy cơ tiềm ẩn của bệnh. Trên thực tế, đa số trẻ có thể hồi phục nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách, tuy nhiên viêm phổi do RSV vẫn có khả năng gây biến chứng nặng ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ có bệnh lý nền. Vì vậy, cha mẹ cần theo dõi sát các dấu hiệu hô hấp bất thường, chủ động đưa trẻ đi khám khi cần thiết và tuân thủ đầy đủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ để bảo vệ sức khỏe cho trẻ.