Trào ngược dạ dày nằm nghiêng bên nào? Tư thế ngủ đúng giúp giảm ợ nóng hiệu quả

Trào ngược dạ dày là bệnh lý mạn tính, dễ tái phát và thường nặng hơn vào ban đêm do tư thế nằm ngang làm axit dễ trào ngược lên thực quản. Bên cạnh dùng thuốc và điều chỉnh chế độ ăn, việc lựa chọn đúng tư thế nằm ngủ là một trong những biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc giảm triệu chứng, giúp người bệnh ngủ ngon hơn và hạn chế biến chứng lâu dài.

Trào ngược dạ dày nằm nghiêng bên nào tốt nhất?

Đối với người bị trào ngược dạ dày thực quản (GERD), tư thế ngủ không chỉ đơn thuần là sự thoải mái mà còn là một phần của liệu pháp điều trị.

Với câu hỏi này, các chuyên gia tiêu hóa khẳng định: “Nằm nghiêng bên trái là tư thế tối ưu nhất để kiểm soát triệu chứng”.

Sự ưu việt của tư thế này đến từ sự kết hợp giữa cấu trúc giải phẫu và quy luật vật lý:

• Tận dụng trọng lực: Dạ dày có hình chữ J và nằm lệch về bên trái ổ bụng. Khi nằm nghiêng trái, dạ dày nằm thấp hơn thực quản. Lúc này, trọng lực đóng vai trò như một chốt chặn tự nhiên giữ axit dịch vị nằm yên tại đáy dạ dày thay vì tràn lên thực quản.
• Bảo vệ cơ thắt thực quản dưới: Vị trí nối giữa thực quản và dạ dày (góc His) sẽ nằm cao hơn mực chất lỏng trong dạ dày khi bạn nghiêng trái. Điều này giúp giảm áp lực lên van cơ thắt, ngăn chặn tình trạng rò rỉ axit kể cả khi cơ này bị yếu.
• Thúc đẩy tiêu hóa: Tư thế này hỗ trợ quá trình vận chuyển chất thải từ ruột non vào ruột già diễn ra thuận lợi hơn, giảm tình trạng đầy hơi, chướng bụng - vốn là những tác nhân gây áp lực ngược lên dạ dày.

Theo đó, việc duy trì thói quen nằm nghiêng trái mang lại những cải thiện rõ rệt, cụ thể:

• Giảm triệu chứng tức thì: Cắt giảm đáng kể tình trạng ợ nóng ban đêm, ho khan và khàn tiếng sau khi ngủ dậy.
• Ngăn ngừa biến chứng: Giảm thời gian niêm mạc thực quản tiếp xúc với axit, từ đó hạn chế nguy cơ viêm loét, hẹp thực quản hoặc tiền ung thư (Barrett thực quản).
• Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Khi các cơn trào ngược được kiểm soát, bạn sẽ ngủ sâu hơn, không còn bị thức giấc giữa đêm vì cảm giác nóng rát.

Cách nằm nghiêng đúng cho người bị trào ngược dạ dày

Chọn đúng bên nằm mới chỉ là điều kiện cần, thực hiện tư thế đúng cách mới là điều kiện đủ để bạn có một đêm ngon giấc không axit. Dưới đây là hướng dẫn về cách nằm nghiêng đúng cho người mắc trào ngược dạ dày, bạn đọc có thể tham khảo:

Thiết lập tư thế chuẩn

Hãy thực hiện theo các bước sau để đảm bảo cột sống thẳng và dạ dày ổn định:

• Định vị thân người: Nằm nghiêng hoàn toàn sang bên trái. Giữ từ đầu, cổ đến xương sống trên một đường thẳng tự nhiên, tránh vặn vẹo vùng thắt lưng.
• Độ cao lý tưởng: Điểm mấu chốt là giữ cho thực quản luôn cao hơn dạ dày. Bạn nên nâng cao phần đầu và ngực khoảng 15 - 20cm so với bụng.
• Thả lỏng vùng bụng: Tránh tư thế co quắp quá mức hoặc ép sát đùi vào bụng, vì áp lực lên dạ dày sẽ đẩy axit trào ngược lên phía trên.

Lưu ý: Không nên chỉ kê thêm nhiều gối ở đầu vì dễ gây mỏi cổ và gập thực quản; thay vào đó hãy kê dốc dần từ phần ngực trở lên.

Tối ưu hóa với gối và nệm

Gối và nệm đóng vai trò như một bộ khung giúp bạn duy trì tư thế suốt đêm. Theo khuyến cáo của các chuyên gia, người bị trào ngược dạ dày nên:

• Đặt một chiếc gối ôm dài phía sau lưng hoặc kẹp giữa hai đầu gối. Điều này giúp cố định cơ thể, ngăn bạn vô tình lật người sang bên phải hoặc nằm ngửa khi đã ngủ say. Nếu có điều kiện, hãy sử dụng gối nêm (loại gối hình tam giác) để tạo độ dốc đồng nhất cho toàn bộ nửa thân trên, giúp giảm áp lực vùng cổ và vai.
• Khi lựa chọn nệm, hãy ưu tiên nệm có độ phẳng và đàn hồi tốt. Tránh nằm võng hoặc nệm quá mềm gây lún vì khi cơ thể bị trũng xuống, dạ dày sẽ bị chèn ép và đẩy axit lên cao hơn.

Một số lưu ý nhỏ nhưng quan trọng

Ngoài việc điều chỉnh tư thế, những chi tiết nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày chính là "chìa khóa" giúp giảm tải áp lực cho dạ dày trước khi đi ngủ:

• Trang phục thoải mái: Ưu tiên những bộ đồ ngủ rộng rãi, chất liệu thấm hút mồ hôi. Đặc biệt, hãy tránh xa các loại quần có dây chun bó chặt hoặc gen bụng vì áp lực từ quần áo có thể đẩy axit lên thực quản ngay khi bạn vừa nằm xuống.
• Quy tắc 3 giờ: Đây là khoảng thời gian tối thiểu để dạ dày kịp tiêu hóa phần lớn thức ăn. Đừng đi ngủ ngay sau khi ăn; hãy đảm bảo bữa tối cách giờ đi ngủ ít nhất 3 tiếng để dạ dày ở trạng thái nhẹ nhàng nhất.
• Kiểm soát khẩu phần bữa tối: Hạn chế các thực phẩm gây kích ứng như đồ chua, cay, nhiều dầu mỡ, caffeine hoặc rượu bia vào buổi tối. Những chất này làm giãn cơ thắt thực quản khiến mọi tư thế nằm đều trở nên kém hiệu quả.

Những tư thế ngủ nên tránh khi bị trào ngược

Nếu không muốn thức dậy với cảm giác nóng rát cổ họng hoặc đắng miệng, bạn nên hạn chế tối đa các tư thế ngủ sau đây:

• Nằm ngửa phẳng (không kê cao đầu): Đây là sai lầm phổ biến nhất. Ở tư thế này, dạ dày và thực quản nằm trên một đường thẳng. Axit dịch vị có thể tự do di chuyển ngược lên họng như một con đường không có rào chắn, dễ dẫn đến tình trạng hít sặc axit vào phổi hoặc ho sặc sụa giữa đêm.
• Nằm sấp: Tư thế này tạo áp lực trực tiếp lên ổ bụng và dạ dày. Việc bị ép quá mức khiến cơ thắt thực quản dưới dễ bị mở ra bất thường, đẩy dịch vị lên thực quản. Ngoài ra, nằm sấp còn gây khó thở và áp lực cho cột sống cổ.
• Nằm nghiêng bên phải kéo dài: Khi nghiêng phải, dạ dày nằm ở vị trí cao hơn thực quản. Axit sẽ tích tụ tại vùng tâm vị (nơi nối dạ dày và thực quản) và chỉ chờ cơ hội để tràn sang, gây ra các cơn ợ nóng dữ dội.

Tóm lại, trào ngược dạ dày nằm nghiêng bên nào? Như đã trình bày phía trên, người bị trào ngược dạ dày nên ưu tiên nằm nghiêng bên trái kết hợp kê cao đầu giường và thay đổi lối sống để giảm triệu chứng về đêm hiệu quả. Đây là biện pháp đơn giản, an toàn, không tốn chi phí nhưng có giá trị hỗ trợ điều trị rất lớn nếu thực hiện đúng cách và kiên trì. Tuy nhiên, tư thế ngủ chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thay thế điều trị y tế. 

Nếu triệu chứng trào ngược kéo dài, nặng hoặc kèm theo nuốt khó, giảm cân không rõ nguyên nhân, hãy đến khám chuyên khoa Tiêu hóa sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.