Tổng hợp các loại vắc xin phòng bệnh hiện nay mà bạn nên biết

Vắc xin là một loại chế phẩm sinh học chứa kháng nguyên, có thể là vi khuẩn hoặc virus đã bị làm yếu, bất hoạt hoặc đã chết. Khi được đưa vào cơ thể, vắc xin giúp kích hoạt hệ miễn dịch tạo ra kháng thể để chống lại mầm bệnh. Các loại vắc xin được phân loại dựa trên công nghệ sản xuất hoặc loại bệnh cần phòng, tuy khác nhau về cơ chế nhưng đều hướng đến mục tiêu chung là bảo vệ sức khỏe.

Các loại vắc xin hiện nay phân theo công nghệ sản xuất

Dựa trên công nghệ sản xuất, vắc xin được chia thành nhiều loại khác nhau, mỗi loại ứng dụng một kỹ thuật riêng biệt nhằm tạo ra phản ứng miễn dịch tối ưu. Sau đây là các loại vắc xin phổ biến hiện nay theo từng công nghệ sản xuất.

Vắc xin sống giảm độc lực

Vắc xin sống giảm độc lực sử dụng virus hoặc vi khuẩn đã được làm giảm độc lực trong phòng thí nghiệm để kích hoạt miễn dịch tự nhiên mà vẫn đảm bảo an toàn. Khi được đưa vào cơ thể, chúng kích thích phản ứng miễn dịch một cách tự nhiên, gần giống như bị nhiễm bệnh thực sự, từ đó tạo ra khả năng bảo vệ bền vững và lâu dài. Chỉ với 1 - 2 liều, loại vắc xin này có thể tạo ra miễn dịch lâu dài suốt đời đối với một số bệnh như sởi, quai bị, rubella, tiêu chảy do virus Rota hoặc thủy đậu. Một số vắc xin thuộc nhóm này bao gồm: MMR (sởi - quai bị - rubella), vắc xin thủy đậu, BCG (lao), rotavirus và một số loại vắc xin phòng cúm.

Vắc xin bất hoạt

Vắc xin bất hoạt chứa virus hoặc vi khuẩn đã bị tiêu diệt hoàn toàn bằng nhiệt, hóa chất hoặc các phương pháp vật lý khác. Vì không còn sống, chúng không thể nhân lên trong cơ thể nên thường tạo ra phản ứng miễn dịch yếu hơn so với vắc xin sống. Do đó, người tiêm cần nhiều liều hơn hoặc tiêm nhắc định kỳ để duy trì hiệu quả bảo vệ. Một số vắc xin bất hoạt phổ biến bao gồm: Vắc xin phòng viêm gan A, cúm mùa, bệnh dại và bại liệt (dạng tiêm).

Vắc xin tiểu đơn vị

Vắc xin tiểu đơn vị chỉ sử dụng một phần của vi sinh vật gây bệnh, thường là protein bề mặt có khả năng kích thích hệ miễn dịch mà không chứa mầm bệnh sống. Nhờ vậy, loại vắc xin này an toàn hơn với các nhóm nhạy cảm như trẻ sơ sinh, người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch. Ví dụ tiêu biểu của vắc xin tiểu đơn vị là vắc xin phòng viêm gan B, phế cầu khuẩn và bệnh zona.

Vắc xin giải độc tố

Loại vắc xin này sử dụng độc tố đã được làm mất độc tính (gọi là giải độc tố) do vi khuẩn tiết ra thay vì sử dụng toàn bộ vi khuẩn. Mặc dù đã bị khử độc, các thành phần này vẫn giữ khả năng kích hoạt hệ miễn dịch để sản sinh kháng thể bảo vệ. Các vắc xin tiêu biểu thuộc nhóm này là vắc xin phòng bệnh bạch hầu và uốn ván.

Vắc xin mRNA - công nghệ mới

Vắc xin mRNA là một bước tiến trong công nghệ vắc xin hiện đại. Chúng hoạt động bằng cách đưa vào cơ thể đoạn mRNA mang thông tin di truyền của virus, giúp tế bào người tạo ra một loại protein kháng nguyên. Chính protein này sẽ kích thích hệ miễn dịch nhận biết và hình thành kháng thể đặc hiệu. Hai vắc xin mRNA nổi bật hiện nay là Pfizer và Moderna, đều dùng trong phòng ngừa COVID-19.

Vắc xin vectơ virus

Vắc xin vector virus còn được gọi là vắc xin sử dụng virus mang tính an toàn. Trong loại vắc xin này, một virus vô hại (thường không gây bệnh ở người) được dùng làm "vector" để mang theo vật liệu di truyền của mầm bệnh vào cơ thể. Nhờ đó, hệ miễn dịch có thể nhận diện và phản ứng, tạo ra kháng thể bảo vệ. Một số vắc xin phòng COVID-19 như AstraZeneca (Anh) và Sputnik V (Nga) là ví dụ điển hình cho công nghệ vector virus, trong đó adenovirus được sử dụng làm vật trung gian truyền tải thông tin di truyền.

Bảng tổng hợp thông tin những loại vắc xin

Sau đây là bảng tổng hợp thông tin các loại vắc xin phòng bệnh hiện đang được cung cấp tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu nhằm giúp người dân lựa chọn loại vắc xin phù hợp với nhu cầu bảo vệ sức khỏe.

Để hiểu rõ hơn về từng loại vắc xin và được tư vấn phù hợp với nhu cầu tiêm chủng, bạn có thể liên hệ trực tiếp với Trung tâm Tiêm chủng Long Châu qua hotline 1800 6928 để được hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.

Những hiểu lầm thường gặp về những loại vắc xin

Sau đây là những hiểu lầm thường gặp về những loại vắc xin và sự thật mà bạn nên biết:

• Vắc xin gây tự kỷ: Không có nghiên cứu khoa học đáng tin cậy nào chứng minh rằng vắc xin gây ra bệnh tự kỷ hay các bệnh lý nghiêm trọng. Theo CDC, nghiên cứu năm 1998 từng cho rằng vắc xin MMR liên quan đến tự kỷ đã bị rút lại hoàn toàn và nhiều nghiên cứu quy mô lớn sau đó đều khẳng định không tồn tại mối liên hệ giữa vắc xin và tự kỷ
• Tiêm nhiều vắc xin cùng lúc hại hệ miễn dịch: Trẻ có thể tiêm nhiều loại vắc xin an toàn, giúp bảo vệ sớm và tiết kiệm thời gian.
• Vệ sinh tốt là đủ, không cần tiêm: Vệ sinh giúp giảm nguy cơ, nhưng không thay thế được vắc xin trong phòng bệnh.
• Tiêm rồi vẫn mắc bệnh, vắc xin không hiệu quả: Vắc xin không bảo vệ 100%, nhưng giúp giảm tỉ lệ mắc và mức độ nặng.
• Bệnh đã hết nên không cần tiêm: Ngừng tiêm có thể khiến bệnh quay lại và gây dịch.
• Tác dụng phụ rất nguy hiểm: Phản ứng sau tiêm thường nhẹ và tự khỏi và các biến chứng nặng thường rất hiếm.
• Phụ nữ mang thai không nên tiêm: Một số vắc xin bất hoạt an toàn và cần thiết để bảo vệ cả mẹ và thai nhi.

Việc hiểu đúng về vắc xin sẽ giúp mỗi người đưa ra quyết định tiêm chủng sáng suốt, góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.

Vắc xin đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng trước nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Việc hiểu rõ các loại vắc xin hiện nay giúp bạn chủ động hơn trong việc tiêm chủng đúng thời điểm và phù hợp với từng giai đoạn của cuộc sống. Hy vọng bài viết đã cung cấp những thông tin hữu ích để bạn có thêm cơ sở đưa ra lựa chọn sáng suốt khi cần tiêm phòng.

Trung tâm Tiêm chủng Long Châu hiện đang cung cấp các gói vắc xin được thiết kế phù hợp với từng độ tuổi và tình trạng sức khỏe cụ thể. Đội ngũ y bác sĩ tại đây sẽ tư vấn chi tiết để giúp bạn lựa chọn vắc xin phù hợp, đảm bảo an toàn và hiệu quả tối ưu trong phòng bệnh. Liên hệ ngay với Trung tâm Tiêm chủng Long Châu qua hotline 1800 6928 để được tư vấn miễn phí và đặt lịch tiêm phòng phù hợp với nhu cầu cá nhân!