Thóp trẻ bị phồng lên khi bị sốt có nguy hiểm không?

Thóp là vùng mềm trên đầu trẻ nhỏ, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển não bộ và hộp sọ. Khi trẻ bị sốt, nhiều cha mẹ lo lắng nhận thấy thóp trẻ bị phồng lên bất thường và không biết đây có phải là dấu hiệu nguy hiểm hay không.

Thóp là gì? Thóp phồng là gì?

Thóp là những vùng xương sọ chưa khép kín hoàn toàn ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Các khoảng mềm này giúp đầu trẻ linh hoạt khi đi qua đường sinh và tạo điều kiện cho não bộ phát triển nhanh trong những năm đầu đời. Thóp là một phần quan trọng trong sự phát triển bình thường của hộp sọ trẻ, và việc theo dõi thóp giúp bác sĩ đánh giá tình trạng phát triển cũng như sức khỏe thần kinh của trẻ. Trên đầu trẻ thường có hai thóp chính: Thóp trước (nằm ở đỉnh đầu, kích thước lớn hơn) và thóp sau (gần gáy, nhỏ hơn).

Ở trạng thái bình thường, thóp có cảm giác mềm, phẳng hoặc hơi lõm nhẹ, đôi khi phập phồng rất nhẹ theo nhịp mạch hoặc nhịp thở. Thóp sau thường đóng trong vài tháng đầu sau sinh, còn thóp trước thường khép dần khi trẻ khoảng 12 - 18 tháng tuổi, một số trường hợp có thể muộn hơn nhưng vẫn được xem là sinh lý bình thường.

Thóp phồng là tình trạng thóp nhô cao hơn so với mặt phẳng xương sọ xung quanh, sờ vào thấy căng và kém đàn hồi, đặc biệt khi trẻ đang yên tĩnh, không khóc hoặc không rặn. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng tăng áp lực nội sọ.

Phụ huynh cũng cần lưu ý rằng tư thế của trẻ ảnh hưởng đến cảm giác khi sờ thóp. Khi trẻ nằm ngửa, thóp có thể trông đầy hơn bình thường. Vì vậy, nên đánh giá thóp khi trẻ ở tư thế ngồi hoặc được bế thẳng, để tránh nhầm lẫn giữa hiện tượng sinh lý và dấu hiệu bất thường.

Thóp trẻ bị phồng lên khi bị sốt có nguy hiểm không?

Câu trả lời cho thắc mắc “trẻ bị sốt, thóp trên phồng lên có nguy hiểm không” là có thể nguy hiểm, nhưng không phải lúc nào cũng là bệnh lý nặng. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào tình trạng toàn thân của trẻ, mức độ phồng của thóp và các triệu chứng đi kèm.

Khi nào thóp phồng do sốt có thể là dấu hiệu nguy hiểm?

Thóp phồng rõ, căng và không xẹp khi trẻ đã hạ sốt hoặc đang ở trạng thái yên tĩnh có thể liên quan đến tình trạng tăng áp lực nội sọ. Trong những trường hợp này, thóp phồng có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng như viêm màng não, xuất huyết não hoặc nhiễm trùng thần kinh trung ương.

Đặc biệt, nếu trẻ bị sốt kèm theo một hoặc nhiều biểu hiện như:

• Lơ mơ, li bì, quấy khóc nhiều hoặc kích thích bất thường;
• Nôn ói, bỏ bú;
• Co giật;
• Thóp phồng liên tục, sờ căng, không xẹp.

Cần đưa trẻ đi khám hoặc cấp cứu ngay, vì bác sĩ có thể chỉ định làm xét nghiệm máu, siêu âm qua thóp, thậm chí chọc dò dịch não tủy để xác định nguyên nhân và can thiệp kịp thời.

Trường hợp thóp phồng khi sốt có thể chưa quá đáng lo

Ở một số trẻ, khi sốt cao, thóp trước có thể phồng nhẹ tạm thời do tăng áp lực trong sọ khi trẻ khóc nhiều, mệt hoặc gắng sức. Các trường hợp sau chưa quá lo lắng:

• Trẻ vẫn tỉnh táo, bú bình thường;
• Không nôn trớ, không co giật;
• Sau khi hạ sốt, thóp xẹp trở lại.

Đây  có thể là phản ứng sinh lý tạm thời. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan, bởi các dấu hiệu viêm màng não ở trẻ nhỏ đôi khi không điển hình và cần bác sĩ chuyên khoa nhi thăm khám mới có thể loại trừ chính xác.

Khi thấy trẻ bị sốt, thóp trên phồng lên, dù thóp có xẹp lại sau khi hạ sốt hay không, phụ huynh vẫn nên đưa trẻ đi khám sớm để được đánh giá toàn diện. Việc phát hiện sớm nguyên nhân sẽ giúp điều trị kịp thời và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm cho trẻ.

Bác sĩ chẩn đoán thóp phồng ở trẻ bằng cách nào?

Để xác định nguyên nhân thóp phồng, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều bước đánh giá:

• Hỏi bệnh sử: Thời điểm thóp phồng xuất hiện, kéo dài bao lâu, trẻ có sốt, nôn ói, bỏ bú hay quấy khóc bất thường không. Đồng thời khai thác tiền sử sinh nở, chấn thương đầu, tiêm chủng và việc sử dụng thuốc hoặc vitamin (đặc biệt là vitamin A liều cao).
• Khám lâm sàng: Sờ thóp khi trẻ ở tư thế ngồi để đánh giá độ căng, đo vòng đầu và kiểm tra các dấu hiệu thần kinh như co giật, rối loạn phản xạ, thay đổi ý thức.
• Siêu âm qua thóp: Phương pháp an toàn, không xâm lấn, giúp phát hiện giãn não thất, xuất huyết hoặc bất thường cấu trúc não.
• CT/MRI sọ não: Chỉ định trong trường hợp nghi ngờ bệnh lý nặng hoặc cần đánh giá chi tiết, đặc biệt khi cấp cứu.
• Xét nghiệm cần thiết: Bao gồm xét nghiệm máu, dịch não tủy (khi nghi viêm màng não) hoặc xét nghiệm chuyển hóa - nội tiết nếu nghi còi xương, suy giáp.

Nhìn chung, thóp trẻ bị phồng lên khi bị sốt có nguy hiểm không còn tùy thuộc vào biểu hiện cụ thể của trẻ. Nếu thóp chỉ phồng nhẹ khi sốt và xẹp lại sau hạ sốt, bé vẫn tỉnh táo, bú tốt thì thường chưa đáng lo. Ngược lại, thóp phồng căng kéo dài hoặc kèm theo nôn ói, quấy khóc nhiều, lơ mơ… là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, cần đưa trẻ đi khám ngay để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.