Thời tiết mưa nắng thất thường, trẻ dễ mắc bệnh hô hấp nào?

Ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch và cơ chế bảo vệ đường hô hấp vẫn đang hoàn thiện nên các bệnh nhiễm trùng hô hấp có thể xuất hiện thường xuyên. Một số trường hợp chỉ gây sổ mũi, ho, sốt nhẹ và tự cải thiện, nhưng cũng có bệnh diễn tiến nhanh, gây viêm phổi hoặc ảnh hưởng đến hô hấp nếu không được theo dõi đúng cách. Vậy thời tiết mưa nắng thất thường, trẻ dễ mắc bệnh hô hấp nào?

Cúm mùa

Cúm mùa là bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ, đặc biệt khi trẻ trở lại trường và tiếp xúc gần với nhiều bạn bè. Virus cúm lây qua dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, đồng thời có thể phát tán qua tay và các bề mặt dùng chung.

Bệnh thường khởi phát với sốt, ho, đau họng, nghẹt hoặc chảy nước mũi, kèm mệt mỏi, đau nhức cơ thể, đau đầu hoặc ăn uống kém. Phần lớn trẻ hồi phục sau khoảng một tuần chăm sóc và theo dõi, nhưng một số trường hợp có thể gặp biến chứng như viêm phổi, viêm tai giữa hoặc suy hô hấp. Nếu trẻ sốt cao kéo dài, khó thở, tím tái, lừ đừ hoặc uống kém, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm.

Viêm tiểu phế quản

Viêm tiểu phế quản thường gặp ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 2 tuổi, khi các đường thở nhỏ trong phổi bị viêm và phù nề. Bệnh chủ yếu do virus gây ra, trong đó RSV là một trong những tác nhân thường gặp. Trẻ có thể nhiễm virus khi tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp của người bệnh hoặc qua các bề mặt, đồ vật bị nhiễm virus trong môi trường tập trung đông người.

Ban đầu, trẻ thường sổ mũi, nghẹt mũi, ho và có thể sốt nhẹ. Sau đó, tình trạng viêm và tăng tiết dịch ở đường thở có thể khiến trẻ khò khè, thở nhanh, khó bú hoặc khó ngủ. Trẻ còn nhỏ, đặc biệt dưới 6 tháng tuổi, cần được theo dõi sát; nếu xuất hiện co kéo lồng ngực, cánh mũi phập phồng, bỏ bú, tím môi hoặc ngừng thở, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.

Viêm phế quản

Viêm phế quản thường xuất hiện sau một đợt nhiễm virus đường hô hấp và biểu hiện rõ nhất bằng tình trạng ho. Trẻ có thể bắt đầu ho khan, sau đó tăng tiết đờm, kèm sổ mũi, đau họng, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi. Cơn ho đôi khi vẫn kéo dài thêm một thời gian dù các triệu chứng khác đã giảm.

Ở những ngày thời tiết ẩm ướt, trẻ có đường hô hấp nhạy cảm cũng dễ bị kích thích hơn nếu tiếp xúc với khói thuốc, bụi hoặc nấm mốc trong nhà. Phụ huynh nên cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước, giữ không gian sống thông thoáng và không tự ý dùng kháng sinh. Nếu trẻ sốt cao, khó thở, khò khè nhiều, đau ngực hoặc ho ngày càng nặng, cần được bác sĩ thăm khám để đánh giá nguyên nhân và phát hiện sớm các biến chứng hoặc bệnh lý hô hấp khác, bao gồm viêm phổi.

Viêm phổi

Viêm phổi là bệnh cần đặc biệt lưu ý ở trẻ nhỏ vì nhiễm trùng đã ảnh hưởng đến nhu mô phổi và có thể làm suy giảm khả năng trao đổi khí. Bệnh có thể thường do virus hoặc vi khuẩn gây ra, đặc biệt não mô cầu và phế cầu khuẩn là các tác nhân nguy hiểm, với nguy cơ nặng cao hơn ở trẻ sơ sinh, trẻ suy dinh dưỡng hoặc có bệnh nền.

Trẻ có thể sốt, ho, mệt, ăn uống kém và thở nhanh; khi bệnh tiến triển có thể xuất hiện khó thở, rút lõm lồng ngực, tím tái hoặc lừ đừ. Mưa nắng thất thường không trực tiếp gây viêm phổi, nhưng giai đoạn này trẻ có thể tăng tiếp xúc với các tác nhân hô hấp trong môi trường tập thể. Nếu trẻ khó thở, bỏ bú, không uống được nước, tím môi hoặc thay đổi ý thức, cần đưa trẻ đi khám ngay.

Hen phế quản và các đợt khò khè

Không phải mọi trường hợp trẻ ho, khò khè khi thời tiết thay đổi đều là nhiễm trùng. Ở trẻ có cơ địa hen hoặc đường thở nhạy cảm, sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm, bụi, nấm mốc, khói thuốc và các chất kích thích trong không khí có thể làm xuất hiện cơn khò khè hoặc khiến triệu chứng đang có trở nên nặng hơn.

Hen thường gây khò khè, ho hoặc khó thở; ở trẻ lớn hơn có thể mô tả cảm giác nặng ngực, trong đó một số trẻ chủ yếu ho về đêm hoặc sau khi vận động. Gia đình có trẻ từng khò khè nên chú ý giữ phòng ngủ khô thoáng, hạn chế nấm mốc và khói thuốc. Nếu trẻ khó thở tăng nhanh, tím môi, lơ mơ hoặc không đáp ứng với thuốc theo kế hoạch điều trị, cần đưa trẻ đi cấp cứu.

Chủ động bảo vệ đường hô hấp cho trẻ khi thời tiết thay đổi

Khi thời tiết thay đổi liên tục, phụ huynh nên duy trì cho trẻ thời gian biểu ổn định, nhất là giờ ngủ, giờ ăn và vận động. Trẻ cũng cần được mặc trang phục phù hợp với nhiệt độ thực tế, tránh để cơ thể quá nóng khi trời oi hoặc bị lạnh khi mưa. Với những ngày chất lượng không khí kém, gia đình nên hạn chế cho trẻ vui chơi ngoài trời trong thời gian dài.

Việc chuẩn bị một số vật dụng cần thiết khi đưa trẻ ra ngoài cũng giúp hạn chế những bất tiện do thời tiết. Phụ huynh có thể mang theo áo mưa, quần áo khô để thay khi trẻ bị ướt, đồng thời tránh để trẻ ngồi lâu trong quần áo ẩm. Khi trẻ vừa đi ngoài trời về, nên lau khô mồ hôi, thay quần áo ướt nếu có và duy trì nhiệt độ phòng phù hợp, tránh để trẻ tiếp xúc với môi trường quá lạnh.

Bên cạnh chăm sóc hằng ngày, cha mẹ nên theo dõi sức khỏe của trẻ trong những ngày đầu xuất hiện các biểu hiện bất thường. Nếu trẻ mệt nhiều, ăn uống kém hoặc các triệu chứng hô hấp không giảm, phụ huynh nên cho trẻ nghỉ ngơi và cân nhắc đưa đi khám thay vì cố gắng duy trì lịch học như bình thường. Việc phát hiện sớm và xử trí đúng nguyên nhân giúp hạn chế nguy cơ bệnh kéo dài hoặc diễn tiến nặng.

Tiêm chủng đầy đủ cũng là một trong những biện pháp chủ động giúp trẻ phòng bệnh hiệu quả. Một số bệnh truyền nhiễm có thể gây biến chứng hô hấp đã có vắc xin như vắc xin cúm, vắc xin RSV, vắc xin phòng não mô cầu, vắc xin phòng phế cầu.

Nếu phụ huynh còn băn khoăn về lịch tiêm, mũi tiêm còn thiếu hoặc muốn được tư vấn loại vắc xin phù hợp với độ tuổi của trẻ, có thể đến Tiêm chủng Long Châu để được nhân viên y tế kiểm tra lịch sử tiêm chủng và hướng dẫn cụ thể.

Thời tiết mưa nắng thất thường, trẻ dễ mắc bệnh hô hấp nào là vấn đề phụ huynh nên quan tâm để chủ động theo dõi sức khỏe của trẻ, thay vì quy mọi biểu hiện bất thường cho việc thay đổi thời tiết. Duy trì sinh hoạt phù hợp, giữ môi trường sống thông thoáng và tiêm chủng đầy đủ có thể góp phần bảo vệ trẻ trước một số bệnh hô hấp. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường kéo dài hoặc diễn tiến nhanh, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá và xử trí phù hợp.