Sốt xuất huyết: Vì sao hết sốt lại là lúc nguy hiểm nhất?

Nhiều người cho rằng khi thân nhiệt trở lại bình thường nghĩa là sốt xuất huyết đang khỏi. Tuy nhiên, đây có thể chính là thời điểm bệnh bước vào giai đoạn cần theo dõi sát. Hiểu đúng diễn tiến bệnh giúp người bệnh và gia đình nhận biết bất thường để đến cơ sở y tế kịp thời.

Sốt xuất huyết: Vì sao hết sốt lại là lúc nguy hiểm nhất?

Sốt xuất huyết Dengue thường trải qua 3 giai đoạn: Sốt, nguy hiểm và hồi phục. Đáng lưu ý, giai đoạn nguy hiểm có thể bắt đầu khi người bệnh giảm hoặc hết sốt, thường kéo dài từ ngày thứ 3 đến thứ 7 của bệnh.

Lúc này, thành mạch có thể tăng tính thấm khiến huyết tương, dịch thoát ra ngoài lòng mạch. Nếu thoát dịch, huyết tương nhiều, thể tích tuần hoàn giảm, làm tăng nguy cơ sốc, xuất huyết nặng hoặc có thể kết hợp tổn thương, suy đa cơ quan, tạng.

Vì vậy, hết sốt không đồng nghĩa với hết bệnh. Người mắc sốt xuất huyết cần đặc biệt theo dõi từ khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, kể cả khi thân nhiệt đã trở về bình thường.

Bên cạnh nhiệt độ, cần chú ý tình trạng tỉnh táo, khả năng ăn uống, lượng nước tiểu, đau bụng, nôn ói và các dấu hiệu xuất huyết. Nếu xuất hiện bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.

Những dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết chuyển nặng sau khi hết sốt

Giai đoạn sau hạ sốt cần được theo dõi sát vì các dấu hiệu cảnh báo có thể xuất hiện trong khoảng 24 - 48 giờ tiếp theo. Khi có biểu hiện bất thường, người bệnh không nên chờ sốt trở lại mới đến cơ sở y tế.

Những dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý gồm:

• Đau bụng nhiều hoặc đau tăng: Đây là một trong những dấu hiệu cảnh báo quan trọng cần được đánh giá y tế sớm.
• Nôn ói nhiều hoặc liên tục: Nôn nhiều làm tăng nguy cơ mất nước và có thể xuất hiện cùng các biểu hiện chuyển nặng.
• Chảy máu bất thường: Có thể gặp chảy máu mũi, chảy máu chân răng, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân có máu, phân đen.
• Mệt lả, li bì hoặc bứt rứt: Những thay đổi rõ rệt về trạng thái toàn thân hoặc ý thức cần được xem là dấu hiệu đáng chú ý.
• Tay chân lạnh, da lạnh ẩm: Đây có thể là biểu hiện của tình trạng tuần hoàn không ổn định và cần được thăm khám ngay.
• Tiểu ít: Lượng nước tiểu giảm có thể gợi ý tưới máu cơ quan không đầy đủ hoặc tình trạng mất dịch cần được đánh giá.
• Khó thở: Khó thở hoặc cảm giác nặng ngực cần được thăm khám khẩn cấp, đặc biệt khi xuất hiện trong giai đoạn hạ sốt.

Các hướng dẫn lâm sàng cũng nhấn mạnh đau bụng, nôn kéo dài, chảy máu niêm mạc, mệt nhiều hoặc bứt rứt là những dấu hiệu cảnh báo đáng chú ý. Sự xuất hiện của một hoặc nhiều dấu hiệu này sau khi hạ sốt cần được đánh giá tại cơ sở y tế thay vì tiếp tục tự theo dõi tại nhà.

Đặc biệt, sốc do sốt xuất huyết có thể tiến triển nhanh khi tình trạng thoát huyết tương trở nên đáng kể. Vì vậy, phát hiện sớm biểu hiện bất thường có vai trò quan trọng trong việc giúp người bệnh được đánh giá và xử trí đúng thời điểm.

Người bệnh nên làm gì trong 24 - 48 giờ sau khi hết sốt?

Trong 24 - 48 giờ sau khi hạ sốt, người bệnh vẫn cần được theo dõi sát vì đây có thể là giai đoạn bệnh chuyển nặng. Những dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý gồm:

• Đau bụng nhiều hoặc đau tăng: Cần được thăm khám sớm để đánh giá nguy cơ chuyển nặng.
• Nôn ói nhiều hoặc liên tục: Có thể làm cơ thể mất nước và đi kèm diễn tiến bất thường của bệnh.
• Chảy máu bất thường: Như chảy máu mũi, chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu.
• Mệt lả, li bì hoặc bứt rứt: Có thể cho thấy tình trạng toàn thân đang xấu đi.
• Tay chân lạnh, da lạnh ẩm: Có thể liên quan đến tuần hoàn không ổn định.
• Tiểu ít: Là dấu hiệu cần chú ý vì có thể liên quan đến giảm tưới máu cơ quan.
• Khó thở hoặc nặng ngực: Cần được đánh giá y tế sớm, đặc biệt nếu xuất hiện sau khi hết sốt.

Nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu trên, người bệnh nên đến cơ sở y tế ngay thay vì tiếp tục tự theo dõi tại nhà. Sốt xuất huyết có thể diễn tiến nhanh trong giai đoạn này, vì vậy phát hiện sớm bất thường giúp người bệnh được xử trí kịp thời.

Làm sao biết người bệnh đã thực sự bước vào giai đoạn hồi phục?

Hết sốt chưa đồng nghĩa với hồi phục. Người bệnh được xem là tiến triển thuận lợi khi sức khỏe tổng thể cải thiện, ăn uống tốt hơn, tiểu tiện ổn định và không xuất hiện thêm dấu hiệu cảnh báo.

Trong giai đoạn hồi phục, tuần hoàn dần ổn định và dịch thoát ra ngoài lòng mạch được tái hấp thu. Một số người có thể còn mệt nhẹ, ngứa hoặc phát ban nhưng tình trạng chung thường cải thiện dần.

Ngược lại, nếu đã hết sốt nhưng vẫn mệt nhiều, đau bụng, nôn ói, tiểu ít, tay chân lạnh, chảy máu bất thường hoặc li bì, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được đánh giá.

Vì vậy, không nên chỉ dựa vào nhiệt độ để xác định đã khỏi bệnh. Người bệnh vẫn cần tiếp tục theo dõi và tái khám theo hướng dẫn.

Chủ động phòng sốt xuất huyết và tiêm vắc xin khi phù hợp

Người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có nguy cơ nhiễm lại do virus Dengue có nhiều type huyết thanh. Vì vậy, sau khi hồi phục vẫn cần duy trì các biện pháp phòng bệnh như loại bỏ nước đọng, đậy kín dụng cụ chứa nước, vệ sinh môi trường và chủ động phòng muỗi đốt.

Bên cạnh đó, vắc xin Qdenga là một biện pháp giúp chủ động phòng sốt xuất huyết. Hiện vắc xin được triển khai tại Tiêm chủng Long Châu với các thông tin chính:

• Nước sản xuất: Đức.
• Đối tượng tiêm: Trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn.
• Nhà sản xuất: Takeda Pharmaceuticals (Asia Pacific) Pte. Ltd.
• Phòng ngừa: Sốt xuất huyết do 4 type virus Dengue gồm DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4.
• Lịch tiêm chủng: Gồm 2 mũi, mũi 2 tiêm sau mũi 1 khoảng 3 tháng.

Tiêm vắc xin không thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng muỗi và kiểm soát nơi muỗi sinh sản. Người có nhu cầu nên đến Tiêm chủng Long Châu để được khám sàng lọc, tư vấn đối tượng và lịch tiêm phù hợp.

Sốt xuất huyết: Vì sao hết sốt lại là lúc nguy hiểm nhất? Nguyên nhân là giai đoạn hạ sốt có thể trùng với thời điểm tăng tính thấm thành mạch, thoát huyết tương và nguy cơ xuất hiện sốc hoặc các biến chứng khác. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan khi vừa hết sốt mà cần tiếp tục theo dõi sát, tái khám đúng hẹn và đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu cảnh báo.

Bên cạnh nhận biết sớm bệnh, mỗi người nên duy trì biện pháp phòng muỗi và cân nhắc tiêm vắc xin khi thuộc đối tượng phù hợp. Bạn có thể đặt lịch tại Tiêm chủng Long Châu để được khám sàng lọc và tư vấn tiêm phòng sốt xuất huyết.