Sốt khi mang thai: Nguyên nhân, ảnh hưởng và cách xử trí an toàn

Một cơn sốt bất chợt có thể khiến hành trình thai kỳ của bạn thêm phần lo âu. Dù không phải lúc nào cũng là dấu hiệu nguy hiểm, việc trang bị kiến thức để nhận biết và xử lý đúng cách sẽ giúp mẹ bầu vững tâm hơn, đảm bảo một thai kỳ khỏe mạnh và an toàn.

Những nguyên nhân thường gây sốt khi mang thai

Cơ thể người mẹ khi mang thai có những thay đổi tự nhiên về hệ miễn dịch, khiến họ trở nên nhạy cảm hơn với các tác nhân gây bệnh. Sốt là một phản ứng của cơ thể chống lại nhiễm trùng, và nguyên nhân gây ra có thể rất đa dạng.

Nhiễm virus đường hô hấp

Đây là nhóm nguyên nhân phổ biến nhất. Các loại virus như cúm mùa, cảm lạnh thông thường, hay SARS-CoV-2 đều có thể gây sốt. Đặc biệt, bệnh cúm khi mang thai có thể diễn tiến nặng hơn và gây biến chứng cho cả mẹ và bé.

Vì vậy, việc phòng bệnh chủ động bằng cách tiêm vắc xin cúm cho bà bầu là một biện pháp được các chuyên gia y tế khuyến cáo mạnh mẽ. Vắc xin không chỉ bảo vệ mẹ mà còn truyền kháng thể thụ động cho con trong những tháng đầu đời.

Nhiễm trùng đường tiết niệu

Sự thay đổi nội tiết tố và áp lực từ tử cung lên bàng quang làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) ở phụ nữ mang thai. Các triệu chứng thường gặp bao gồm sốt, cảm giác nóng rát khi đi tiểu, tiểu lắt nhắt. Nếu không được điều trị, UTI có thể dẫn đến nhiễm trùng thận và gây nguy cơ sinh non.

Nhiễm trùng tiêu hóa và các nguyên nhân khác

Ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn như Listeria, Salmonella, E.coli cũng là một nguyên nhân gây sốt cần đặc biệt lưu ý. Nhiễm Listeria, dù hiếm gặp, lại đặc biệt nguy hiểm cho thai nhi. Do đó, an toàn vệ sinh thực phẩm là yếu tố cần được đặt lên hàng đầu trong thai kỳ.

Ngoài ra, một số tình trạng nhiễm trùng khác ít gặp hơn nhưng cũng có thể gây sốt bao gồm nhiễm trùng ối, viêm ruột thừa, hoặc các bệnh do virus khác như thủy đậu, sởi, quai bị nếu mẹ chưa có miễn dịch từ trước.

Sốt khi mang thai có nguy hiểm cho thai nhi không?

Bất kỳ cơn sốt nào trong thai kỳ cũng cần được theo dõi cẩn thận. Mức độ nguy hiểm không chỉ đến từ bản thân cơn sốt mà còn phụ thuộc vào nguyên nhân sâu xa gây ra nó.

Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Tác động của sốt lên thai nhi phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• Tuổi thai: Sốt cao trong ba tháng đầu, giai đoạn hình thành các cơ quan quan trọng của thai nhi, có liên quan đến việc tăng nguy cơ dị tật ống thần kinh và một số dị tật bẩm sinh khác.

• Mức độ sốt: Sốt càng cao (thường là trên 38.5 độ C) và kéo dài thì nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi càng lớn.

• Nguyên nhân gây sốt: Bản thân tác nhân gây bệnh có thể nguy hiểm hơn cả triệu chứng sốt.

Vì sao nguyên nhân gây sốt cũng cần được xác định?

Việc xác định chính xác nguyên nhân gây sốt là cực kỳ quan trọng. Một số loại virus như Rubella, Cytomegalovirus (CMV) hay ký sinh trùng Toxoplasma có thể đi qua nhau thai và gây tổn thương nghiêm trọng cho thai nhi, dẫn đến các dị tật bẩm sinh, sảy thai hoặc thai lưu.

Do đó, đối với phụ nữ có thai, khi sốt từ 38 độ C cần được đến các cơ sở y tế thăm khám, mẹ bầu không nên chủ quan tự điều trị mà cần được bác sĩ thăm khám để tìm ra nguyên nhân và có hướng can thiệp phù hợp, bảo vệ an toàn tối đa cho em bé.

Bà bầu bị sốt nên xử trí như thế nào?

Khi phát hiện bị sốt, mẹ bầu cần bình tĩnh và áp dụng các biện pháp xử trí ban đầu đúng cách trước khi tham vấn ý kiến y tế.

Bù nước, nghỉ ngơi và theo dõi nhiệt độ

Điều đầu tiên và quan trọng nhất là nghỉ ngơi đầy đủ và uống thật nhiều nước. Sốt làm cơ thể mất nước nhanh chóng, vì vậy cần bổ sung nước lọc, nước trái cây hoặc dung dịch điện giải oresol để bù lại lượng nước và khoáng chất đã mất. Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát và dùng khăn ấm lau người cũng giúp cơ thể giải nhiệt.

Mẹ bầu nên theo dõi nhiệt độ cơ thể thường xuyên, khoảng 4 giờ một lần, và ghi lại để cung cấp thông tin cho bác sĩ khi cần thiết.

Nguyên tắc sử dụng thuốc hạ sốt trong thai kỳ

Việc dùng thuốc trong thai kỳ phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ. Paracetamol (Acetaminophen) thường được xem là lựa chọn hạ sốt tương đối an toàn cho phụ nữ mang thai khi sử dụng đúng liều lượng và trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, mẹ bầu tuyệt đối không được tự ý mua thuốc mà phải tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để đảm bảo liều dùng phù hợp và an toàn nhất.

Những thuốc không nên tự ý sử dụng

Một số loại thuốc hạ sốt, giảm đau thông thường lại có thể gây hại cho thai nhi. Các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như Ibuprofen, Naproxen hay Aspirin (ở liều giảm đau) không được khuyến cáo, đặc biệt là trong ba tháng cuối thai kỳ, vì có thể gây ra các vấn đề về tim và tuần hoàn cho thai nhi.

Khi nào sốt khi mang thai cần đi khám ngay?

Tự theo dõi tại nhà là cần thiết, nhưng mẹ bầu cần nhận biết các dấu hiệu cảnh báo để đến bệnh viện ngay lập tức. Việc chẩn đoán và điều trị sớm là yếu tố quyết định để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Hãy đi khám ngay nếu tình trạng sốt khi mang thai của bạn đi kèm với bất kỳ triệu chứng nào sau đây:

• Nhiệt độ cơ thể từ 38.5°C trở lên và không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường.

• Sốt kéo dài liên tục hơn 24 giờ.

• Sốt đi kèm phát ban trên da.

• Xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng khác như: Đau đầu dữ dội, cứng gáy, khó thở, đau ngực, đau bụng hoặc có cơn co thắt tử cung.

• Ra máu hoặc rỉ dịch bất thường từ âm đạo.

• Thai nhi giảm hoặc không cử động.

Tóm lại, sốt khi mang thai là một tín hiệu sức khỏe không thể xem nhẹ. Việc chủ động phòng ngừa, đặc biệt là thông qua tiêm chủng đầy đủ trước và trong khi mang thai, kết hợp với việc xử trí đúng cách và thăm khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường, sẽ giúp các mẹ bầu có một thai kỳ an yên và khỏe mạnh. Hãy luôn trao đổi với bác sĩ để nhận được lời khuyên tốt nhất cho sức khỏe của cả mẹ và bé.