Khâu eo tử cung: Khi nào cần thực hiện và những điều thai phụ nên biết

Hành trình mang thai luôn đong đầy những cảm xúc thiêng liêng nhưng cũng không thiếu những lo âu, đặc biệt là khi thai phụ phải đối mặt với nguy cơ sảy thai hoặc sinh non. Đối với những trường hợp cổ tử cung yếu, việc giữ thai an toàn đến ngày đủ tháng trở thành một thách thức lớn. Đây là lúc các can thiệp y khoa kịp thời trở nên vô cùng quan trọng.

Khâu eo tử cung là gì?

Đây là một thủ thuật sản khoa được thực hiện nhằm mục đích củng cố cổ tử cung bị yếu (suy cổ tử cung hay hở eo tử cung). Khâu vòng cổ tử cung (cervical cerclage) là thủ thuật đặt một đường khâu quanh cổ tử cung nhằm hỗ trợ cổ tử cung duy trì trạng thái đóng và giảm nguy cơ sinh non hoặc mất thai tam cá nguyệt hai ở những thai phụ có chỉ định phù hợp.

Mục đích của phương pháp khâu eo tử cung

Mục tiêu chính của phương pháp khâu eo tử cung là ngăn ngừa sảy thai ở tam cá nguyệt thứ hai hoặc sinh non do cổ tử cung không đủ sức giữ thai. Trong suy cổ tử cung, cổ tử cung có thể ngắn lại và giãn mở sớm trong thai kỳ, đôi khi không kèm đau hoặc dấu hiệu chuyển dạ rõ. 

Cơ chế có thể liên quan đến nhiều yếu tố cấu trúc và sinh học, không chỉ do áp lực cơ học của thai. Khâu vòng cổ tử cung tạo hỗ trợ cơ học cho cổ tử cung và có thể giúp giảm nguy cơ giãn mở sớm ở những thai phụ phù hợp. Việc này tạo điều kiện tối đa để thai nhi có thêm thời gian phát triển hoàn thiện trong bụng mẹ, giảm thiểu các biến chứng nguy hiểm liên quan đến sinh non.

Những trường hợp thường được chỉ định

Không phải tất cả thai phụ đều cần thực hiện thủ thuật này. Bác sĩ sẽ xem xét và chỉ định dựa trên tiền sử bệnh lý và kết quả thăm khám lâm sàng. Các trường hợp phổ biến bao gồm:

• Dựa trên tiền sử: Khâu theo tiền sử có thể được cân nhắc ở thai phụ có tiền sử sản khoa gợi ý suy cổ tử cung, chẳng hạn mất thai tam cá nguyệt hai liên quan đến cổ tử cung giãn không đau hoặc đã từng phải khâu cổ tử cung vì tình trạng này. Tiêu chí cụ thể có thể khác giữa các hướng dẫn và cần bác sĩ sản khoa đánh giá từng trường hợp.

• Dựa trên thăm khám và siêu âm: Ở thai đơn có tiền sử sinh non tự phát hoặc mất thai giữa thai kỳ, cerclage có thể được cân nhắc khi chiều dài cổ tử cung dưới 25 mm trước 24 tuần. Ở người không có tiền sử sinh non và không có cổ tử cung mở, một cổ tử cung ngắn 10 - 25 mm, progesterone âm đạo có thể được ưu tiên tùy chiều dài cổ tử cung và đánh giá của bác sĩ.

• Khâu cấp cứu: Khâu cấp cứu có thể được cân nhắc khi cổ tử cung đã giãn trong tam cá nguyệt hai, đôi khi kèm màng ối lộ qua cổ tử cung, nhưng chưa có chuyển dạ thực sự, vỡ ối hoặc nhiễm trùng trong buồng ối. Đây là quyết định chuyên khoa cần cân nhắc kỹ lợi ích và nguy cơ.

Quy trình thực hiện khâu eo tử cung

Quy trình thực hiện thủ thuật này đòi hỏi sự chính xác và kinh nghiệm của bác sĩ chuyên khoa sản. Thai phụ sẽ được gây tê tủy sống hoặc gây mê toàn thân tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và chỉ định của bác sĩ.

Khâu cổ tử cung thường được thực hiện qua đường âm đạo dưới gây tê vùng hoặc gây mê. Bác sĩ đặt chỉ quanh cổ tử cung nhằm hạn chế cổ tử cung giãn mở sớm. Khâu qua đường bụng ít gặp hơn và dành cho những trường hợp được lựa chọn đặc biệt. Kỹ thuật cụ thể, loại gây mê và thời gian theo dõi sau thủ thuật phụ thuộc vào chỉ định, tuổi thai, tình trạng cổ tử cung và kinh nghiệm của cơ sở điều trị.

Thời điểm thực hiện phù hợp

Thời điểm lý tưởng để thực hiện khâu vòng cổ tử cung phụ thuộc vào lý do chỉ định:

• Khâu dự phòng: Thường được thực hiện sớm trong tam cá nguyệt thứ hai, khoảng từ tuần 12 đến tuần 14 của thai kỳ. Đây là thời điểm tối ưu để can thiệp trước khi cổ tử cung bắt đầu thay đổi. Khâu cổ tử cung dựa trên siêu âm hoặc thăm khám có thời điểm thực hiện khác tùy diễn biến cổ tử cung.

• Khâu điều trị: Được thực hiện khi phát hiện cổ tử cung ngắn qua siêu âm, thường là trước tuần 24.

• Khâu cấp cứu: Khâu cấp cứu chủ yếu được cân nhắc ở tam cá nguyệt hai, thường trước ngưỡng tuổi thai mà bằng chứng hỗ trợ thủ thuật còn phù hợp. Hiệu quả có thể giảm đi và rủi ro cao hơn so với khâu dự phòng.

Theo dõi sau khi khâu eo tử cung

Sau khi thực hiện thủ thuật, thai phụ thường cần ở lại bệnh viện để theo dõi trong vòng vài giờ đến vài ngày. Bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu co thắt tử cung, chảy máu hoặc vỡ ối. Kháng sinh hoặc thuốc giảm co không được sử dụng thường quy cho mọi trường hợp sau khẩu cổ tử cung. Bác sĩ có thể cân nhắc các thuốc này trong những bệnh cảnh cụ thể, nhưng bằng chứng về lợi ích của việc sử dụng thường quy còn hạn chế.

Khi về nhà, thai phụ cần nghỉ ngơi nhiều hơn, tránh các hoạt động thể chất gắng sức, kiêng quan hệ tình dục trong một khoảng thời gian theo chỉ định của bác sĩ. Lịch tái khám và nhu cầu siêu âm sau cerclage được cá thể hóa theo loại thủ thuật, triệu chứng và nguy cơ sản khoa; không phải mọi thai phụ đều cần đo chiều dài cổ tử cung định kỳ theo cùng một lịch.

Rủi ro và lưu ý sau khi khâu eo tử cung

Mặc dù là một thủ thuật hữu ích, khâu eo tử cung vẫn tiềm ẩn một số rủi ro nhất định. Thai phụ và gia đình cần được tư vấn kỹ lưỡng về các nguy cơ này để có thể nhận biết và xử trí kịp thời nếu có dấu hiệu bất thường. Các rủi ro có thể gặp phải bao gồm:

• Nhiễm trùng: Viêm màng ối là một trong những biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra.

• Chảy máu âm đạo: Một ít máu sau thủ thuật là bình thường, nhưng chảy máu nhiều cần được kiểm tra ngay.

• Co thắt tử cung hoặc chuyển dạ sinh non: Thủ thuật có thể kích thích các cơn co tử cung.

• Vỡ ối non: Màng ối có thể bị tổn thương trong quá trình thực hiện.

• Tổn thương cổ tử cung hoặc bàng quang: Mặc dù hiếm gặp, đây vẫn là một rủi ro có thể xảy ra.

• Sẹo hoặc rách cổ tử cung: Có thể xảy ra trong quá trình chuyển dạ nếu không cắt chỉ kịp thời.

Thai phụ cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện cơn co hoặc đau quặn đều, chảy máu âm đạo tiếp diễn/nhiều, nghi vỡ ối hoặc khí hư hôi, xanh bất thường. Việc cắt chỉ khâu thường được thực hiện vào khoảng tuần 36 - 37 của thai kỳ để chuẩn bị cho quá trình sinh nở tự nhiên, hoặc có thể để nguyên nếu thai phụ có chỉ định sinh mổ.

Nhìn chung, khâu eo tử cung là một can thiệp y khoa có giá trị, đã giúp rất nhiều thai phụ có nguy cơ cao giữ được con yêu an toàn cho đến ngày chào đời. Khâu vòng cổ tử cung có thể làm giảm nguy cơ sinh non hoặc mất thai tam cá nguyệt hai ở những thai phụ được lựa chọn phù hợp. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp cổ tử cung ngắn hoặc nguy cơ sinh non đều cần cerclage. 

Việc chỉ định phải dựa trên tiền sử sản khoa, siêu âm ngả âm đạo, khám cổ tử cung, tuổi thai và các yếu tố nguy cơ khác. Điều quan trọng là thai phụ cần được thăm khám, tư vấn kỹ lưỡng bởi các bác sĩ chuyên khoa và tuân thủ chặt chẽ các hướng dẫn chăm sóc trước và sau thủ thuật để đảm bảo một thai kỳ khỏe mạnh và an toàn.