Sỏi mật có tán được không? Những lưu ý khi điều trị, phòng ngừa

Sỏi mật là bệnh lý tiêu hóa phổ biến, có thể xuất hiện ở túi mật, ống mật chủ hoặc hệ thống đường mật trong gan. Bệnh thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng trong giai đoạn đầu nên dễ bị bỏ sót. Khi sỏi phát triển lớn hoặc gây tắc nghẽn đường mật, người bệnh có thể gặp đau bụng dữ dội, vàng da, sốt hoặc viêm nhiễm nguy hiểm. Vì lo ngại phẫu thuật, nhiều người tìm hiểu các phương pháp điều trị ít xâm lấn hơn nhằm bảo tồn cơ quan và rút ngắn thời gian hồi phục.

Sỏi mật có tán được không?

Với sự phát triển của y học hiện đại, sỏi mật có thể được tán trong một số trường hợp nhất định. Tuy nhiên, không phải mọi loại sỏi mật đều phù hợp với phương pháp tán này.

Hiện nay, tán sỏi mật chủ yếu được áp dụng cho sỏi nằm trong đường mật, đặc biệt là ống mật chủ hoặc đường mật trong gan. Phương pháp này thường được lựa chọn khi người bệnh không đủ điều kiện để phẫu thuật hoặc khi các kỹ thuật lấy sỏi thông thường không mang lại hiệu quả. Việc chỉ định tán sỏi cần được bác sĩ chuyên khoa gan mật đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.

Hai phương pháp tán sỏi đường mật được áp dụng phổ biến trong y học ngày nay bao gồm:

Nội soi tán sỏi đường mật bằng laser

Đây là phương pháp tiên tiến và được đánh giá cao về độ chính xác. Bác sĩ sử dụng ống nội soi đưa nguồn laser tiếp cận trực tiếp viên sỏi và phá vỡ chúng thành những mảnh nhỏ. 

Ưu điểm nổi bật của kỹ thuật này là khả năng điều chỉnh năng lượng linh hoạt, giúp tán sỏi hiệu quả mà vẫn hạn chế tổn thương niêm mạc đường mật.

Nội soi tán sỏi bằng laser thường ít gây chảy máu, giảm nguy cơ thủng đường mật và giúp người bệnh hồi phục nhanh hơn so với phẫu thuật mở. Sau khi sỏi được tán nhỏ, các mảnh sỏi sẽ được lấy ra hoặc đào thải tự nhiên qua đường tiêu hóa.

Tán sỏi bằng điện thủy lực

Phương pháp này sử dụng sóng xung điện tạo ra áp lực mạnh để làm vỡ sỏi. Tán sỏi điện thủy lực có hiệu quả với các viên sỏi cứng và kích thước lớn, tuy nhiên mức độ an toàn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của bác sĩ thực hiện.

So với laser, phương pháp điện thủy lực có nguy cơ gây tổn thương đường mật cao hơn nếu thao tác không chính xác. Do đó, kỹ thuật này thường được chỉ định trong những trường hợp đặc biệt và tại các cơ sở y tế chuyên sâu.

Sỏi mật có tự tan được không?

Nhiều người kỳ vọng sỏi mật có thể tự tan theo thời gian hoặc nhờ thay đổi chế độ ăn uống. Trên thực tế, khi sỏi đã hình thành thì rất hiếm khi tự tan hoàn toàn. Phần lớn sỏi mật có xu hướng tăng dần về kích thước và số lượng nếu không được kiểm soát.

Với một số sỏi cholesterol nhỏ, chưa gây triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định điều trị nội khoa bằng thuốc làm tan sỏi. Các loại thuốc này có thành phần tương tự acid mật, giúp hòa tan cholesterol trong dịch mật. Tuy nhiên, thời gian điều trị thường kéo dài từ vài tháng đến vài năm.

Đối tượng nào nên tán sỏi mật?

Không phải người bệnh nào cũng phù hợp với kỹ thuật tán sỏi. Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần căn cứ vào vị trí sỏi, kích thước, mức độ triệu chứng và tình trạng toàn thân.

Những đối tượng thường được chỉ định tán sỏi mật bao gồm:

• Người có sỏi ống mật chủ.
• Người có sỏi đường mật trong gan kích thước lớn không thể lấy bằng rọ hoặc bóng kéo sỏi.
• Người cao tuổi, có nhiều bệnh lý mạn tính đi kèm và không chịu đựng được phẫu thuật.

Lưu ý quan trọng khi tán sỏi mật

Để quá trình tán sỏi mật diễn ra an toàn và đạt hiệu quả tối ưu, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn y tế trước và sau thủ thuật. Việc chuẩn bị đầy đủ và theo dõi đúng cách giúp hạn chế biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.

Trước khi can thiệp

Bệnh nhân cần nhịn ăn uống từ 8 - 12 giờ. Trường hợp đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc thuốc điều trị bệnh nền, cần thông báo rõ cho bác sĩ để được tư vấn điều chỉnh phù hợp. Việc thăm khám và đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe trước thủ thuật là bước quan trọng nhằm đảm bảo an toàn khi thực hiện tán sỏi.

Sau khi tán sỏi

Bệnh nhân thường được theo dõi tại phòng hồi tỉnh để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như đau tăng, sốt, buồn nôn hoặc chảy máu. Bên cạnh đó, cần lưu ý một số điểm sau:

• Tuân thủ đúng phác đồ thuốc được bác sĩ chỉ định, bao gồm thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc thuốc hỗ trợ tiêu hóa nếu cần.
• Điều chỉnh chế độ ăn uống, ưu tiên thức ăn mềm, ít dầu mỡ, chia nhỏ bữa để giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.
• Nghỉ ngơi hợp lý, tránh vận động mạnh trong thời gian đầu sau thủ thuật.
• Tái khám đúng lịch hẹn để đánh giá hiệu quả tán sỏi, phát hiện sớm tình trạng sót sỏi hoặc nguy cơ tái phát.

Việc lựa chọn cơ sở y tế uy tín và tuân thủ đầy đủ hướng dẫn theo dõi sau tán sỏi đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo kết quả điều trị lâu dài.

Phòng ngừa sỏi mật tái phát sau điều trị

Dù đã điều trị bằng tán sỏi hay phẫu thuật, nguy cơ tái phát sỏi mật vẫn tồn tại nếu không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Việc phòng ngừa đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe gan mật lâu dài.

Một số yếu tố thuận lợi cho sự hình thành sỏi mật bao gồm lối sống ít vận động, béo phì, chế độ ăn giàu chất béo và cholesterol, giảm cân quá nhanh hoặc mắc bệnh đái tháo đường. Ngoài ra, tuổi cao, giới nữ, thai kỳ và tiền sử gia đình cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Để giảm nguy cơ tái phát, người bệnh cần xây dựng chế độ ăn, sinh hoạt khoa học. Cụ thể:

• Tăng cường chất xơ từ rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
• Nên ưu tiên chất béo lành mạnh từ dầu thực vật.
• Duy trì vận động đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp kiểm soát cân nặng và cải thiện chuyển hóa lipid.
• Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm sỏi mật tái phát và kịp thời điều chỉnh chế độ sinh hoạt. 

Việc chủ động phòng ngừa sẽ giúp hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Sỏi mật có tán được không? Tán sỏi mật là một trong những lựa chọn điều trị hiện đại, ít xâm lấn và mang lại hiệu quả trong các trường hợp được chỉ định phù hợp. Tuy nhiên, không phải mọi bệnh nhân sỏi mật đều có thể áp dụng phương pháp này. Việc lựa chọn tán sỏi hay phẫu thuật cần dựa trên vị trí, kích thước sỏi, mức độ triệu chứng và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Để đạt hiệu quả điều trị tối ưu và hạn chế biến chứng, người bệnh nên thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa gan mật uy tín, tuân thủ đầy đủ hướng dẫn trước và sau can thiệp.