Quai bị gây mất thính lực: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử trí hiệu quả

Mặc dù hiếm gặp nhưng mất thính lực do quai bị lại là biến chứng nghiêm trọng, thường không thể phục hồi hoàn toàn và để lại hậu quả lâu dài đối với người bệnh. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, nguyên nhân gây tổn thương tai trong và áp dụng phương pháp xử trí phù hợp đóng vai trò quan trọng trong điều trị. 

Dấu hiệu nhận biết mất thính lực do quai bị 

Dấu hiệu nhận biết mất thính lực do quai bị cần được chú ý đặc biệt vì đây là biến chứng ít gặp nhưng có thể gây mất thính giác vĩnh viễn. Người bệnh nên cảnh giác với các biểu hiện sau:

• Suy giảm thính lực đột ngột ở một bên tai: Đây là biểu hiện thường gặp và dễ nhận thấy nhất. Người bệnh có cảm giác nghe kém rõ rệt so với trước, khó tiếp nhận âm thanh dù trong không gian yên tĩnh, đôi khi phải yêu cầu người khác lặp lại lời nói, gây ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt hằng ngày.
• Ù tai kéo dài: Cảm giác có tiếng vo ve, ù ù hoặc tiếng “gió” trong tai, xuất hiện liên tục hoặc ngắt quãng, kéo dài nhiều ngày và không thuyên giảm dù nghỉ ngơi hay thay đổi tư thế.
• Cảm giác đầy hoặc tức nặng trong tai: Người bệnh có thể cảm nhận cảm giác đầy, tức nặng trong tai, giống như bị bịt kín, dù không gây đau rõ rệt nhưng tạo cảm giác khó chịu âm ỉ, ảnh hưởng đến khả năng nghe và cảm nhận âm thanh xung quanh.
• Khó phân biệt âm thanh: Người bệnh thường gặp khó khăn trong việc nhận biết và phân biệt âm thanh, đặc biệt là lời nói khi ở môi trường có nhiều tiếng ồn hoặc âm thanh hỗn tạp.
• Chóng mặt, mất thăng bằng: Một số trường hợp virus quai bị có thể tác động đến hệ thống tiền đình, khiến người bệnh xuất hiện triệu chứng chóng mặt, choáng váng và mất thăng bằng khi di chuyển hoặc thay đổi tư thế.

Những triệu chứng trên thường xuất hiện trong vòng vài ngày sau khi bệnh quai bị khởi phát. Nếu không được đánh giá và xử trí kịp thời, tổn thương thính lực có thể không hồi phục.

Nguyên nhân và cơ chế khiến quai bị gây mất thính lực

Mất thính lực là một trong những biến chứng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng của bệnh quai bị. Cơ chế tổn thương tai trong do virus quai bị có thể xảy ra theo nhiều con đường khác nhau, chủ yếu liên quan đến phản ứng viêm và tổn thương tế bào thần kinh thính giác. Dưới đây là một số nguyên nhân khiến mất thính lực do quai bị như:

Virus quai bị xâm nhập và gây viêm tai trong

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus Paramyxoviridae có thể lan truyền qua đường máu đến nhiều cơ quan khác nhau, trong đó có tai trong. Tại vị trí này, virus gây ra phản ứng viêm cấp tính trong ốc tai, làm tổn thương nghiêm trọng các tế bào lông cảm âm. Tế bào cảm âm là những tế bào đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận và truyền dẫn âm thanh đến não bộ. Do không có khả năng tái tạo, một khi bị tổn thương các tế bào này thường gây mất thính lực vĩnh viễn.

Tổn thương dây thần kinh thính giác do phản ứng viêm

Ngoài việc gây tổn thương tai trong, virus gây bệnh quai bị còn có khả năng tấn công dây thần kinh số VIII hay còn gọi là dây thần kinh tiền đình ốc tai. Khi dây thần kinh này bị viêm, quá trình truyền tín hiệu âm thanh từ tai đến não bị gián đoạn. Tình trạng viêm kéo dài có thể làm mất hoàn toàn chức năng dẫn truyền âm thanh, dẫn đến hiện tượng điếc đột ngột, thường xảy ra ở một bên tai.

Tác động gián tiếp qua rối loạn vi tuần hoàn tai trong

Phản ứng viêm do virus quai bị có thể ảnh hưởng đến hệ thống mạch máu nhỏ nuôi dưỡng tai trong, gây rối loạn vi tuần hoàn và thiếu máu cục bộ tại vùng này. Tình trạng rối loạn vi tuần hoàn và thiếu máu cục bộ làm gia tăng mức độ tổn thương mô thính giác, khiến khả năng phục hồi trở nên rất khó khăn.

Cách xử trí khi bị mất thính lực do quai bị

Mất thính lực do quai bị là tình trạng tuy hiếm nhưng cần được chú ý đặc biệt vì có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng sống. Việc nhận biết sớm và xử trí đúng cách không chỉ giúp hạn chế tổn thương mà còn hỗ trợ phục hồi chức năng nghe hiệu quả hơn cho người bệnh.

Thăm khám sớm và đánh giá chuyên khoa

Khi xuất hiện các biểu hiện như nghe kém đột ngột, ù tai hoặc suy giảm khả năng nghe, người bệnh nên chủ động thăm khám tại chuyên khoa tai mũi họng càng sớm càng tốt. Bác sĩ sẽ tiến hành các thăm dò cần thiết, đặc biệt là đo thính lực, nhằm xác định mức độ và loại tổn thương. Việc phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, nâng cao khả năng phục hồi.

Điều trị y tế hỗ trợ

Trong giai đoạn cấp tính, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng corticosteroid để kiểm soát phản ứng viêm và hạn chế tổn thương lan rộng đến dây thần kinh thính giác. Quá trình điều trị cần được theo dõi chặt chẽ bằng các đánh giá chức năng nghe định kỳ, giúp bác sĩ nắm bắt tiến triển bệnh và kịp thời điều chỉnh phương pháp can thiệp phù hợp nhằm tối ưu hiệu quả phục hồi.

Phục hồi chức năng thính giác

Vì tổn thương thường không thể hồi phục hoàn toàn, các biện pháp hỗ trợ nghe rất cần thiết. Đối với người bị mất thính lực mức độ nhẹ, máy trợ thính giúp tăng cường khả năng tiếp nhận âm thanh. Trong các trường hợp điếc sâu, cấy ốc tai điện tử là giải pháp hiệu quả. Song song đó, huấn luyện giao tiếp và trị liệu ngôn ngữ giúp người bệnh hòa nhập tốt hơn vào cuộc sống.

Cách phòng ngừa mất thính lực do quai bị

Mất thính lực do quai bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng giao tiếp và chất lượng sống. Việc chủ động phòng ngừa giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc phải biến chứng. Dưới đây là một số cách phòng ngừa mà bạn có thể tham khảo như:

• Tiêm vắc xin đầy đủ: Tiêm phòng đầy đủ vắc xin sởi - quai bị - Rubella được xem là phương pháp hiệu quả và an toàn nhất để ngăn ngừa bệnh quai bị cũng như các biến chứng nguy hiểm liên quan.
• Tăng cường vệ sinh cá nhân và phòng dịch: Thường xuyên rửa tay, đeo khẩu trang khi tiếp xúc nơi đông người, tránh dùng chung đồ cá nhân với người nghi mắc bệnh.
• Theo dõi triệu chứng sớm: Khi có dấu hiệu nghi ngờ quai bị như sưng tuyến mang tai, sốt, đau hàm, người bệnh cần đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
• Nghỉ ngơi hợp lý và tăng cường miễn dịch: Ăn uống đầy đủ dưỡng chất, nghỉ ngơi hợp lý và giữ tinh thần thoải mái giúp nâng cao sức đề kháng, hỗ trợ cơ thể chống lại virus hiệu quả.

Hy vọng với những thông tin trong bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về quai bị gây mất thính lực. Đây là biến chứng nguy hiểm tuy hiếm gặp nhưng ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng cuộc sống. Do tổn thương chủ yếu là viêm thần kinh cảm giác, việc phục hồi hoàn toàn thường khó đạt được. Vì vậy, hãy chủ động phòng ngừa qua tiêm chủng vắc xin MMR và các biện pháp dự phòng khác để giảm nguy cơ gặp biến chứng nặng bạn nhé.

Hiện nay tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu đã có đầy đủ loại vắc xin phòng ngừa quai bị. Với đội ngũ chuyên môn uy tín và quy trình an toàn, Long Châu cam kết mang đến dịch vụ tiêm chủng chất lượng, hiệu quả và đáng tin cậy. Bạn có thể đặt lịch tiêm dễ dàng qua website Tiêm chủng Long Châu hoặc liên hệ hotline miễn phí 1800 6928 để được tư vấn.