Phụ nữ mang thai tuyệt đối không được tiêm bất kỳ vắc xin nào?

Mang thai là giai đoạn hệ miễn dịch của người mẹ có nhiều thay đổi có xu hướng tiêu cực, khiến nguy cơ mắc một số bệnh truyền nhiễm tăng lên. Vì vậy, việc tiêm chủng cần được thực hiện đúng thời điểm và đúng loại vắc xin theo lịch hướng dẫn, thay vì tránh hoàn toàn tất cả các vắc xin.

Câu trả lời là không đúng. Phụ nữ mang thai không phải tuyệt đối không được tiêm bất kỳ vắc xin nào. Trên thực tế, một số vắc xin được khuyến cáo trong thai kỳ vì đã được chứng minh mang lại lợi ích rõ ràng cho cả mẹ và em bé.

Trong thời gian mang thai, cơ thể người mẹ có nhiều thay đổi về miễn dịch, tim mạch và hô hấp. Nếu mắc các bệnh truyền nhiễm như cúm hoặc ho gà, thai phụ có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn so với người bình thường. Một số bệnh còn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi hoặc làm tăng nguy cơ sinh non.

Khi tiêm các vắc xin phù hợp trong thai kỳ, cơ thể người mẹ sẽ tạo ra miễn dịch đặc hiệu chống lại tác nhân gây bệnh. Trong khi đó, những kháng thể này có thể truyền qua nhau thai, giúp trẻ được bảo vệ trong những tháng đầu sau sinh khi hệ miễn dịch còn non yếu.

Tuy nhiên, không phải tất cả các loại vắc xin đều phù hợp trong thai kỳ. Một số vắc xin, đặc biệt là vắc xin sống giảm độc lực, thường không được khuyến cáo sử dụng cho phụ nữ đang mang thai vì nguy cơ ảnh hưởng đối với thai nhi. Chính vì vậy, thai phụ cần được khám sàng lọc và tư vấn trước khi tiêm.

Không phải mọi loại vắc xin đều giống nhau. Dưới đây là một số vắc xin thường được khuyến cáo hoặc có thể được chỉ định trong thai kỳ tùy từng trường hợp.

Vắc xin cúm bất hoạt

Cúm không chỉ gây sốt, đau nhức và mệt mỏi mà còn có thể làm tăng nguy cơ nhập viện ở phụ nữ mang thai. Tiêm vắc xin cúm bất hoạt giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và góp phần bảo vệ thai nhi trong giai đoạn đầu đời.

Vắc xin Tdap

Ho gà đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh vì có thể gây suy hô hấp hoặc tử vong. Khi người mẹ được tiêm Tdap đúng thời điểm trong thai kỳ, lượng kháng thể tạo ra sẽ truyền sang thai nhi, giúp trẻ có miễn dịch thụ động sau khi chào đời.

Vắc xin COVID-19

Trong một số giai đoạn hoặc theo hướng dẫn chuyên môn hiện hành, vắc xin COVID-19 có thể được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai nhằm giảm nguy cơ diễn tiến nặng nếu nhiễm bệnh. Việc chỉ định sẽ phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và đánh giá của bác sĩ.

Nếu đang chuẩn bị mang thai hoặc đang mang thai, bạn nên trao đổi với bác sĩ hoặc đến Tiêm chủng Long Châu để được rà soát lịch sử tiêm chủng và tư vấn loại vắc xin phù hợp.

Một số vắc xin không được khuyến cáo sử dụng trong thai kỳ vì chứa vi sinh vật sống đã được làm giảm độc lực. Mặc dù chưa có nhiều bằng chứng cho thấy gây hại cho thai nhi trong thực tế, nhưng vẫn tồn tại nguy cơ lý thuyết nên các hướng dẫn chuyên môn thường khuyến cáo tránh sử dụng.

Các vắc xin thường cần trì hoãn hoặc chống chỉ định trong thai kỳ gồm:

• Vắc xin sởi, quai bị, rubella (MMR).
• Vắc xin thủy đậu.
• Một số vắc xin sống giảm độc lực khác theo chỉ định của bác sĩ.
• Một số trường hợp tiêm vắc xin sốt vàng cần được cân nhắc kỹ giữa lợi ích và nguy cơ nếu phải đến vùng dịch.

Nếu có kế hoạch mang thai, phụ nữ nên hoàn thành các mũi tiêm cần thiết trước khi có thai theo khoảng thời gian được khuyến cáo. Điều này giúp giảm nguy cơ mắc bệnh trong thai kỳ và hạn chế phải trì hoãn các loại vắc xin quan trọng.

Ngoài yếu tố loại vắc xin, bác sĩ cũng sẽ đánh giá tuổi thai, tiền sử dị ứng, bệnh lý nền và nguy cơ phơi nhiễm trước khi quyết định có nên tiêm hay không.

Do đó, thai phụ không nên tự ý quyết định tiêm hoặc từ chối tiêm chỉ dựa trên thông tin truyền miệng. Việc khám sàng lọc trước tiêm luôn là bước quan trọng nhằm đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

Nhiều phụ nữ phát hiện mình mang thai sau khi đã tiêm một số loại vắc xin và lo lắng điều này sẽ ảnh hưởng đến em bé. Trong hầu hết các trường hợp, thai phụ không nên quá hoảng sợ.

Nếu đã tiêm vắc xin trước hoặc trong thời gian đầu mang thai, điều quan trọng là thông báo với bác sĩ sản khoa để được theo dõi, đánh giá cụ thể trong quá trình mang thai, đặc biệt là phát hiện các dấu hiệu bất thường. Tùy vào loại vắc xin, thời điểm tiêm và tuổi thai, bác sĩ sẽ đưa ra hướng theo dõi phù hợp.

Đối với các trường hợp lỡ tiêm vắc xin sống giảm độc lực trước khi biết có thai, các khuyến cáo hiện nay không xem đây là chỉ định chấm dứt thai kỳ. Thay vào đó, thai phụ sẽ được theo dõi và chăm sóc thai kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Để việc tiêm chủng trong thai kỳ diễn ra an toàn, phụ nữ mang thai nên lưu ý:

• Kiểm tra đầy đủ lịch sử tiêm chủng trước khi mang thai.
• Chủ động tiêm các vắc xin được khuyến cáo trước khi có kế hoạch mang thai nếu có thể.
• Khám sàng lọc trước mỗi lần tiêm để đánh giá tình trạng sức khỏe.
• Thông báo với bác sĩ về tuổi thai, thuốc đang sử dụng và các bệnh lý đang mắc.
• Chỉ tiêm vắc xin tại cơ sở y tế đủ điều kiện và tuân thủ lịch hẹn theo hướng dẫn.
• Theo dõi sức khỏe sau tiêm và liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

Nếu chưa biết mình cần tiêm loại vắc xin nào hoặc thời điểm nào phù hợp, bạn có thể đến tất cả các trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn lịch tiêm dựa trên tình trạng sức khỏe, kế hoạch mang thai hoặc tuổi thai hiện tại. Việc được tư vấn đúng từ đầu sẽ giúp hạn chế bỏ sót các mũi tiêm cần thiết cũng như tránh tiêm những vắc xin chưa phù hợp trong thai kỳ. 

Quan niệm "phụ nữ mang thai tuyệt đối không được tiêm bất kỳ vắc xin nào" là không chính xác. Thực tế, nhiều vắc xin được khuyến cáo trong thai kỳ nhằm bảo vệ sức khỏe của mẹ và tạo miễn dịch thụ động cho trẻ sơ sinh. Ngược lại, một số vắc xin sống giảm độc lực thường cần trì hoãn cho đến sau khi sinh hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Để đảm bảo an toàn, phụ nữ mang thai không nên tự ý quyết định việc tiêm chủng mà cần được khám sàng lọc và tư vấn tại cơ sở y tế uy tín. Nếu có nhu cầu tiêm các vắc xin được khuyến cáo trong thai kỳ hoặc chuẩn bị mang thai, bạn có thể liên hệ Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn và xây dựng lịch tiêm phù hợp.