Những triệu chứng có sán trong mắt và cách phòng ngừa được khuyến nghị

Nhiễm sán ở mắt là một bệnh lý ký sinh trùng nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm thị lực và biến chứng lâu dài. Bệnh có thể khởi phát âm thầm với các biểu hiện không đặc hiệu, khó phân biệt bằng mắt thường. Bài viết sẽ giúp bạn nhận diện các triệu chứng nghi ngờ có sán trong mắt, đồng thời cung cấp thông tin y khoa cần thiết về cách phòng ngừa hiệu quả.

Triệu chứng có sán trong mắt

Sán ký sinh trong mắt là một biểu hiện nghiêm trọng của bệnh nhiễm ký sinh trùng, thường gặp nhất là ấu trùng sán dây lợn (Taenia solium) hoặc một số loại sán khác. Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa hoặc qua da, ấu trùng có thể di chuyển theo hệ tuần hoàn đến nhiều cơ quan, trong đó có nhãn cầu. Tại mắt, chúng phát triển, tiết độc tố và gây tổn thương trực tiếp đến các cấu trúc giải phẫu, ảnh hưởng đáng kể đến thị lực của người bệnh. Các triệu chứng tại mắt thường xuất hiện âm thầm nhưng tiến triển nặng dần theo thời gian, bao gồm:

• Giãn và sung huyết các mạch máu dưới kết mạc, khiến mắt đỏ hoặc hồng kéo dài.
• Đau nhức sâu trong hốc mắt, cảm giác cộm, khó chịu liên tục, không thuyên giảm khi dùng thuốc nhỏ mắt thông thường.
• Giảm thị lực, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc xuất hiện các điểm đen, bóng mờ di động trong trường nhìn.
• Cảm giác có vật thể lạ di chuyển bên trong nhãn cầu, nhất là khi đảo mắt.
• Các dấu hiệu viêm mắt như sưng nề, phù mi, đau và khó mở mắt.

Ở một số trường hợp, khi quan sát kỹ hoặc soi gương, người bệnh có thể nhận thấy một vật thể nhỏ, dạng sợi hoặc nang, di chuyển trong mắt. Nếu sán khu trú ở kết mạc, có thể xuất hiện nang tròn, căng, thường nằm ở góc trong mắt. Nhiễm sán lợn còn có thể gây u nông trong mắt kèm phản ứng viêm rõ rệt.

Ngoài biểu hiện tại mắt, người bệnh có thể gặp các triệu chứng toàn thân như nhức đầu, chóng mặt, mệt mỏi, phản ánh tình trạng nhiễm ký sinh trùng lan tỏa hoặc đáp ứng viêm của cơ thể.

Sán trong mắt nguy hiểm như thế nào?

Khi ấu trùng sán di chuyển và khu trú tại các cấu trúc của nhãn cầu, không chỉ gây tổn thương tại chỗ mà còn kích hoạt phản ứng viêm mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực và sức khỏe toàn thân của người bệnh. Dưới đây là những biến chứng khi có sán trong mắt:

Suy giảm thị lực và nguy cơ mù lòa

Sự hiện diện của ấu trùng sán trong mắt có thể trở thành vật cản trong trục thị giác, khiến người bệnh nhìn mờ, nhòe hoặc méo hình. Bên cạnh đó, quá trình sán di chuyển và phát triển sẽ gây viêm mô, làm tăng bạch cầu ái toan trong hệ mạch của mắt, từ đó làm trầm trọng thêm tình trạng tổn thương.

Tùy vào vị trí ký sinh, sán có thể gây khô mắt, đau nhức, nổi u hạt, viêm kéo dài hoặc xuất hiện nang trong mắt. Nguy hiểm hơn, ấu trùng sán có khả năng phá hủy các cấu trúc quan trọng như võng mạc, thủy tinh thể và dây thần kinh thị giác, dẫn đến các bệnh lý nghiêm trọng như viêm màng bồ đào, viêm thần kinh thị giác, áp xe hoặc viêm thủy tinh thể. Nếu không can thiệp y tế kịp thời, người bệnh có nguy cơ mất thị lực không hồi phục, thậm chí mù lòa.

Tăng nguy cơ viêm mắt mạn tính và biến chứng tái phát

Sán ký sinh trong mắt kích thích phản ứng viêm kéo dài, khiến các bệnh lý viêm mắt như viêm kết mạc, viêm giác mạc hoặc viêm màng bồ đào dễ tái phát nhiều lần. Tình trạng viêm mạn tính không chỉ gây khó chịu, đau rát và giảm chất lượng sống mà còn làm suy giảm chức năng bảo vệ tự nhiên của mắt, tạo điều kiện cho vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh khác xâm nhập. Điều này khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp và kéo dài hơn.

Nguy cơ lan rộng sang hệ thần kinh trung ương

Một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của sán trong mắt là khả năng lan sang hệ thần kinh trung ương. Một số loại sán có thể di chuyển dọc theo dây thần kinh thị giác lên não, gây tổn thương não bộ. Hậu quả có thể bao gồm co giật, rối loạn ý thức, viêm màng não hoặc hôn mê, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Phương pháp phòng ngừa sán ký sinh trong mắt

Sán ký sinh trong mắt là tình trạng nguy hiểm, có thể gây tổn thương cấu trúc nhãn cầu và đe dọa nghiêm trọng đến thị lực nếu không được phát hiện sớm. Do đó, việc chủ động phòng ngừa đóng vai trò then chốt, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ cao nhiễm ký sinh trùng. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa được khuyến nghị dựa trên nguyên tắc y học dự phòng và vệ sinh dịch tễ:

• Thực hiện nguyên tắc ăn chín uống sôi; tuyệt đối không sử dụng thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ, đặc biệt là các loại thực phẩm có nguy cơ cao như cua, ốc, cá nước ngọt.
• Rửa sạch và chế biến kỹ rau sống, thực phẩm tươi nhằm loại bỏ trứng và ấu trùng ký sinh trùng có thể bám trên bề mặt.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh để ngăn chặn đường lây truyền qua tay - miệng.
• Tránh đưa tay lên dụi mắt, chạm vào vùng quanh mắt khi tay chưa được làm sạch, vì đây là con đường thuận lợi để ấu trùng xâm nhập.
• Giữ gìn môi trường sống sạch sẽ, xử lý phân người và phân động vật đúng quy định, không để vật nuôi phóng uế bừa bãi gây phát tán trứng sán ra môi trường.
• Thực hiện tẩy giun định kỳ cho vật nuôi và cho các thành viên trong gia đình theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Khám mắt định kỳ nhằm phát hiện sớm các tổn thương bất thường.
• Chủ động đi khám chuyên khoa mắt khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài như nhìn mờ, đau nhức mắt, sưng đỏ, cảm giác cộm hoặc nghi ngờ có dị vật trong mắt.

Có thể thấy, sán ký sinh trong mắt là tình trạng bệnh lý nguy hiểm, tiềm ẩn nhiều biến chứng nặng nề đối với thị lực và sức khỏe tổng thể nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Việc nhận biết sớm các triệu chứng, kết hợp với thăm khám chuyên khoa ngay khi nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng sẽ giúp bảo tồn thị lực. Hy vọng những thông tin trong bài viết đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về các triệu chứng có sán trong mắt cũng như cách phòng ngừa hiệu quả để bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh lâu dài.