Những phương pháp chẩn đoán lồng ruột phổ biến hiện nay

Lồng ruột có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi và dễ gây ra những rối loạn tiêu hóa nặng nếu bỏ qua các dấu hiệu ban đầu. Với sự hỗ trợ của các phương pháp chẩn đoán hiện đại, việc xác định bệnh đã trở nên nhanh chóng và an toàn hơn. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ tình trạng lồng ruột và những phương pháp được sử dụng để chẩn đoán hiện nay.

Lồng ruột là gì?

Lồng ruột là một tình trạng cấp cứu tiêu hóa, xảy ra khi một đoạn ruột bị đẩy vào bên trong đoạn ruột nằm sát ngay phía sau. Khi điều này xảy ra, lòng ruột bị chèn ép khiến thức ăn và khí không thể di chuyển bình thường, đồng thời làm giảm lượng máu nuôi đến phần ruột bị kẹt. Nếu không được siêu âm phát hiện sớm và xử trí đúng cách, đoạn ruột đó có thể bị tổn thương nghiêm trọng.

Tình trạng này có thể xuất hiện ở nhiều nhóm tuổi, nhưng trẻ nhỏ là đối tượng dễ gặp hơn do hệ tiêu hóa còn non nớt và hoạt động co bóp thất thường. Đây cũng là lý do cha mẹ cần chú ý nhận biết dấu hiệu và đưa trẻ đi khám ngay khi nghi ngờ. Dù ở độ tuổi nào, lồng ruột đều được xem là cấp cứu tiêu hóa, cần được phát hiện và xử trí sớm.

Các phương pháp chẩn đoán lồng ruột

Chẩn đoán dựa trên triệu chứng và các kỹ thuật hình ảnh. Những phương pháp dưới đây được sử dụng phổ biến và có độ chính xác cao.

Khám lâm sàng và nhận biết triệu chứng

Trước khi tiến hành các xét nghiệm, bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng và khám bụng. Các biểu hiện có thể khác nhau nhưng vẫn có một số dấu hiệu khá điển hình. Những triệu chứng gợi ý lồng ruột:

• Đau bụng từng cơn: Trẻ thường khóc thét, co chân lên bụng rồi bình thường trở lại giữa các cơn.
• Nôn ói nhiều, đôi khi nôn ra dịch xanh.
• Đi ngoài phân nhầy lẫn máu.
• Mệt, lừ đừ, có thể li bì nếu bệnh nặng.
• Sờ thấy khối u mềm ở bụng, thường ở vùng hạ sườn phải.

Khám lâm sàng chỉ giúp định hướng. Để khẳng định chẩn đoán, bác sĩ luôn cần thêm các kỹ thuật hình ảnh.

Siêu âm bụng

Siêu âm bụng là phương pháp được sử dụng nhiều nhất và có độ chính xác cao trong chẩn đoán, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Phương pháp này an toàn, không gây tia xạ và cho kết quả nhanh. Ưu điểm của siêu âm:

• Độ chính xác cao ở trẻ em.
• Không gây đau và không có tia X.
• Thực hiện nhanh, có thể phát hiện lồng ruột ngay khi có nghi ngờ.
• Xác định được vị trí, kích thước và mức độ lồng.

Nhờ siêu âm, bác sĩ không chỉ xác định có lồng ruột hay không mà còn phân biệt được mức độ nặng, từ đó lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Chụp X-quang bụng

Chụp X-quang không phải phương pháp chính để chẩn đoán nhưng vẫn được sử dụng khi nghi ngờ tắc ruột hoặc biến chứng. Một số dấu hiệu có thể thấy trên X-quang:

• Mức nước hoặc hơi gợi ý tắc ruột.
• Quai ruột giãn.
• Ít hoặc không có hơi trong đại tràng phía sau vị trí lồng.

X-quang chủ yếu giúp đánh giá tình trạng chung của ổ bụng, đặc biệt khi trẻ nôn nhiều, bụng chướng hoặc nghi thủng ruột.

Thụt hơi hoặc thụt thuốc cản quang

Đây là kỹ thuật vừa chẩn đoán vừa điều trị hiệu quả, đặc biệt ở trẻ em. Phương pháp dùng không khí hoặc thuốc cản quang bơm qua hậu môn để đẩy đoạn ruột bị lồng trở lại vị trí bình thường.

• Xác định chính xác vị trí và mức độ lồng.
• Tỷ lệ tháo lồng cao.
• Ít xâm lấn, giúp nhiều trẻ tránh phải mổ.

Kỹ thuật này không áp dụng khi nghi có thủng ruột, viêm phúc mạc hoặc tình trạng nặng.

Chụp CT Scan bụng

Chụp CT được sử dụng phổ biến hơn ở người lớn hoặc những trường hợp khó xác định bằng siêu âm. Đây là kỹ thuật cho hình ảnh 3D chi tiết của toàn bộ ổ bụng. Ưu điểm của CT trong chẩn đoán:

• Cho hình ảnh rõ ràng, thấy được ống tiêu hóa và mô xung quanh.
• Giúp tìm ra nguyên nhân, nhất là các khối u hoặc polyp.
• Đánh giá biến chứng, chẳng hạn như thiếu máu ruột, tắc ruột hoặc hoại tử.

Dù rất hữu ích, CT sử dụng tia X nên không dùng thường quy cho trẻ nhỏ trừ khi thực sự cần thiết.

Lồng ruột có thể tiến triển nhanh và để lại biến chứng nguy hiểm nếu không được xử trí kịp thời. Hãy liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám.

Nguyên nhân gây lồng ruột

Nguyên nhân của lồng ruột khác nhau giữa trẻ em và người lớn. Dưới đây là những yếu tố thường gặp nhất theo các tài liệu y khoa uy tín.

Nguyên nhân ở trẻ em

Phần lớn trường hợp lồng ruột ở trẻ em là không có nguyên nhân rõ ràng. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm ruột của trẻ dễ tụt vào nhau hơn. Điều này xảy ra do ruột trẻ còn non, hoạt động co bóp mạnh và dễ rối loạn nhịp. Các yếu tố thường gặp gồm:

• Nhiễm virus đường hô hấp hoặc tiêu hóa: Khi ruột bị kích thích hoặc sưng lên, đoạn ruột đó dễ bị “đẩy” vào đoạn ruột khác.
• Tăng kích thước các mô bạch huyết trong ruột (thường gặp khi trẻ bị cảm lạnh hoặc tiêu chảy).
• Nhu động ruột thay đổi đột ngột sau tiêu chảy, nôn ói hoặc viêm dạ dày hoặc ruột.
• Bất thường ruột bẩm sinh như ruột quay bất thường.

Nguyên nhân ở người lớn

Ở người lớn, lồng ruột thường xảy ra khi trong lòng ruột có một tổn thương làm thay đổi cấu trúc bình thường và kéo đoạn ruột phía trên chui vào đoạn ruột phía dưới. Các nguyên nhân thường gặp ở người lớn:

• Polyp hoặc u lành tính trong ruột.
• Ung thư ruột non hoặc đại tràng.
• Dính ruột sau phẫu thuật.
• Túi thừa Meckel.
• Khối u mỡ (lipoma).
• Lymphoma hoặc các bệnh lý làm dày thành ruột.

Ở người lớn, lồng ruột hầu như luôn cần chẩn đoán bằng hình ảnh và thường phải điều trị bằng phẫu thuật.

Nhờ các kỹ thuật chẩn đoán lồng ruột ngày càng hiện đại, bác sĩ có thể xác định tình trạng bệnh nhanh và chính xác, từ đó rút ngắn thời gian xử trí. Đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám và siêu âm sớm sẽ giúp hạn chế tổn thương ruột và tăng cơ hội điều trị thuận lợi. Việc nhận biết dấu hiệu bất thường và chủ động đi khám luôn là cách bảo vệ sức khỏe đơn giản nhưng hiệu quả nhất.