5 dấu hiệu lồng ruột điển hình ở trẻ cha mẹ không nên chủ quan

Nhận biết sớm dấu hiệu lồng ruột là "chìa khóa" giúp điều trị kịp thời và tránh biến chứng hoại tử. Bài viết tổng hợp 5 triệu chứng cảnh báo lồng ruột thường gặp.

Dấu hiệu lồng ruột: Nhận biết sớm để cấp cứu kịp thời

Lồng ruột là tình trạng một đoạn ruột chui vào lòng của một đoạn ruột kế cận, gây tắc nghẽn và tổn thương mạch máu nuôi dưỡng. Nếu không được phát hiện sớm qua các dấu hiệu lồng ruột điển hình, bệnh có thể dẫn đến hoại tử ruột, viêm phúc mạc và đe dọa tính mạng.

Việc nhận diện sớm các triệu chứng đóng vai trò quyết định đến phương pháp điều trị. Trong giai đoạn đầu, bác sĩ có thể tháo lồng bằng hơi nhẹ nhàng, nhưng nếu để muộn, trẻ bắt buộc phải trải qua phẫu thuật phức tạp. Vì vậy, nắm vững các dấu hiệu lồng ruột là kiến thức sống còn cho các bậc phụ huynh có con nhỏ.

Các dấu hiệu lồng ruột điển hình cần đặc biệt lưu ý

Việc lựa chọn đúng các triệu chứng cảnh báo giúp cha mẹ đưa trẻ đến bệnh viện trong "thời gian vàng". Dưới đây là các dấu hiệu lồng ruột phổ biến nhất theo thứ tự xuất hiện:

Đau bụng khởi phát đột ngột và dữ dội

Đây là dấu hiệu lồng ruột sớm nhất và quan trọng nhất. Trẻ đang chơi ngoan hoặc đang ngủ bỗng nhiên khóc thét dữ dội, co chân lên phía bụng vì đau.

• Cơn đau thường diễn ra từng đợt, kéo dài khoảng 10 - 15 phút.
• Giữa các cơn đau, trẻ có thể tạm thời yên lặng hoặc ngủ lịm đi do kiệt sức.

Nôn mửa liên tục

Ngay sau những cơn đau bụng co thắt, nôn mửa là dấu hiệu lồng ruột tiếp theo thường xuyên xuất hiện, khiến trẻ nhanh chóng rơi vào tình trạng mất nước và kiệt sức.

• Giai đoạn đầu: Trẻ thường nôn ra thức ăn vừa mới ăn xong hoặc dịch dạ dày trong.
• Giai đoạn muộn: Khi khối lồng gây tắc nghẽn đường tiêu hóa hoàn toàn, trẻ sẽ nôn ra dịch mật màu xanh hoặc vàng, thậm chí nôn ra dịch có mùi hôi như phân.

Đi ngoài phân nhầy máu (màu thạch đỏ)

Khi các mạch máu bị thắt nghẹt, niêm mạc ruột bắt đầu tổn thương và xuất huyết. Dấu hiệu lồng ruột này thường xuất hiện sau cơn đau khoảng 6 - 12 giờ.

• Phân của trẻ có lẫn máu tươi kèm theo chất nhầy.
• Màu sắc đặc trưng giống như màu thạch hoặc mứt dâu tây.

Thay đổi trạng thái tinh thần và da xanh tái

Trẻ bị lồng ruột lâu sẽ rơi vào trạng thái sốc do đau và mất nước. Cha mẹ có thể quan sát thấy các dấu hiệu lồng ruột về thể trạng như:

• Trẻ lờ đờ, mệt mỏi, phản ứng kém với xung quanh.
• Da mặt xanh tái, môi khô, mạch nhanh.

Sờ thấy khối u ở bụng

Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể sờ thấy một khối gồ lên ở vùng bụng trên bên phải hoặc giữa bụng. Đây chính là khối lồng của các đoạn ruột.

Lưu ý khi theo dõi và xử lý các dấu hiệu lồng ruột

Dù đã nhận diện được các dấu hiệu lồng ruột, cách xử lý của cha mẹ vẫn đóng vai trò quyết định. Nguyên tắc quan trọng cần ghi nhớ:

• Tuyệt đối không tự ý cho uống thuốc: Không cho trẻ uống thuốc giảm đau hay thuốc cầm tiêu chảy khi thấy các dấu hiệu lồng ruột. Điều này có thể làm lu mờ triệu chứng, khiến bác sĩ khó chẩn đoán.
• Nhịn ăn tạm thời: Khi nghi ngờ trẻ bị lồng ruột, nên cho trẻ nhịn ăn để chuẩn bị cho các thủ thuật can thiệp y tế (như tháo lồng bằng hơi hoặc mổ).
• Ghi nhớ thời gian khởi phát: Cha mẹ cần cung cấp chính xác thời điểm xuất hiện dấu hiệu lồng ruột đầu tiên để bác sĩ tiên lượng mức độ tổn thương ruột.

Áp dụng những nguyên tắc này giúp quá trình cấp cứu và điều trị đạt hiệu quả cao nhất, giảm thiểu rủi ro cho sức khỏe của trẻ.

Việc phát hiện đúng các dấu hiệu lồng ruột là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ hệ tiêu hóa, duy trì sức khỏe và tính mạng cho trẻ nhỏ. Ngay khi thấy bé có biểu hiện đau bụng từng cơn kèm nôn trớ, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi ngay lập tức.

Cách phòng ngừa lồng ruột tái phát cho trẻ

Lồng ruột có tỷ lệ tái phát khoảng 5 - 10% sau khi tháo lồng thành công. Để giảm thiểu rủi ro này, cha mẹ cần thực hiện các biện pháp sau:

• Vệ sinh ăn uống khoa học: Cho trẻ ăn chín, uống sôi để tránh nhiễm khuẩn đường ruột. Viêm ruột là một trong những "ngòi nổ" dẫn đến lồng ruột.
• Tiêm chủng đầy đủ: Đặc biệt là vắc xin phòng Rotavirus giúp phòng tiêu chảy nặng do virus, góp phần bảo vệ sức khỏe tiêu hóa tổng thể.
• Chế độ ăn dặm hợp lý: Không nên thay đổi thức ăn quá đột ngột. Hãy cho trẻ làm quen với thực phẩm mới từ ít đến nhiều, từ lỏng đến đặc để ruột thích nghi dần dần.
• Theo dõi sát sao sau tháo lồng: Trong 2 - 3 ngày đầu sau khi ra viện, nếu trẻ có bất kỳ biểu hiện quấy khóc, lờ đờ hay nôn trớ lại, cần đưa trẻ đi siêu âm kiểm tra ngay lập tức vì đây có thể là dấu hiệu lồng ruột tái phát.