Nhang muỗi có độc không? Cách dùng an toàn bạn nên biết

Muỗi không chỉ gây khó chịu mà còn là trung gian lây truyền nhiều bệnh nguy hiểm như sốt xuất huyết, viêm não Nhật Bản. Vì hiệu quả nhanh và chi phí thấp, nhang muỗi vẫn được nhiều gia đình lựa chọn để xua đuổi muỗi. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại rằng nhang muỗi có độc và khói nhang muỗi ảnh hưởng đến sức khỏe. Bài viết dưới đây của Tiêm chủng Long Châu cung cấp các thông tin giúp bạn hiểu rõ mức độ an toàn và cách sử dụng nhang muỗi phù hợp để bảo vệ sức khỏe gia đình.

Nhang muỗi có độc không?

Nhang muỗi được sản xuất với nhiều công thức khác nhau, nhưng nhìn chung đều chứa hoạt chất diệt muỗi, chất nền cháy và hương liệu. Các hoạt chất thường gặp là pyrethrin có nguồn gốc tự nhiên hoặc pyrethroid tổng hợp - nhóm chất có tác dụng lên hệ thần kinh của côn trùng, khiến muỗi bị tê liệt và bị tiêu diệt.

Đối với con người, các hoạt chất này không gây ngộ độc cấp tính khi sử dụng đúng cách và ở liều thấp. Tuy nhiên, nhang muỗi không được xem là hoàn toàn an toàn, đặc biệt khi sử dụng thường xuyên hoặc trong môi trường kém thông thoáng. Trong quá trình đốt, nhang muỗi phát thải khói chứa nhiều hạt vật chất và hợp chất hóa học có khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe.

Khói nhang muỗi bao gồm các hạt bụi mịn PM2.5, có kích thước rất nhỏ, dễ xâm nhập sâu vào phế nang phổi và đi vào hệ tuần hoàn. Việc hít phải khói nhang muỗi trong thời gian dài có thể gây kích ứng đường hô hấp, làm trầm trọng các bệnh lý nền như hen suyễn, viêm mũi dị ứng và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).

Ngoài bụi mịn, quá trình cháy của nhang muỗi còn sinh ra các khí và hợp chất như carbon monoxide (CO), carbon dioxide (CO₂), formaldehyde, nitrogen dioxide (NO₂) và hợp chất hữu cơ bay hơi. Những chất này có thể gây kích ứng niêm mạc mũi, họng và phế quản, dẫn đến các triệu chứng như ho kéo dài, rát họng, khó thở, đau đầu hoặc buồn nôn, đặc biệt ở người nhạy cảm hoặc khi tiếp xúc trong thời gian dài.

Những đối tượng cần đặc biệt thận trọng khi dùng nhang muỗi

Khả năng dung nạp khói nhang muỗi khác nhau giữa từng người. Các nhóm đối tượng sau được khuyến cáo hạn chế hoặc tránh sử dụng nhang muỗi để bảo vệ sức khỏe:

• Trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh: Hệ hô hấp chưa phát triển hoàn thiện, khả năng đào thải chất ô nhiễm kém, dễ bị kích ứng phổi và tăng nguy cơ viêm đường hô hấp khi hít phải khói nhang muỗi.
• Người cao tuổi: Chức năng phổi và tim mạch suy giảm theo tuổi, khiến người cao tuổi nhạy cảm hơn với bụi mịn và các khí độc trong khói nhang.
• Người mắc bệnh hô hấp mạn tính: Bao gồm hen suyễn, viêm phổi mạn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Khói nhang muỗi có thể làm nặng triệu chứng, gây khó thở, ho nhiều hoặc khởi phát cơn hen cấp.
• Phụ nữ mang thai: Một số hợp chất trong khói nhang có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thai phụ và thai nhi nếu tiếp xúc thường xuyên trong môi trường kém thông thoáng.
• Người có cơ địa dị ứng hoặc nhạy cảm với mùi, hóa chất: Dễ xuất hiện các phản ứng như hắt hơi, chảy nước mũi, nổi mề đay, đau đầu hoặc khó chịu toàn thân khi sử dụng nhang muỗi.

Cách sử dụng nhang muỗi an toàn

Để hạn chế tối đa các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, việc sử dụng nhang muỗi cần tuân thủ các nguyên tắc an toàn sau:

• Lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng: Ưu tiên nhang muỗi từ nhà sản xuất uy tín, có thông tin thành phần và được kiểm định chất lượng. Tránh sử dụng các loại nhang muỗi không nhãn mác hoặc không công bố rõ thành phần.
• Không đốt nhang muỗi trong phòng kín: Đặc biệt tránh sử dụng trong phòng ngủ hoặc không gian kín, nơi khói dễ tích tụ và làm tăng nguy cơ hít phải các chất độc hại.
• Đặt nhang muỗi ở nơi thông thoáng: Nên đặt nhang ngoài trời, gần cửa sổ hoặc khu vực có lưu thông không khí để khói được khuếch tán, hạn chế ô nhiễm không khí trong nhà.
• Tránh để khói thổi trực tiếp vào người: Không đặt nhang gần quạt, điều hòa hoặc ở vị trí gió thổi trực tiếp, nhằm giảm lượng khói hít phải qua đường hô hấp.
• Không lạm dụng nhang muỗi trong thời gian dài: Hạn chế đốt nhang liên tục nhiều giờ mỗi ngày để giảm nguy cơ tiếp xúc kéo dài với khói và bụi mịn.
• Thận trọng khi nhà có đối tượng nhạy cảm: Gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người mắc bệnh hô hấp nên cân nhắc các biện pháp phòng chống muỗi an toàn hơn như mắc màn khi ngủ, lắp cửa lưới chống muỗi hoặc sử dụng tinh dầu thiên nhiên.
• Ngưng sử dụng khi có dấu hiệu bất thường: Nếu xuất hiện các triệu chứng như ho, khó thở, cay mắt, đau đầu hoặc buồn nôn, cần dừng sử dụng ngay và đưa người bị ảnh hưởng ra nơi thoáng khí.
• Tham khảo ý kiến y tế khi cần thiết: Trường hợp các triệu chứng không cải thiện hoặc kéo dài, nên tìm đến nhân viên y tế để được tư vấn và xử trí phù hợp.

Giải pháp thay thế nhang muỗi an toàn hơn cho sức khỏe

Để giảm nguy cơ phơi nhiễm khói và các chất ô nhiễm từ nhang muỗi, bạn nên ưu tiên những biện pháp phòng chống muỗi không tạo khói hoặc không sử dụng hóa chất đốt cháy. Những giải pháp này vừa có hiệu quả kiểm soát muỗi, vừa an toàn hơn cho hệ hô hấp, đặc biệt với trẻ nhỏ và người có bệnh nền.

• Tiêm vắc xin phòng bệnh do muỗi truyền: Một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do muỗi như viêm não Nhật Bản và sốt xuất huyết có thể phòng ngừa bằng vắc xin. Đây là biện pháp chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và gánh nặng y tế cộng đồng.
• Mắc màn khi ngủ: Đây là biện pháp phòng muỗi đơn giản, hiệu quả và an toàn cho mọi đối tượng, đặc biệt là trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai và người có bệnh hô hấp. Màn giúp ngăn muỗi tiếp xúc trực tiếp mà không phát sinh khói hay hóa chất.
• Lắp cửa lưới chống muỗi: Cửa lưới tại cửa ra vào và cửa sổ giúp hạn chế muỗi xâm nhập vào nhà, từ đó giảm nhu cầu sử dụng các sản phẩm xua muỗi dạng đốt.
• Sử dụng tinh dầu thiên nhiên đúng cách: Các loại tinh dầu như sả, bạc hà, oải hương, khuynh diệp có tác dụng xua muỗi nhẹ. Nên khuếch tán ở nồng độ thấp, tránh đốt trực tiếp và thận trọng với người có cơ địa dị ứng hoặc trẻ nhỏ.
• Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi: Thường xuyên đậy kín dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa, dọn dẹp nhà cửa khô ráo, phát quang bụi rậm xung quanh khu vực sống để hạn chế muỗi sinh sôi.
• Sử dụng đèn bắt muỗi hoặc thiết bị đuổi muỗi không khói: Các thiết bị này hoạt động dựa trên cơ chế ánh sáng hoặc vật lý, không tạo khói và không làm ô nhiễm không khí trong nhà.
• Duy trì môi trường sống thông thoáng: Đóng cửa sổ vào buổi tối, sử dụng quạt gió để hạn chế muỗi tiếp cận và giảm nguy cơ muỗi đốt mà không cần dùng nhang muỗi.

Bài viết trên của Tiêm chủng Long Châu đã giúp bạn giải đáp được thắc mắc nhang muỗi có độc không. Thực tế, nhang muỗi có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe nếu sử dụng không đúng cách, đặc biệt trong không gian kín và trong thời gian dài. Để bảo vệ bản thân và gia đình, người dùng cần hiểu rõ tác hại tiềm ẩn của nhang muỗi, sử dụng đúng hướng dẫn và ưu tiên các biện pháp phòng chống muỗi an toàn hơn cho sức khỏe lâu dài.