Nguyên nhân nào gây đi ngoài phân sống? Những đối tượng dễ gặp phải

Không phải ai cũng chú ý đến đặc điểm của phân cho đến khi nhận thấy những thay đổi bất thường trong sinh hoạt hằng ngày. Tình trạng đi ngoài phân sống có thể phản ánh hệ tiêu hóa đang gặp vấn đề và liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau.

Đi ngoài phân sống là như thế nào?

Đi ngoài phân sống là tình trạng khi đi đại tiện thấy trong phân còn sót lại các mảnh thức ăn chưa được tiêu hóa hết. Phân thường có dạng không đồng nhất, lổn nhổn, đôi khi có mùi chua hoặc khó chịu. Hiện tượng này hay gặp ở những người có thói quen ăn vội, nhai không kỹ, hoặc sử dụng quá nhiều thực phẩm giàu chất xơ gây khó tiêu.

Bên cạnh đó, phân sống cũng có thể liên quan đến sự hoạt động chưa hiệu quả của hệ tiêu hóa, đặc biệt là quá trình tiêu hóa và hấp thu tại dạ dày, ruột non và ruột già. Phần lớn các trường hợp chỉ mang tính tạm thời và không gây nguy hiểm nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài hoặc xuất hiện kèm theo các biểu hiện như đau bụng, chướng hơi, buồn nôn, tiêu chảy, hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đi khám để được đánh giá và loại trừ các rối loạn hay bệnh lý tiêu hóa tiềm ẩn.

Phân sống do nguyên nhân nào?

Đi ngoài phân sống cho thấy quá trình tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng trong đường ruột đang gặp vấn đề, khiến thức ăn bị đào thải sớm ra ngoài. Dưới đây là những nguyên nhân đi phân sống thường gặp nhất.

Nhiễm khuẩn hoặc virus đường ruột

Một trong những nguyên nhân hàng đầu gây phân sống là nhiễm trùng đường tiêu hóa. Tình trạng này thường xảy ra khi ăn thực phẩm chưa nấu chín, đồ sống, uống nước nhiễm bẩn hoặc tiếp xúc với nguồn lây bệnh. Các tác nhân phổ biến bao gồm vi khuẩn, ký sinh trùng và virus như Rotavirus, Norovirus, Adenovirus…

Người bệnh thường đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân sống kèm đau bụng quặn, đầy hơi, thậm chí sốt hoặc nôn ói. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), nhiễm trùng đường ruột là nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy và rối loạn tiêu hóa, trong đó có hiện tượng phân sống.

Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột

Hệ vi sinh đường ruột gồm vi khuẩn có lợi và có hại, đóng vai trò quan trọng trong tiêu hóa thức ăn. Việc sử dụng kháng sinh kéo dài, lạm dụng rượu bia, căng thẳng kéo dài hoặc chế độ ăn thiếu chất xơ có thể làm suy giảm lợi khuẩn, tạo điều kiện cho hại khuẩn phát triển.

Khi hệ vi sinh bị mất cân bằng, chức năng tiêu hóa suy giảm, dẫn đến các triệu chứng như đầy bụng, chướng hơi, khó tiêu, rối loạn phân và đi ngoài phân sống.

Chế độ ăn uống không phù hợp

Ăn quá nhiều thực phẩm giàu chất béo, đồ chiên rán, thức ăn nhanh hoặc uống nhiều bia rượu có thể làm quá tải hệ tiêu hóa. Những thực phẩm này làm chậm quá trình tiêu hóa, gây kích thích ruột và khiến thức ăn chưa kịp phân giải đã bị đào thải ra ngoài. Ngoài ra, ăn quá nhanh, nhai không kỹ cũng là yếu tố góp phần khiến phân còn lẫn thức ăn sống.

Các bệnh lý đường tiêu hóa

Nếu tình trạng phân sống diễn ra thường xuyên, kèm đau bụng hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài, rất có thể đây là dấu hiệu của một số bệnh lý:

• Viêm loét dạ dày - tá tràng: Người bệnh thường đau thượng vị, ợ chua, buồn nôn, ăn không tiêu và đi ngoài phân sống do chức năng tiêu hóa bị suy giảm.
• Viêm đại tràng: Bệnh có thể gây sôi bụng, đau quặn, đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân không thành khuôn.
• Hội chứng ruột kích thích (IBS): Đặc trưng bởi đau bụng tái diễn, rối loạn đại tiện (tiêu chảy - táo bón xen kẽ) và phân sống.

Nguyên nhân ngoài đường tiêu hóa

Không chỉ các bệnh tiêu hóa, một số rối loạn toàn thân cũng có thể dẫn đến phân sống, chẳng hạn như bệnh lý nội tiết (cường giáp), đái tháo đường hoặc rối loạn hấp thu. Những tình trạng này ảnh hưởng đến hoạt động chuyển hóa và chức năng ruột, khiến thức ăn không được tiêu hóa hoàn toàn.

Những đối tượng dễ bị đi ngoài phân sống

Đi ngoài phân sống là hiện tượng có thể gặp ở nhiều độ tuổi khác nhau, trong đó trẻ nhỏ là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất. Đặc biệt, phân sống ở trẻ sơ sinh thường khiến nhiều phụ huynh lo lắng do liên quan trực tiếp đến sự phát triển và khả năng hấp thu dinh dưỡng của trẻ.

Những đối tượng dễ bị đi ngoài phân sống:

• Trẻ em, đặc biệt là phân sống ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, men tiêu hóa còn hạn chế hoặc chế độ ăn (sữa mẹ, sữa công thức, ăn dặm) chưa phù hợp có thể khiến thức ăn không được tiêu hóa hết. Nếu kéo dài, trẻ dễ bị rối loạn tiêu hóa, kém hấp thu và suy dinh dưỡng.
• Người thường xuyên uống rượu bia, sử dụng chất kích thích: Các chất này làm suy giảm chức năng tiêu hóa và gây rối loạn hoạt động của đường ruột.
• Người mắc bệnh lý tiêu hóa: Viêm dạ dày, viêm ruột, rối loạn hấp thu hay hội chứng ruột kích thích đều có thể làm xuất hiện phân sống.
• Người dùng kháng sinh kéo dài: Kháng sinh dễ gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thu thức ăn.

Tóm lại, đi ngoài phân sống là biểu hiện cho thấy quá trình tiêu hóa và hấp thu đang gặp vấn đề, có thể chỉ mang tính tạm thời nhưng cũng không nên chủ quan. Việc nhận biết sớm nguyên nhân, điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý và theo dõi các dấu hiệu đi kèm sẽ giúp cải thiện tình trạng này hiệu quả. Đặc biệt, với phân sống ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cha mẹ cần chú ý theo dõi sát sao và đưa trẻ đi thăm khám khi tình trạng kéo dài hoặc kèm các biểu hiện bất thường.