FNA là xét nghiệm gì? Xét nghiệm FNA dùng để làm gì?

Khi phát hiện một khối u, hạch hoặc vùng bất thường trên cơ thể, việc xác định đó là tổn thương lành tính hay ác tính đóng vai trò rất quan trọng. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp sinh thiết để lấy mẫu mô hoặc tế bào phục vụ chẩn đoán. Trong số các kỹ thuật hiện nay, FNA được sử dụng khá phổ biến nhờ tính an toàn, ít xâm lấn và có thể thực hiện nhanh chóng.

FNA là xét nghiệm gì?

FNA là viết tắt của Fine Needle Aspiration, tức chọc hút tế bào bằng kim nhỏ. Đây là một phương pháp sinh thiết sử dụng kim mỏng, rỗng, gắn với bơm kim tiêm để lấy một lượng nhỏ dịch hoặc các mảnh mô rất nhỏ từ khối u hoặc vùng nghi ngờ.

Với những khối u nằm nông trên bề mặt cơ thể, bác sĩ có thể xác định vị trí bằng cách sờ nắn và tiến hành chọc kim trực tiếp. Trong trường hợp khối u nằm sâu bên trong cơ thể và không thể sờ thấy, kim sẽ được đưa vào dưới sự hỗ trợ của các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính, nhằm đảm bảo độ chính xác và an toàn.

Mẫu tế bào thu được từ FNA sẽ được gửi đến phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh để phân tích dưới kính hiển vi. Từ đó, bác sĩ có thể đánh giá đặc điểm tế bào và đưa ra nhận định ban đầu về tính chất của tổn thương.

Xét nghiệm FNA dùng để làm gì?

Xét nghiệm FNA không phải là phương pháp điều trị mà đóng vai trò hỗ trợ chẩn đoán. Việc thực hiện FNA giúp bác sĩ có thêm thông tin quan trọng trước khi quyết định hướng theo dõi hoặc can thiệp tiếp theo. Trong thực hành lâm sàng, FNA thường được sử dụng với các mục đích sau:

• Đánh giá bản chất khối u hoặc hạch: FNA giúp phân biệt tổn thương lành tính hay nghi ngờ ác tính, đặc biệt trong các trường hợp có khối u tuyến giáp, vú, hạch cổ, hạch nách hoặc hạch bẹn.
• Hỗ trợ chẩn đoán ung thư: Dựa trên hình thái tế bào, xét nghiệm FNA có thể cung cấp thông tin gợi ý về ung thư, từ đó giúp bác sĩ chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu nếu cần.
• Theo dõi tổn thương đã biết: Trong một số trường hợp, FNA được dùng để theo dõi sự thay đổi của khối u theo thời gian hoặc đánh giá đáp ứng sau điều trị.
• Giảm bớt can thiệp không cần thiết: Với những tổn thương lành tính rõ ràng, kết quả FNA có thể giúp người bệnh tránh phải phẫu thuật hoặc sinh thiết xâm lấn hơn.
• Hỗ trợ quyết định điều trị: Kết quả FNA giúp bác sĩ cân nhắc giữa việc theo dõi, sinh thiết bổ sung hoặc can thiệp điều trị sớm.

Nhờ những lợi ích này, FNA trở thành một công cụ hữu ích trong quá trình tiếp cận và đánh giá tổn thương nghi ngờ.

FNA được đánh giá là phương pháp sinh thiết ít xâm lấn và an toàn. Biến chứng nghiêm trọng rất hiếm gặp nếu thủ thuật được thực hiện đúng kỹ thuật tại cơ sở y tế uy tín. Một số tác dụng phụ nhẹ có thể gặp bao gồm đau nhẹ, bầm tím hoặc sưng nhẹ tại vị trí chọc kim. Những triệu chứng này thường tự hết sau thời gian ngắn và không ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Sự khác biệt giữa sinh thiết lõi và chọc hút kim nhỏ là gì?

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa xét nghiệm FNA và sinh thiết lõi. Sinh thiết lõi và chọc hút kim nhỏ đều thuộc nhóm sinh thiết bằng kim, nhưng mỗi phương pháp có đặc điểm và chỉ định riêng. Việc phân biệt rõ hai kỹ thuật này giúp người bệnh hiểu vì sao bác sĩ lại lựa chọn phương pháp này thay vì phương pháp khác.

Điểm giống nhau giữa hai phương pháp

Cả sinh thiết lõi và FNA đều nhằm mục đích lấy mẫu từ vùng nghi ngờ để phục vụ chẩn đoán. Hai kỹ thuật này thường được thực hiện dưới hướng dẫn của bác sĩ chuyên môn và có thể kết hợp với chẩn đoán hình ảnh để tăng độ chính xác.

Điểm khác nhau cần lưu ý

Những điểm khác nhau giữa hai phương pháp này như sau:

• Kích thước kim: Kim dùng cho sinh thiết lõi có kích thước lớn hơn so với kim dùng trong chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA).
• Lượng mô thu thập: Sinh thiết lõi lấy được nhiều mô hơn, giúp đánh giá cấu trúc mô chi tiết hơn. Trong khi đó, FNA chủ yếu thu thập tế bào rời rạc hoặc lượng mô rất nhỏ.
• Mức độ can thiệp: FNA chỉ cần đưa kim nhỏ xuyên qua da, thường không cần rạch da. Sinh thiết lõi đôi khi cần một vết rạch nhỏ để đưa kim sinh thiết có lò xo vào vị trí cần lấy mẫu.
• Chỉ định sử dụng: Sinh thiết lõi thường được sử dụng trong sinh thiết vú hoặc khi cần đánh giá mô chi tiết hơn. FNA lại được ưu tiên ở nhiều vị trí khác trên cơ thể nhờ tính ít xâm lấn và thực hiện nhanh.

Việc lựa chọn sinh thiết lõi hay FNA phụ thuộc vào vị trí tổn thương, mục đích chẩn đoán và đánh giá của bác sĩ.

Lưu ý cần biết khi thực hiện xét nghiệm

Mặc dù FNA là kỹ thuật an toàn, người bệnh vẫn cần nắm một số lưu ý để quá trình thực hiện diễn ra thuận lợi và giảm thiểu rủi ro. Trước khi thực hiện FNA, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ về tiền sử bệnh, các thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu. Điều này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ chảy máu và có biện pháp xử trí phù hợp.

Trong quá trình thực hiện, người bệnh cần giữ tư thế theo hướng dẫn và hạn chế cử động để kim được đưa vào đúng vị trí. Thủ thuật thường diễn ra nhanh, chỉ kéo dài vài phút.

Sau khi thực hiện xét nghiệm FNA, vùng chọc kim có thể hơi đau hoặc bầm nhẹ. Người bệnh nên giữ vùng này sạch sẽ, tránh va chạm mạnh và theo dõi các dấu hiệu bất thường như đau tăng, sưng hoặc chảy máu kéo dài. Khi có biểu hiện bất thường, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

FNA là xét nghiệm gì? Đây là phương pháp chọc hút tế bào bằng kim nhỏ, được sử dụng rộng rãi để đánh giá các khối u và tổn thương nghi ngờ một cách an toàn và hiệu quả. Hiểu rõ bản chất và mục đích của xét nghiệm giúp người bệnh yên tâm hơn khi được chỉ định, đồng thời phối hợp tốt với bác sĩ trong quá trình chẩn đoán và theo dõi sức khỏe.