Dấu hiệu mẹ sắp mất sữa là gì? Cách tăng tiết sữa cho mẹ

Tình trạng ít sữa, giảm sữa hoặc mất sữa sau sinh là nỗi lo của nhiều bà mẹ đang nuôi con bằng sữa mẹ. Khi nguồn sữa không được duy trì ổn định, trẻ có thể không nhận đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết cho sự tăng trưởng. Nhận biết sớm dấu hiệu mẹ mất sữa sẽ giúp mẹ chủ động điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi và chăm sóc phù hợp để cải thiện nguồn sữa. Cùng tìm hiểu những biểu hiện thường gặp và các cách tăng tiết sữa hiệu quả trong bài viết sau.

5 dấu hiệu mẹ sắp mất sữa

Dưới đây là 5 dấu hiệu mẹ mất sữa, cần được theo dõi và can thiệp sớm để đảm bảo nguồn dinh dưỡng cho trẻ.

Trẻ có dấu hiệu bú không đủ sữa

Đây là dấu hiệu quan trọng nhất cần theo dõi. Trẻ có thể bú không đủ nếu thường xuyên quấy khóc sau bú, bú rất lâu nhưng vẫn không thỏa mãn, ngủ lịm khó đánh thức để bú, số lần đi tiểu ít hơn bình thường hoặc tăng cân kém. Trong trường hợp này, mẹ nên được đánh giá cách cho bú, khớp ngậm và tình trạng sức khỏe của cả mẹ và trẻ.

Lượng sữa giảm rõ rệt kèm thay đổi ở trẻ

Nếu mẹ nhận thấy lượng sữa giảm rõ so với trước đây, đặc biệt khi đi kèm trẻ bú không hiệu quả, tiểu ít hoặc chậm tăng cân, đây có thể là dấu hiệu nguồn sữa đang giảm. Tuy nhiên, lượng sữa hút ra bằng máy không phản ánh hoàn toàn lượng sữa mẹ tạo ra, vì còn phụ thuộc vào loại máy hút, kỹ thuật hút, thời điểm hút và phản xạ tiết sữa.

Trẻ bú không hiệu quả hoặc khớp ngậm chưa đúng

Khi trẻ ngậm bắt vú chưa đúng, bú yếu, bú ngắt quãng, ít nghe tiếng nuốt hoặc thường xuyên nhả vú, tuyến vú có thể không được kích thích đủ. Tình trạng này kéo dài có thể làm giảm sản xuất sữa theo cơ chế cung - cầu.

Tắc tia sữa, đau tức hoặc viêm tuyến vú

Sữa không được dẫn lưu tốt có thể gây căng tức, đau, xuất hiện vùng cứng ở vú, đỏ da, nóng, sốt hoặc ớn lạnh. Nếu không được xử trí phù hợp, tình trạng tắc tia sữa hoặc viêm tuyến vú có thể ảnh hưởng đến việc cho bú và làm giảm nguồn sữa.

Không cho bú hoặc hút sữa đủ thường xuyên

Việc giãn cữ bú quá dài, bỏ cữ bú đêm, cho trẻ bú bình hoặc dùng ti giả quá sớm có thể làm giảm kích thích lên tuyến vú. Khi nhu cầu lấy sữa giảm, cơ thể mẹ có thể giảm sản xuất sữa theo thời gian.

Nguyên nhân khiến mẹ bị mất sữa

Sau sinh, lượng sữa mẹ có thể suy giảm hoặc mất dần do nhiều nguyên nhân khác nhau liên quan đến sức khỏe, nội tiết, chế độ dinh dưỡng và thói quen chăm sóc trẻ. Dưới đây là một số nguyên nhân khiến mẹ bị mất sữa:

• Bệnh lý tuyến vú: Các tình trạng như viêm tuyến vú, tắc sữa, áp xe vú, thiểu sản tuyến vú hoặc tiền sử phẫu thuật vùng ngực có thể ảnh hưởng đến hoạt động tiết sữa và làm giảm sản lượng sữa mẹ.
• Chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý: Việc ăn uống thiếu năng lượng, thiếu protein, vitamin và khoáng chất khiến cơ thể không đủ nguyên liệu để tổng hợp sữa. Ngoài ra, một số thực phẩm như rượu bia, cà phê hoặc các món ăn không phù hợp cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình tiết sữa.
• Rối loạn nội tiết sau sinh: Sự mất cân bằng các hormone liên quan đến tạo sữa như prolactin và oxytocin có thể làm giảm phản xạ tiết sữa. Thiếu máu sau sinh cũng khiến cơ thể suy nhược, ảnh hưởng đến khả năng nuôi con bằng sữa mẹ.
• Cho trẻ bú không đúng cách: Trẻ bú ít, bú không hiệu quả, bú bình quá sớm hoặc lạm dụng ti giả làm giảm kích thích lên tuyến vú, từ đó khiến cơ thể giảm sản xuất sữa.
• Sinh mổ hoặc sinh non: Những trường hợp này thường khiến quá trình tiết sữa khởi phát chậm hơn do ảnh hưởng của thuốc gây mê, thuốc giảm đau và sự thay đổi nội tiết sau sinh.
• Một số nguyên nhân khác: Sót nhau thai sau sinh, căng thẳng kéo dài, mất ngủ hoặc áp lực tâm lý cũng có thể làm gián đoạn hoạt động tiết sữa và tăng nguy cơ mất sữa sớm.

Cách kích sữa cho mẹ bỉm

Khi nhận thấy lượng sữa có dấu hiệu giảm, mẹ không nên quá lo lắng mà cần áp dụng các biện pháp kích sữa khoa học càng sớm càng tốt. Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất là tăng tần suất cho bé bú hoặc hút sữa đều đặn để kích thích cơ thể sản xuất sữa theo cơ chế cung - cầu. Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng hợp lý, nghỉ ngơi đầy đủ và giữ tinh thần thoải mái cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của tuyến sữa. Để hỗ trợ quá trình gọi sữa về hiệu quả hơn, mẹ có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Cho bé bú trực tiếp thường xuyên, ưu tiên cữ bú đêm.
• Hút sữa đúng lịch, không bỏ cữ, đặc biệt trong giai đoạn kích sữa.
• Uống đủ từ 2 - 3 lít nước mỗi ngày.
• Bổ sung thực phẩm giàu đạm, canxi, vitamin và khoáng chất.
• Massage bầu ngực nhẹ nhàng trước khi cho bé bú hoặc hút sữa.
• Ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng, áp lực sau sinh.
• Da kề da với bé để kích thích hormone oxytocin hỗ trợ tiết sữa.
• Theo dõi và xử lý sớm tình trạng tắc tia sữa nếu xuất hiện.

Khi nào mẹ nên đi khám vì tình trạng mất sữa?

Tình trạng giảm sữa hoặc mất sữa sau sinh đôi khi chỉ mang tính tạm thời và có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi và tăng cường cho trẻ bú mẹ. Tuy nhiên, mẹ nên chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa sản hoặc chuyên gia tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ nếu tình trạng kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường như: 

• Lượng sữa giảm đột ngột, kéo dài nhiều ngày dù đã áp dụng các biện pháp kích sữa.
• Tuyến vú sưng đau, căng tức, xuất hiện khối cứng hoặc có dấu hiệu tắc tia sữa.
• Vùng ngực đỏ, nóng, đau kèm sốt, ớn lạnh, nghi ngờ viêm tuyến vú hoặc áp xe vú.
• Mẹ bị mệt mỏi kéo dài, thiếu máu, rối loạn nội tiết hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến quá trình tiết sữa.
• Thường xuyên căng thẳng, lo âu, mất ngủ hoặc stress sau sinh khiến phản xạ tiết sữa bị suy giảm.
• Trẻ bú không đủ no, chậm tăng cân hoặc có dấu hiệu thiếu sữa kéo dài.

Hy vọng bài viết trên đã giúp mẹ nhận biết sớm những dấu hiệu mẹ sắp mất sữa, đồng thời hiểu rõ các nguyên nhân có thể ảnh hưởng đến quá trình tiết sữa sau sinh. Trên thực tế, phần lớn các trường hợp giảm sữa đều có thể cải thiện nếu được phát hiện sớm và áp dụng các biện pháp phù hợp như cho trẻ bú đúng cách, duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, nghỉ ngơi đầy đủ và kiểm soát căng thẳng hiệu quả. Trong trường hợp lượng sữa giảm kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường tại tuyến vú, mẹ nên chủ động thăm khám bác sĩ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.