Chụp X-quang tử cung vòi trứng là gì? Khi nào nên thực hiện?

Trong hành trình tìm con, nhiều phụ nữ phải trải qua không ít lo lắng khi mãi chưa có thai dù sinh hoạt vợ chồng đều đặn. Lúc này, việc thăm khám chuyên sâu để xác định nguyên nhân là bước cần thiết nhằm tránh bỏ lỡ “thời gian vàng” sinh sản. Bên cạnh các xét nghiệm nội tiết hay siêu âm, một số kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên biệt được bác sĩ chỉ định để đánh giá cơ quan sinh sản nữ, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp và hiệu quả hơn.

Chụp X-quang tử cung vòi trứng là gì?

X-quang là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sử dụng tia X kết hợp với thuốc cản quang để khảo sát cấu trúc bên trong buồng tử cung và sự lưu thông của hai vòi trứng. Trong quá trình thực hiện, bác sĩ sẽ đưa một lượng nhỏ thuốc cản quang vào tử cung thông qua cổ tử cung. Khi thuốc di chuyển qua buồng tử cung và lan sang vòi trứng, hệ thống X-quang sẽ ghi nhận hình ảnh hiển thị rõ đường đi của thuốc, từ đó đánh giá được tình trạng giải phẫu của các cơ quan này.

Về bản chất, phương pháp này không phải là điều trị mà là một thủ thuật chẩn đoán, giúp phát hiện các bất thường có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai tự nhiên. Nhờ hình ảnh thu được, bác sĩ có thể xác định tử cung có hình dạng bình thường hay không, vòi trứng có bị tắc, hẹp hoặc ứ dịch hay không.

Trong thực hành lâm sàng, kỹ thuật này thường được chỉ định cho phụ nữ:

• Kết hôn trên một năm, quan hệ đều đặn nhưng chưa có thai;
• Có tiền sử viêm nhiễm phụ khoa, phẫu thuật vùng chậu;
• Từng sảy thai nhiều lần hoặc nghi ngờ có bất thường tử cung.

Điểm mạnh của phương pháp này là thời gian thực hiện nhanh, cho kết quả rõ ràng, hỗ trợ bác sĩ định hướng chính xác nguyên nhân gây khó thụ thai để lựa chọn hướng điều trị phù hợp như điều trị nội khoa, can thiệp ngoại khoa hay hỗ trợ sinh sản.

Chụp X-quang tử cung vòi trứng để làm gì?

Trong đánh giá sức khỏe sinh sản nữ, việc xác định nguyên nhân hiếm muộn đóng vai trò then chốt. Kỹ thuật chẩn đoán này mang lại nhiều thông tin giá trị, đặc biệt trong các trường hợp khó xác định nguyên nhân bằng siêu âm thông thường. Cụ thể như sau:

Hỗ trợ tìm nguyên nhân hiếm muộn

Một trong những nguyên nhân thường gặp khiến phụ nữ khó mang thai là tình trạng vòi trứng không thông suốt. Vòi trứng có nhiệm vụ dẫn trứng từ buồng trứng về tử cung và là nơi diễn ra quá trình thụ tinh. Khi vòi trứng bị tắc hoặc hẹp, trứng và tinh trùng không thể gặp nhau, dẫn đến vô sinh.

Thông qua hình ảnh thuốc cản quang di chuyển, bác sĩ có thể nhận biết:

• Vòi trứng thông hay tắc;
• Tắc một bên hay hai bên;
• Tắc đoạn gần tử cung hay đoạn xa.

Việc xác định chính xác vị trí và mức độ tắc giúp bác sĩ cân nhắc khả năng điều trị bảo tồn hay cần can thiệp chuyên sâu hơn.

Phát hiện bất thường tại tử cung

Ngoài đánh giá vòi trứng, hình ảnh thu được còn cho phép khảo sát hình dạng và cấu trúc buồng tử cung. Một số bất thường có thể được phát hiện bao gồm:

• Tử cung dị dạng bẩm sinh;
• Dính buồng tử cung sau viêm nhiễm hoặc thủ thuật phụ khoa;
• Polyp hoặc u xơ dưới niêm mạc ảnh hưởng đến khả năng làm tổ của phôi.

Những bất thường này có thể khiến phôi thai khó bám vào niêm mạc tử cung hoặc làm tăng nguy cơ sảy thai sớm. Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ có kế hoạch điều trị phù hợp trước khi người phụ nữ mang thai.

Hỗ trợ định hướng điều trị

Dựa trên kết quả thu được, bác sĩ sẽ tư vấn hướng xử trí phù hợp cho từng trường hợp cụ thể. Với những bất thường nhẹ, người bệnh có thể được theo dõi hoặc điều trị nội khoa. Trong khi đó, các trường hợp tắc vòi trứng nặng hoặc tổn thương phức tạp có thể được chỉ định phẫu thuật hoặc các biện pháp hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm.

Chụp X-quang tử cung vòi trứng có đau không?

Đây là thắc mắc phổ biến của nhiều phụ nữ trước khi quyết định thực hiện thủ thuật. Trên thực tế, cảm giác trong quá trình chụp không giống nhau ở tất cả mọi người và phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

Đa số phụ nữ chỉ cảm thấy:

• Tức nhẹ hoặc căng vùng bụng dưới;
• Cảm giác giống đau bụng kinh trong thời gian ngắn.

Cảm giác này thường xuất hiện khi thuốc cản quang được bơm vào tử cung và giảm dần ngay sau khi kết thúc thủ thuật. Thời gian thực hiện thường chỉ kéo dài khoảng vài phút.

Mức độ khó chịu có thể tăng hơn trong một số trường hợp:

• Vòi trứng bị tắc hoặc hẹp;
• Người bệnh quá lo lắng, căng thẳng;
• Tử cung co thắt nhiều.

Để quá trình diễn ra nhẹ nhàng hơn, người bệnh nên:

• Giữ tâm lý thoải mái, tránh quá lo lắng;
• Hít thở sâu và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế;
• Trao đổi trước với bác sĩ nếu có tiền sử đau nhiều khi thăm khám phụ khoa.

Trong một số trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc giảm đau hoặc thuốc hỗ trợ nhằm giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.

Quy trình và những lưu ý cần biết trước - sau khi thực hiện

Việc chuẩn bị đúng cách và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ giúp thủ thuật diễn ra an toàn và cho kết quả chính xác. Cụ thể:

Thời điểm thực hiện phù hợp

Thủ thuật thường được chỉ định thực hiện vào thời điểm:

• Sau khi sạch kinh nguyệt từ 2 - 5 ngày;
• Chưa quan hệ tình dục trong chu kỳ đó;
• Đã được loại trừ khả năng mang thai.

Thời điểm này giúp đảm bảo niêm mạc tử cung mỏng, dễ quan sát và hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.

Quy trình cơ bản

Quy trình thường bao gồm các bước:

• Thăm khám phụ khoa và kiểm tra tình trạng viêm nhiễm;
• Sát khuẩn vùng kín, đặt dụng cụ chuyên dụng;
• Bơm thuốc cản quang vào buồng tử cung;
• Chụp X-quang ghi nhận hình ảnh khi thuốc di chuyển.

Toàn bộ quá trình diễn ra trong thời gian ngắn và được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa cùng hệ thống máy móc chuyên dụng.

Lưu ý sau khi thực hiện

Sau khi hoàn tất, người bệnh có thể:

• Ra ít dịch hoặc máu âm đạo trong 1 - 2 ngày;
• Cảm giác tức nhẹ vùng bụng dưới.

Đây là những biểu hiện thường gặp và sẽ tự hết. Tuy nhiên, người bệnh cần đi khám ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau bụng dữ dội, sốt cao hoặc ra máu nhiều kéo dài. Việc tái khám theo lịch hẹn giúp bác sĩ đánh giá kết quả và tư vấn hướng xử trí tiếp theo.

Chụp X-quang tử cung vòi trứng là phương pháp chẩn đoán quan trọng trong thăm khám sức khỏe sinh sản nữ, đặc biệt với các trường hợp hiếm muộn chưa rõ nguyên nhân. Khi được thực hiện đúng chỉ định, đúng thời điểm và tại cơ sở y tế uy tín, thủ thuật này tương đối an toàn, nhanh chóng và mang lại nhiều thông tin giá trị cho việc định hướng điều trị. Người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn cụ thể, phù hợp với tình trạng sức khỏe của bản thân.