Chàm môi: Nguyên nhân, triệu chứng và cách biện pháp phòng ngừa

Chàm môi là tình trạng viêm da mạn tính ở vùng môi, dễ gây khô nứt, bong tróc và ngứa rát kéo dài, ảnh hưởng không nhỏ đến ăn uống và sinh hoạt hằng ngày. Hiểu đúng về chàm môi giúp bạn chăm sóc và điều trị sớm, hạn chế tái phát và biến chứng.

Chàm môi là gì? 

Chàm môi (lip eczema) là một dạng viêm da mạn tính xuất hiện ở vùng môi, đôi khi lan ra xung quanh rìa miệng. Đây không phải là trường hợp chỉ bị khô môi bình thường do thời tiết, mà là một phản ứng viêm kéo dài do nhiều yếu tố khác nhau gây ra. 

Chàm môi có thể xuất hiện ở bất kỳ lứa tuổi nào, từ trẻ em đến người lớn, với các biểu hiện khác nhau ở từng người, tùy vào nguyên nhân và mức độ tổn thương da.

Nguyên nhân gây bệnh chàm môi 

Bệnh chàm không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà là sự kết hợp của nhiều yếu tố khác nhau. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Cơ địa da nhạy cảm: Lớp bảo vệ da yếu khiến da dễ mất ẩm và phản ứng mạnh với các yếu tố bên ngoài.
• Dị ứng: Thực phẩm, mỹ phẩm, phấn hoa, lông thú hoặc kim loại có thể gây kích ứng và làm chàm bùng phát.
• Di truyền: Người có bố mẹ hoặc anh chị em mắc chàm, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
• Thời tiết: Trời lạnh, hanh khô làm da mất nước nhanh chóng, dễ gây nứt nẻ và ngứa.
• Căng thẳng: Stress kéo dài làm giảm sức đề kháng của da, khiến triệu chứng nặng hơn.
• Chăm sóc da sai cách: Tắm nước nóng, dùng xà phòng mạnh, gãi nhiều… đều làm hàng rào da tổn thương và bệnh dễ tái phát.

Triệu chứng của chàm môi 

Chàm môi có thể biểu hiện khác nhau theo từng giai đoạn và mức độ, nhưng thường gặp những dấu hiệu điển hình sau:

• Môi khô và bong tróc vảy: Da môi trở nên thô ráp, bong vảy trắng nhỏ.
• Ngứa và đau rát: Cảm giác khó chịu tăng khi ăn uống hoặc nói.
• Môi đỏ hoặc sưng nhẹ: Tại vùng tổn thương viêm.
• Nứt nẻ và rách da: Đặc biệt khi môi khô quá mức.
• Môi thâm sạm hoặc đổi màu: Do viêm kéo dài và tổn thương sắc tố da. 

Những triệu chứng này có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc kết hợp vào cùng một thời điểm, khiến việc ăn uống, nói chuyện và giao tiếp hàng ngày trở nên khó chịu.

Chàm môi có lây không?

Chàm môi KHÔNG lây từ người này sang người khác. Đây là bệnh viêm da do phản ứng miễn dịch và dị ứng, không do virus, vi khuẩn hay nấm gây ra nên không truyền qua tiếp xúc, hôn môi, dùng chung đồ dùng hay qua đường ăn uống.

Tuy nhiên, nếu chàm môi bị trầy xước và nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn, việc xử lý không đúng cách có thể gây viêm lan rộng tại vùng đó, nhưng không đồng nghĩa với việc lây từ người này sang người khác. 

Phương pháp điều trị chàm môi tại nhà

Bạn hoàn toàn có thể giảm khó chịu do chàm môi và hạn chế tái phát bằng những cách chăm sóc đơn giản dưới đây:

Giữ ẩm cho môi đúng cách

Dưỡng ẩm là bước quan trọng nhất khi điều trị chàm môi tại nhà. Hãy chọn các loại son dưỡng không hương liệu, không cồn, không chất bảo quản mạnh để tránh kích ứng.
Một số nguyên liệu tự nhiên rất tốt bạn có thể dùng:

• Dầu dừa, dầu olive: Giúp khóa ẩm và làm mềm môi.
• Mật ong: Có khả năng kháng khuẩn nhẹ và giữ ẩm tốt.
• Glycerin hoặc lanolin: Phục hồi hàng rào bảo vệ da môi hiệu quả.

Tránh các yếu tố dễ gây kích ứng

Môi đang viêm rất nhạy cảm, vì vậy bạn nên hạn chế:

• Son môi kém chất lượng, son có mùi hoặc chứa cồn.
• Kem đánh răng có hương liệu mạnh.
• Mỹ phẩm vùng môi - mặt có nguy cơ gây dị ứng. Ngoài ra, hãy tránh tiếp xúc với phấn hoa, lông thú cưng hoặc bụi bẩn nếu bạn có cơ địa dị ứng.

Uống đủ nước mỗi ngày

Nước giúp cơ thể và da giữ được độ ẩm tự nhiên. Uống đủ 1,5 - 2 lít nước/ngày không chỉ làm dịu môi khô nứt mà còn hỗ trợ đào thải độc tố, giúp da phục hồi nhanh hơn.

Bỏ thói quen liếm môi, cắn môi

Liếm môi tưởng như giúp môi bớt khô, nhưng thực tế nước bọt bốc hơi nhanh khiến da môi càng khô và dễ nứt nẻ hơn. Hãy cố gắng bỏ thói quen liếm môi, mím môi hoặc cắn da chết ở môi, đây đều là yếu tố khiến chàm môi nặng hơn.

Dùng nha đam để làm dịu da

Gel nha đam tươi có tác dụng làm mát, giảm viêm và làm dịu ngay vùng da bị kích ứng. Bạn có thể thoa một lớp mỏng lên môi, để vài phút cho khô tự nhiên rồi bôi thêm lớp dưỡng ẩm phía trên.

Ăn uống lành mạnh, bổ sung dưỡng chất cho da

Một chế độ ăn cân bằng giúp cải thiện sức khỏe làn da từ bên trong. Hãy ưu tiên thực phẩm giàu:

• Vitamin E (hạt hạnh nhân, bơ, dầu thực vật).
• Vitamin C (cam, kiwi, rau xanh).
• Omega - 3 (cá hồi, hạt chia).

Những người có tiền sử dị ứng với sữa, đậu phộng hoặc gluten nên hạn chế tối đa để tránh bùng phát chàm môi.

Khi nào cần đi khám?

Bạn nên đến bác sĩ da liễu khi:

• Tổn thương lan rộng nhanh.
• Da rỉ dịch, có mủ hoặc sưng đau.
• Ngứa nghiêm trọng gây mất ngủ kéo dài.
• Dùng thuốc 1 - 2 tuần không cải thiện.
• Trẻ em hoặc người có bệnh nền xuất hiện triệu chứng nặng.

Đừng để chàm môi làm ảnh hưởng đến ăn uống, giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày. Nếu bạn đang gặp tình trạng khô nứt, bong vảy hoặc ngứa kéo dài, hãy đi kiểm tra sớm để được hướng dẫn điều trị đúng và an toàn.