Cập nhật Hướng dẫn Chẩn đoán và Điều trị Viêm gan virus B của Bộ Y tế

So với hướng dẫn ban hành năm 2019, phiên bản năm 2026 có nhiều thay đổi đáng chú ý liên quan đến ngưỡng chẩn đoán, đối tượng sàng lọc và tiêu chuẩn chỉ định điều trị. Những cập nhật này hướng tới mục tiêu phát hiện bệnh sớm hơn, mở rộng cơ hội điều trị và nâng cao hiệu quả quản lý người bệnh viêm gan B.

Cập nhật sàng lọc, chẩn đoán và chỉ định điều trị viêm gan B

Hướng dẫn mới điều chỉnh nhiều tiêu chí quan trọng trong quá trình phát hiện và điều trị viêm gan B, từ việc thay đổi ngưỡng ALT, mở rộng đối tượng sàng lọc đến nới lỏng điều kiện chỉ định thuốc kháng virus.

Thay đổi ngưỡng ALT bình thường (ULN)

Ngưỡng ALT được hạ thấp hơn để phát hiện sớm tổn thương gan. Giới hạn trên của mức bình thường (ULN) đối với ALT hiện được quy định là 30 U/L cho nam và 19 U/L cho nữ. Ở phiên bản năm 2019, ngưỡng này cao hơn (35 U/L cho nam và 25 U/L cho nữ).

Mở rộng đối tượng sàng lọc và chẩn đoán

Hướng dẫn mới ưu tiên nhóm sinh trước năm 2003 - những người sinh ra trước khi Việt Nam triển khai chương trình tiêm chủng vắc xin viêm gan B mở rộng cho trẻ dưới 1 tuổi. Bên cạnh FibroScan và APRI, hướng dẫn năm 2026 còn bổ sung thêm các chỉ số và kỹ thuật đánh giá xơ hóa gan như M2BPGi, FIB-4 và FibroTest.

Cập nhật tiêu chuẩn điều trị

Hướng dẫn năm 2026 cho phép chỉ định điều trị thuốc kháng virus (NAs) sớm hơn và rộng rãi hơn:

• Điều trị khi ALT > ULN: Chỉ cần người bệnh có tải lượng HBV DNA > 2.000 IU/mL và ALT vượt ngưỡng bình thường (> ULN) là đã có thể bắt đầu điều trị. Trước đây, tiêu chuẩn thường yêu cầu ALT phải cao gấp 2 lần ULN hoặc có bằng chứng xơ hóa.
• Bổ sung yếu tố nguy cơ để điều trị sớm: Người có HBV DNA trên ngưỡng phát hiện sẽ được điều trị ngay (không phụ thuộc ALT và xơ hóa) nếu có thêm các yếu tố như bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MAFLD), tiền sử gia đình có người xơ gan, suy giảm miễn dịch hoặc có biểu hiện ngoài gan.
• Điều trị khi không làm được HBV DNA: Nếu không thể đo tải lượng virus, bác sĩ vẫn có thể chỉ định điều trị nếu ALT > ULN kéo dài 6 - 12 tháng.

Những điểm mới trong điều trị và theo dõi người bệnh viêm gan B

Bên cạnh việc mở rộng chỉ định điều trị, Bộ Y tế cũng cập nhật nhiều nội dung liên quan đến sử dụng thuốc, quản lý các nhóm người bệnh đặc biệt, tiêu chuẩn ngừng điều trị và tầm soát ung thư gan nhằm tối ưu hiệu quả chăm sóc lâu dài.

Thuốc điều trị và quần thể đặc biệt

Một số đặc điểm nổi bật như:

• Mở rộng sử dụng TAF: Thuốc Tenofovir alafenamide (TAF) hiện được khuyến cáo cho cả phụ nữ mang thai và trẻ vị thành niên từ 12 tuổi trở lên. Hướng dẫn 2019 trước đó chưa khuyến cáo dùng TAF cho phụ nữ mang thai.
• Dự phòng lây truyền mẹ con: Thai phụ có tải lượng HBV DNA ≥ 200.000 IU/mL (hoặc HBeAg dương tính) được bắt đầu điều trị dự phòng từ tuần thai thứ 14.
• Tiêu chuẩn cho trẻ em (2 - 11 tuổi): Hướng dẫn mới đưa ra các tiêu chuẩn cụ thể hơn cho nhóm trẻ em nhỏ tuổi, bao gồm bùng phát viêm gan dai dẳng hoặc có xơ hóa gan tiến triển ≥ F2.

Tiêu chuẩn ngừng thuốc mới

Ngoài việc mất HBsAg, hướng dẫn bổ sung các căn cứ để cân nhắc ngừng thuốc kháng virus (NAs) đối với người chưa xơ gan.

• Với người HBeAg âm tính: Điều trị NAs ít nhất 3-4 năm, HBV DNA dưới ngưỡng và định lượng HBsAg thấp (qHBsAg < 100 IU/mL).
• Cân nhắc dựa trên chỉ số HBcrAg < 2 logU/mL (nếu có điều kiện xét nghiệm).

Tăng cường tầm soát ung thư gan

Bên cạnh siêu âm và AFP, hướng dẫn mới nhấn mạnh việc xét nghiệm bộ ba chỉ dấu sinh học gồm AFP, AFP-L3 và PIVKA II mỗi 24 tuần nhằm phát hiện sớm ung thư biểu mô tế bào gan (HCC).

Nâng cao khả năng tiếp cận điều trị viêm gan B

Ngoài các cập nhật chuyên môn, hướng dẫn năm 2026 còn nhấn mạnh việc phân cấp quản lý và điều trị về tuyến cơ sở, giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn và duy trì điều trị lâu dài. Hướng dẫn năm 2026 đẩy mạnh việc chẩn đoán và điều trị viêm gan B ổn định tại các cơ sở y tế cấp ban đầu và cấp cơ bản (tuyến huyện, xã), giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ y tế và tuân thủ điều trị lâu dài.

Những cập nhật trong Hướng dẫn Chẩn đoán và Điều trị Viêm gan virus B năm 2026 cho thấy định hướng mở rộng sàng lọc, điều trị sớm và tăng cường quản lý người bệnh ngay từ tuyến cơ sở. Việc áp dụng các hướng dẫn mới không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị viêm gan B mà còn góp phần giảm nguy cơ tiến triển thành xơ gan, ung thư gan và hạn chế lây truyền virus trong cộng đồng.