Cách nhận biết u máu ở trẻ sơ sinh cha mẹ không nên bỏ qua

Nhiều trẻ sơ sinh có vết đỏ, tím hoặc xanh nhạt trên da khiến cha mẹ lo lắng không biết đó là vết bớt, vết bầm hay u máu. Việc nhận biết sớm giúp cha mẹ theo dõi đúng cách, tránh xử trí sai và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường.

Cách nhận biết u máu ở trẻ sơ sinh qua dấu hiệu trên da

U máu ở trẻ sơ sinh thường là tổn thương mạch máu lành tính, xuất hiện trong vài ngày hoặc vài tuần đầu sau sinh. Một số trường hợp đã có dấu vết mờ ngay khi trẻ mới chào đời, sau đó rõ dần theo thời gian.

Dấu hiệu dễ nhận biết nhất là trên da trẻ xuất hiện một mảng đỏ, đỏ tươi, đỏ tím hoặc xanh nhạt. Nếu u máu nằm nông trên bề mặt da, tổn thương thường có màu đỏ tươi và có thể gồ lên giống quả dâu tây. Nếu u máu nằm sâu hơn, vùng da có thể hơi phồng, màu xanh tím hoặc xanh nhạt.

Ban đầu, u máu có thể chỉ là một chấm đỏ nhỏ, vết phẳng hoặc vùng da đổi màu nhẹ. Sau vài tuần, vết này có thể lớn hơn, nổi gồ, sẫm màu hoặc lan rộng. Đây là điểm giúp phân biệt u máu với nhiều vết bớt phẳng thông thường.

U máu có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể, nhưng thường gặp ở đầu, mặt, cổ, thân mình, tay và chân. Khi sờ nhẹ, u máu thường mềm hơn vùng da xung quanh. Một số u máu có thể nhạt màu tạm thời khi ấn nhẹ rồi đỏ lại sau đó.

Cha mẹ có thể quan sát một số đặc điểm sau:

• Vết đỏ hoặc tím xuất hiện sớm sau sinh.
• Vết có xu hướng lớn dần trong vài tuần hoặc vài tháng đầu.
• Bề mặt có thể phẳng, gồ nhẹ hoặc nổi rõ.
• Màu sắc có thể đỏ tươi, đỏ tím hoặc xanh nhạt.
• Tổn thương thường không gây đau nếu không bị loét hoặc cọ xát.

U máu cần được phân biệt với vết bầm sau sinh, vết bớt phẳng hoặc dị dạng mạch máu. Vết bầm thường mờ dần theo thời gian, trong khi u máu có xu hướng phát triển rõ hơn trong những tháng đầu. Dị dạng mạch máu thường tồn tại lâu dài và không theo diễn tiến lớn nhanh rồi thoái triển như u máu. U máu ở trẻ thường được nhận biết dựa vào hình dạng, màu sắc và thời điểm xuất hiện trên da.

U máu ở trẻ sơ sinh phát triển như thế nào theo thời gian?

U máu ở trẻ sơ sinh thường không đứng yên ngay từ đầu mà thay đổi theo từng giai đoạn. Hiểu được quá trình này giúp cha mẹ bớt lo lắng và biết khi nào cần đưa trẻ đi khám.

Giai đoạn đầu là giai đoạn xuất hiện. U máu có thể bắt đầu bằng một vệt đỏ nhỏ, một mảng da nhạt màu hoặc vùng da hơi xanh tím. Giai đoạn này thường diễn ra trong những ngày hoặc tuần đầu sau sinh.

Tiếp theo là giai đoạn tăng sinh, tức u máu lớn nhanh hơn. Trong vài tháng đầu đời, u có thể đỏ hơn, dày hơn, gồ lên hoặc lan rộng. Một số u máu phát triển khá nhanh trong 4 đến 5 tháng đầu, sau đó tốc độ tăng chậm lại.

Sau giai đoạn lớn nhanh, nhiều u máu bước vào giai đoạn ổn định. Lúc này kích thước ít thay đổi hơn, màu sắc có thể không đỏ thêm và bề mặt ít gồ hơn.

Cuối cùng là giai đoạn thoái triển. Một số u máu sẽ nhạt màu, mềm hơn và nhỏ dần theo thời gian. Tuy nhiên, không phải u máu nào cũng biến mất hoàn toàn. Một số trường hợp có thể để lại vùng da nhăn, đổi màu, sẹo hoặc mô dư.

Không phải u máu nào cũng cần điều trị. Nhiều u máu nhỏ, không nằm ở vị trí nguy hiểm và không gây biến chứng có thể chỉ cần theo dõi. Tuy nhiên, u máu lớn nhanh, nằm ở vùng chức năng hoặc có dấu hiệu loét cần được đánh giá sớm.

Khi nào u máu ở trẻ sơ sinh cần đi khám sớm?

Đa số u máu ở trẻ sơ sinh là lành tính, nhưng một số vị trí hoặc biểu hiện có thể gây ảnh hưởng đến thị giác, hô hấp, bú nuốt, thẩm mỹ hoặc để lại sẹo. Cha mẹ không nên chờ u tự hết nếu u máu có dấu hiệu nguy cơ.

Cần đưa trẻ đi khám sớm nếu u máu nằm ở các vị trí sau:

• Gần mắt, mí mắt hoặc vùng quanh mắt.
• Gần mũi, môi, miệng hoặc tai.
• Vùng cổ, cằm, họng hoặc nghi ảnh hưởng đường thở.
• Vùng sinh dục, hậu môn hoặc nếp gấp da.
• Vùng mặt có kích thước lớn hoặc dễ để lại sẹo.
• Vùng thường xuyên cọ xát với tã, quần áo.

U máu gần mắt có thể che tầm nhìn hoặc ảnh hưởng phát triển thị lực. U máu quanh môi, miệng có thể khiến trẻ bú khó hoặc dễ loét. U máu vùng cổ, cằm hoặc đường thở có thể liên quan đến tiếng thở bất thường, ho ông ổng hoặc khó thở. Các u máu ảnh hưởng thị giác, đường thở, thính giác hoặc phát triển nhanh ở đầu cổ cần được đánh giá sớm.

Ngoài vị trí, cha mẹ cũng cần chú ý các dấu hiệu bất thường:

• U máu lớn nhanh trong thời gian ngắn.
• Bề mặt u bị loét, rỉ dịch hoặc chảy máu.
• Vùng da quanh u sưng, nóng, đỏ hoặc có mủ.
• Trẻ đau, quấy khóc khi chạm vào vùng u.
• Có nhiều u máu trên da.
• Trẻ bú kém, khó thở, thở rít hoặc tím tái.
• U máu gây biến dạng vùng mặt hoặc cơ quan gần đó.

Nếu trẻ có nhiều u máu trên da, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm để loại trừ tổn thương ở cơ quan bên trong. Cha mẹ không nên tự chẩn đoán hoặc tự dùng thuốc bôi khi chưa được khám.

Tuyệt đối không chích, nặn, cắt, đắp lá hoặc bôi thuốc dân gian lên u máu. Những cách này có thể gây chảy máu, nhiễm trùng, loét sâu hoặc để lại sẹo xấu cho trẻ.

Cha mẹ nên theo dõi và chăm sóc u máu ở trẻ sơ sinh như thế nào?

Khi u máu nhỏ, không nằm ở vị trí nguy hiểm và không có biến chứng, bác sĩ có thể hướng dẫn cha mẹ theo dõi tại nhà. Việc theo dõi đúng giúp phát hiện kịp thời nếu u lớn nhanh hoặc bắt đầu gây vấn đề.

Cha mẹ nên chụp ảnh u máu mỗi 1 đến 2 tuần trong cùng điều kiện ánh sáng. Nên đặt thước nhỏ bên cạnh khi chụp để dễ so sánh kích thước. Ngoài ra, có thể ghi lại màu sắc, độ gồ, tình trạng da và bất kỳ thay đổi nào như loét, rỉ dịch hoặc chảy máu.

Nếu u máu ở vùng dễ cọ xát như cổ, nếp gấp, vùng tã hoặc gần miệng, cần giữ da sạch và khô. Cha mẹ nên chọn quần áo mềm, tránh để đường may hoặc tã cọ mạnh vào u. Khi tắm cho trẻ, chỉ nên rửa nhẹ nhàng, không chà xát mạnh.

Nếu u máu bị trầy xước hoặc chảy máu nhẹ, cha mẹ có thể dùng gạc sạch ấn nhẹ để cầm máu rồi đưa trẻ đi khám nếu máu không ngừng, vết loét lan rộng hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng. Không tự bôi kháng sinh, thuốc corticoid hoặc thuốc không rõ thành phần.

Các phương pháp điều trị u máu hiện nay có thể gồm theo dõi, thuốc bôi, thuốc uống, laser hoặc can thiệp khác tùy vị trí, kích thước và mức độ nguy cơ. Quyết định điều trị cần do bác sĩ đánh giá, không nên dựa vào kinh nghiệm truyền miệng.

Cách nhận biết u máu ở trẻ sơ sinh chủ yếu dựa vào vết đỏ, đỏ tím hoặc xanh nhạt xuất hiện sớm sau sinh, có thể gồ lên và lớn nhanh trong vài tháng đầu. Đa số u máu là lành tính, nhưng cha mẹ cần theo dõi màu sắc, kích thước, vị trí và tốc độ phát triển của u.

Nếu u máu nằm gần mắt, mũi, miệng, vùng sinh dục, lớn nhanh, loét, chảy máu hoặc ảnh hưởng bú, thở, nhìn, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm. Việc đánh giá đúng thời điểm giúp hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ để lại sẹo.