Cách chữa viêm phế quản không dùng kháng sinh bạn cần biết

Ho khan kéo dài, khò khè, khó thở do viêm phế quản khiến nhiều người vội vàng tìm đến kháng sinh, trong khi đây không phải lúc nào cũng là lựa chọn cần thiết. Trên thực tế, có nhiều phương pháp điều trị viêm phế quản không dùng kháng sinh vẫn mang lại hiệu quả, an toàn và phù hợp với từng thể bệnh. Cùng tìm hiểu các giải pháp chăm sóc, hỗ trợ điều trị và phục hồi chức năng hô hấp được chuyên gia khuyến cáo trong bài viết sau.

Cách chữa viêm phế quản không dùng kháng sinh

Trong thực hành lâm sàng, phần lớn các trường hợp viêm phế quản cấp có nguyên nhân do virus hoặc yếu tố kích thích đường hô hấp, do đó kháng sinh không phải lúc nào cũng cần thiết. Dưới đây là những phương pháp chữa viêm phế quản thường được áp dụng, mang tính tham khảo:

Sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt

Người bệnh có thể cân nhắc dùng các thuốc giảm đau hạ sốt thông dụng như acetaminophen hoặc ibuprofen nhằm cải thiện triệu chứng sốt, đau đầu, đau nhức cơ thể. Tuy nhiên, cần lưu ý đến tiền sử bệnh nền như hen phế quản, bệnh dạ dày, tim mạch và tuân thủ liều dùng phù hợp theo tư vấn y tế.

Thuốc giảm ho và long đờm

Lựa chọn thuốc cần dựa trên đặc điểm cơn ho, với ho khan kéo dài, thuốc giảm ho có thể được chỉ định nhằm hạn chế phản xạ ho quá mức, đặc biệt khi ho ảnh hưởng đến giấc ngủ. Với ho có đờm, thuốc long đờm giúp làm loãng chất nhầy, hỗ trợ tống xuất đờm ra ngoài, cải thiện thông khí phế quản.

Thuốc giãn phế quản

Ở những bệnh nhân có biểu hiện viêm phế quản co thắt, khò khè hoặc khó thở, thuốc giãn phế quản dạng hít có thể được kê trong đơn thuốc. Nhóm thuốc này giúp làm giãn cơ trơn phế quản, cải thiện luồng khí và giảm cảm giác nặng ngực. Việc sử dụng cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.

Nghỉ ngơi và phục hồi thể trạng

Nghỉ ngơi đầy đủ đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục. Giấc ngủ chất lượng giúp điều hòa đáp ứng miễn dịch, hỗ trợ sửa chữa mô bị viêm và giảm cảm giác mệt mỏi do ho kéo dài. Người lớn nên duy trì thời gian ngủ hợp lý, tránh lao động nặng hoặc gắng sức trong giai đoạn bệnh tiến triển.

Bổ sung đủ nước

Uống đủ nước giúp làm loãng đờm, giữ ẩm niêm mạc đường hô hấp và hạn chế tình trạng mất nước do sốt hoặc thở nhanh. Ngoài nước lọc, có thể bổ sung nước canh, súp hoặc trà thảo mộc ấm. 

Sử dụng máy tạo ẩm không khí

Không khí ấm và ẩm có thể giúp làm dịu niêm mạc phế quản, giảm kích thích ho và hỗ trợ dẫn lưu chất nhầy. Tuy nhiên, độ ẩm cần được kiểm soát ở mức phù hợp và máy tạo ẩm phải được vệ sinh định kỳ để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn thứ phát.

Ngừng hút thuốc và tránh khói thuốc

Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu làm nặng thêm tình trạng viêm phế quản. Người bệnh cần bỏ thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động để cải thiện chức năng phổi, giảm ho và hạn chế nguy cơ chuyển sang viêm phế quản mạn tính.

Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ

Một chế độ ăn cân đối, giàu vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và đạm lành mạnh có thể hỗ trợ quá trình hồi phục. Đồng thời, nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường và chất béo bão hòa để giảm tình trạng viêm cho cơ thể.

Khi nào cần dùng kháng sinh để điều trị?

Trong điều trị viêm phế quản, kháng sinh không được chỉ định thường quy vì phần lớn các trường hợp, đặc biệt là viêm phế quản cấp, có nguyên nhân do virus và có xu hướng tự hồi phục sau 1-2 tuần với điều trị hỗ trợ. Sử dụng kháng sinh chỉ được cân nhắc khi nghi ngờ tình trạng nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới nhằm tránh lạm dụng thuốc và nguy cơ kháng kháng sinh. Về mặt lâm sàng, bác sĩ có thể xem xét chỉ định kháng sinh trong các trường hợp sau:

• Ho kéo dài trên 7-10 ngày kèm diễn tiến nặng dần, không cải thiện dù đã áp dụng các biện pháp điều trị triệu chứng.
• Ho khạc đờm mủ, đờm đặc, có màu vàng xanh, gợi ý tình trạng bội nhiễm vi khuẩn.
• Sốt cao kéo dài, dấu hiệu nhiễm trùng toàn thân hoặc xét nghiệm cận lâm sàng cho thấy phản ứng viêm tăng.
• Người bệnh có bệnh nền mạn tính nghiêm trọng như suy tim, bệnh phổi mạn tính, ung thư, suy giảm miễn dịch.
• Trường hợp nghi ngờ viêm phế quản do vi khuẩn sau khi đánh giá lâm sàng và phân tích đặc điểm đờm.

Việc lựa chọn kháng sinh, liều lượng và thời gian điều trị cần dựa trên tác nhân gây bệnh nghi ngờ và thể trạng người bệnh. Do đó, kháng sinh chỉ nên được sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ, nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn lâu dài cho sức khỏe.

Cách phòng ngừa viêm phế quản

Viêm phế quản thường khởi phát do nhiễm virus đường hô hấp hoặc do phế quản bị kích thích kéo dài bởi khói thuốc, bụi bẩn và các tác nhân môi trường. Do đó, các biện pháp phòng ngừa chủ yếu tập trung vào bảo vệ đường hô hấp, tăng cường miễn dịch và giảm phơi nhiễm yếu tố nguy cơ. Một số khuyến cáo phòng ngừa viêm phế quản có thể áp dụng trong sinh hoạt hằng ngày gồm:

• Tiêm chủng đầy đủ các vắc xin phòng cúm mùa, ho gà, phế cầu nhằm giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp; người cao tuổi và người có bệnh nền cần đặc biệt lưu ý.
• Vệ sinh mũi họng thường xuyên bằng nước muối sinh lý để loại bỏ vi sinh vật và dị nguyên.
• Rửa tay đúng cách bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn chứa cồn, hạn chế lây lan virus.
• Tránh hút thuốc lá và hít phải khói thuốc, vì đây là yếu tố hàng đầu gây kích ứng và tổn thương niêm mạc phế quản.
• Duy trì vận động thể lực đều đặn giúp cải thiện chức năng hô hấp và nâng cao sức đề kháng.
• Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, hạn chế bụi mịn, nấm mốc và hóa chất kích thích.
• Ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng, góp phần duy trì hoạt động ổn định của hệ miễn dịch.
• Hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp, đặc biệt trong giai đoạn giao mùa hoặc mùa lạnh.
• Quản lý tốt các bệnh lý nền như hen phế quản, dị ứng hoặc trào ngược dạ dày thực quản để giảm nguy cơ khởi phát viêm phế quản.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về các cách chữa viêm phế quản không dùng kháng sinh cũng như vai trò của chăm sóc hỗ trợ trong kiểm soát triệu chứng và thúc đẩy quá trình hồi phục. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kéo dài hoặc lạm dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định y tế. Nếu triệu chứng không cải thiện, kéo dài bất thường hoặc xuất hiện dấu hiệu nặng, bạn cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp, đảm bảo an toàn cho sức khỏe hô hấp lâu dài.