Bị tay chân miệng rồi có cần tiêm phòng nữa không?

Tay chân miệng do nhiều loại enterovirus gây ra, trong đó EV71 là một trong những tác nhân có thể liên quan đến thể bệnh nặng và để lại nhiều di chứng, biến chứng nặng nề, thậm chí là đe dọa tới sinh mạng người bệnh. Vì vậy, trẻ từng mắc bệnh không đồng nghĩa đã được bảo vệ trước mọi virus gây bệnh tay chân miệng. Vậy trẻ đã mắc tay chân miệng có cần tiêm vắc xin EV71 hay không?

Bị tay chân miệng rồi có cần tiêm phòng nữa không?

Có thể cần tiêm, nếu trẻ thuộc độ tuổi được chỉ định, đã hồi phục và không có chống chỉ định với vắc xin. Trẻ từng mắc tay chân miệng nhưng chưa xác định chắc chắn lần mắc trước do tuýp EV71, thì vẫn có thể được tư vấn tiêm vắc xin phòng tuýp EV71.

Tay chân miệng không chỉ do một loại virus gây ra. Các tác nhân thường gặp gồm Coxsackievirus A16, EV71 và một số enterovirus khác như Coxsackievirus A6, A10. Do đó, việc từng mắc bệnh không đồng nghĩa trẻ đã có miễn dịch bảo vệ trước tất cả các virus gây tay chân miệng.

Vắc xin Envacgen được sử dụng để phòng bệnh tay chân miệng do tuýp EV71 và được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Vắc xin không phòng tất cả trường hợp tay chân miệng, nhưng tạo miễn dịch chủ động phòng bệnh với tuýp EV71, một tác nhân có thể liên quan đến các biến chứng thần kinh ở trẻ.

Vì vậy, nếu trẻ mặc dù đã từng mắc tay chân miệng, phụ huynh không nên tự kết luận rằng trẻ đã có miễn dịch đầy đủ với chủng EV71 và không cần tiêm, qua đó làm mất cơ hội phòng bệnh của trẻ. Thay vào đó, nên chia sẻ, cung cấp thông tin về lần mắc bệnh cũng như hồ sơ, giấy tờ liên quan với chẩn đoán, điều trị bệnh trước đó, lịch sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe hiện tại để được khám sàng lọc, tư vấn thời điểm tiêm phù hợp.

Vắc xin EV71 phòng được bệnh tay chân miệng do virus nào?

Vắc xin EV71 được phát triển để phòng bệnh tay chân miệng do tuýp EV71. Đây là một trong những virus thuộc nhóm enterovirus gây bệnh tay chân miệng và được ghi nhận có liên quan đến một số trường hợp thể bệnh nặng, đặc biệt là các di, biến chứng thần kinh, tim mạch...

Điểm cần lưu ý là vắc xin EV71 không phòng tất cả virus gây tay chân miệng khác như Coxsackievirus A16, A6, A10 và các enterovirus tuýp khác vẫn có thể gây bệnh. Vì vậy, trẻ đã tiêm vắc xin EV71 vẫn cần duy trì các biện pháp vệ sinh và phòng lây nhiễm trong sinh hoạt hằng ngày.

EV71 được đặc biệt quan tâm vì có thể gây bệnh từ nhẹ đến các biểu hiện thần kinh nghiêm trọng trong một số trường hợp. WHO ghi nhận EV71 có thể liên quan đến các biến chứng của hệ thần kinh trung ương và tim phổi khi bệnh diễn tiến nặng.

Tại Việt Nam, vắc xin Envacgen là vắc xin phòng bệnh tay chân miệng do tuýp EV71 và dành cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Trước khi tiêm, trẻ cần được khám sàng lọc để đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Trẻ từng mắc tay chân miệng khi nào có thể tiêm vắc xin?

Chú thích ảnh: Trẻ cần được khám sàng lọc trước khi tiêm vắc xin.

Trẻ từng mắc tay chân miệng có thể được tư vấn tiêm vắc xin khi đã hồi phục và đáp ứng các điều kiện tiêm chủng. Thời điểm tiêm không nên chỉ dựa vào việc các nốt phỏng đã biến mất mà cần căn cứ vào tình trạng sức khỏe thực tế của trẻ.

Vắc xin Envacgen hiện được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Lịch tiêm gồm 2 mũi cơ bản; với trẻ bắt đầu tiêm từ 2 tháng tuổi đến dưới 2 tuổi, có thêm mũi nhắc lại sau 1 năm. Trẻ từ đủ 2 tuổi đến dưới 6 tuổi được tiêm 2 mũi, cách nhau 2 tháng.

Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được khám sàng lọc trước khi tiêm. Khi đi tiêm, có thể chuẩn bị các thông tin sau:

• Thời điểm mắc bệnh: Cho biết trẻ mắc tay chân miệng vào thời gian nào và đã hồi phục hay chưa.
• Diễn biến bệnh: Thông báo nếu trẻ từng nhập viện hoặc xuất hiện biến chứng trong lần mắc trước.
• Lịch sử tiêm chủng: Mang theo sổ hoặc thông tin các mũi vắc xin trẻ đã tiêm.
• Tình trạng sức khỏe: Thông báo về tiền sử dị ứng, bệnh đang mắc hoặc thuốc trẻ đang sử dụng.

Sau tiêm, trẻ có thể gặp một số phản ứng như đau, sưng hoặc đỏ tại vị trí tiêm, sốt, quấy khóc hoặc biếng ăn. Phụ huynh nên theo dõi trẻ theo hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng và đưa trẻ đi khám ngay nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu, biểu hiện bất thường.

Tiêm vắc xin có thay thế các biện pháp phòng tay chân miệng không?

Không. Vắc xin EV71 chỉ phòng ngừa bệnh do tuýp EV71, trong khi tay chân miệng còn có thể do nhiều tuýp enterovirus hoặc căn nguyên vi rút khác gây ra. Vì vậy, tiêm chủng cần được kết hợp với các biện pháp phòng ngừa phổ thông như giữ gìn vệ sinh cá nhân, vật dung đồ chơi, hay môi trường nhằm hạn chế lây nhiễm trong sinh hoạt hằng ngày.

Virus tay chân miệng có thể lây qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, dịch từ bóng nước, phân của người bệnh và qua các bề mặt hoặc đồ vật nhiễm virus. Trẻ nhỏ có nguy cơ lây nhiễm cao do thường xuyên đưa tay hoặc đồ vật lên miệng.

Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm, phụ huynh nên duy trì những thói quen sau:

• Rửa tay thường xuyên: Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi thay tã, đi vệ sinh và trước khi ăn.
• Vệ sinh đồ dùng: Làm sạch đồ chơi, vật dụng và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc.
• Không dùng chung đồ cá nhân: Không dùng chung cốc, thìa, khăn hoặc các vật dụng cá nhân với trẻ đang mắc bệnh.
• Hạn chế tiếp xúc gần: Tránh để trẻ tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng tay chân miệng.
• Theo dõi dấu hiệu bất thường: Nếu trẻ có biểu hiện nghi ngờ hoặc diễn tiến bất thường, nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá.

Phần lớn trường hợp tay chân miệng có diễn biến nhẹ, nhưng một số trẻ có thể xuất hiện biến chứng. EV71 được ghi nhận có liên quan đến các biến chứng thần kinh như viêm não, viêm màng não… trong những trường hợp nặng.

Nếu trẻ sốt cao kéo dài, giật mình nhiều, run tay chân, lừ đừ, khó đánh thức, nôn nhiều, thở bất thường hoặc có biểu hiện khác đáng lo ngại, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám, kiểm tra kịp thời.

Bị tay chân miệng rồi có cần tiêm phòng nữa không? Trẻ từng mắc bệnh vẫn có thể được tư vấn tiêm vắc xin EV71 nếu thuộc độ tuổi chỉ định, đã hồi phục và không có chống chỉ định. Một lần mắc tay chân miệng không đồng nghĩa trẻ được bảo vệ trước tất cả các enterovirus gây bệnh.

Vắc xin EV71 giúp phòng bệnh do tuýp EV71 nhưng không thay thế các biện pháp vệ sinh và phòng lây nhiễm phổ thông. Phụ huynh có thể đưa trẻ đến Tiêm chủng Long Châu để được khám sàng lọc và tư vấn lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và lịch sử tiêm chủng.